 |
| Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Dẫn độ. |
| Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN |
Trong năm 2026 Luật Dẫn độ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7, sau khi được Quốc hội Việt Nam thông qua vào ngày 26/11/2025 với 4 chương và 45 điều. Bộ luật sẽ góp phần giải quyết tích cực những vụ án hình sự có các đối tượng đã trốn ra nước ngoài, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Trước khi Luật Dẫn độ có hiệu lực thì việc dẫn độ tội phạm từ nước ngoài về Việt Nam hay từ Việt Nam ra nước ngoài được thực hiện theo Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 (có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2008).
Quy định về dẫn độ trong Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 và hoạt động dẫn độ trên thực tế thời gian qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực nhưng cũng bộc lộ không ít hạn chế.
Một số quy định của Luật Tương trợ tư pháp không còn phù hợp với các đạo luật mới trong lĩnh vực tư pháp được Quốc hội ban hành thời gian qua: Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Thi hành án hình sự năm 2019…
Tình trạng nói trên làm cho Luật Tương trợ tư pháp thiếu gắn kết và chưa đồng bộ với pháp luật tố tụng trong nước, gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc giải quyết kịp thời các vụ việc dẫn độ.
Mặt khác, một số điều khoản về dẫn độ trong Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 chưa thực sự phù hợp với quy định trong các hiệp định tương trợ tư pháp song phương có quy định về dẫn độ và hiệp định song phương về dẫn độ mà Việt Nam đã ký kết với các nước.
Luật Dẫn độ sắp có hiệu lực quy định nguyên tắc, thẩm quyền, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dẫn độ và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước của Việt Nam trong việc dẫn độ; đối tượng áp dụng…
Luật Dẫn độ áp dụng nguyên tắc có đi có lại giữa Việt Nam và đối tác, chuyển cơ quan quyết định việc áp dụng nguyên tắc có đi có lại trong dẫn độ từ Bộ Ngoại giao sang Bộ Công an.
Với khung pháp lý rõ ràng được nêu trong Luật Dẫn độ thì việc trao đổi, dẫn độ tội phạm giữa Việt Nam và các nước sẽ thuận lợi, minh bạch, đúng pháp luật, góp phần đẩy mạnh mẽ sự hợp tác tư pháp xuyên biên giới.
Luật cũng quy định quyền giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu chính thức về dẫn độ nhằm ngăn chặn việc bỏ trốn, bảo đảm việc dẫn độ được kịp thời.
Trong thời gian qua Việt Nam là thành viên của 23 điều ước quốc tế đa phương có các quy định liên quan đến dẫn độ.
Bên cạnh đó, vào ngày 25/10/2025 và ngày 14/11/2025, thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã ký Công ước quốc tế về chống sử dụng công nghệ thông tin cho mục đích tội phạm trong khuôn khổ Lễ mở ký Công ước tại Hà Nội; ký Hiệp định ASEAN về dẫn độ trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp các nước ASEAN lần thứ 13 tại Philíppin.
Cùng với các điều ước quốc tế đa phương, tính đến đầu năm 2026, Việt Nam đã ký hiệp định song phương về dẫn độ với các nước: Lào, Trung Quốc, Campuchia, Inđônêxia, Hàn Quốc, Mông Cổ, Cadắcxtan, Ấn Độ, Xri Lanca, Pháp, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Hungary, Bồ Đào Nha, Italy, Tây Ban Nha, Ôxtrâylia, Áchentina, Cuba, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Môdămbích, Angiêri, Marốc.
Đồng thời, pháp luật Việt Nam còn cho phép dẫn độ tội phạm theo nguyên tắc có đi có lại với các quốc gia chưa tham gia các điều ước quốc tế về dẫn độ với nước ta.
Nguyên tắc có đi có lại có thể được áp dụng giữa Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức. Hai nước chưa có hiệp định dẫn độ riêng biệt nên việc hợp tác song phương chống tội phạm và dẫn độ dựa vào Hiệp định Hợp tác chống tội phạm (năm 2006), các cơ chế pháp lý chung gồm cả việc xem xét đàm phán về ký kết Hiệp định Dẫn độ người bị kết án.
Vào thời điểm này nhiều người dân ở nước ta quan tâm đến triển vọng hợp tác dẫn độ tội phạm giữa Việt Nam và Cộng hòa Liên bang Đức.
Ngày 31/12/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên phạt hai đối tượng Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài cùng 17 năm tù và cùng về tội “làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”. Cả hai hiện đang lẩn trốn ở Đức.
Theo phóng viên TTXVN tại Béclin, vào tháng 9/2025, Thứ trưởng Bộ Công an Việt Nam Lê Văn Tuyến đã có cuộc trao đổi với lãnh đạo Bộ Nội vụ nước chủ nhà về các lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, quản lý hộ chiếu, xuất nhập cảnh và biên giới… Hai bên nhất trí sẽ tăng cường trao đổi thông tin với nhau, phối hợp xử lý yêu cầu xác minh các vụ việc và dẫn độ tội phạm thông qua cả kênh ngoại giao và Interpol.
Với Thái Lan, nước ta đã đạt được kết quả đáng ghi nhận trong việc hợp tác dẫn độ tội phạm. Ngày 26/11/2025, Tòa án Hình sự Thái Lan đã ra phán quyết dẫn độ đối tượng khủng bố Y Quynh Bdap về Việt Nam và việc dẫn độ đã được hoàn tất vào ngày 28/11.
Y Quynh Bdap là kẻ chỉ đạo vụ tấn công khủng bố tại Đắk Lắk vào ngày 11/6/2023 làm 9 cán bộ và người dân thiệt mạng rồi bỏ trốn sang Thái Lan. Tháng 8/2023, Việt Nam đã phát lệnh truy nã và yêu cầu Thái Lan dẫn độ Y Quynh với cáo buộc "khủng bố". Tháng 1/2024, Y Quynh đã bị Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk kết án vắng mặt 10 năm tù.
Với sự ra đời Luật Dẫn độ và việc hợp tác dẫn độ giữa Việt Nam với các nước trên thế giới đang tiếp tục được mở rộng và mang lại nhiều hiệu quả thì các đối tượng tội phạm xuyên biên giới nói chung và những kẻ chống phá đất nước nói riêng ngày càng có ít đất dung thân!
