 |
| Đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương làm việc với Đảng ủy Chính phủ ngày 16/7/2026 |
| Ảnh: Lâm Khánh - TTXVN |
Kết luận tại Hội nghị sơ kết công tác tuyên giáo và dân vận 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch tiếp tục giữ được thế chủ động.
Tuy nhiên, các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội để tiến hành "chiến tranh nhận thức", tấn công nền tảng tư tưởng, niềm tin và sự đoàn kết nội bộ. Đây là cuộc đấu tranh không có điểm dừng, đòi hỏi phải liên tục đổi mới phương thức, nâng cao lực lượng và công cụ đấu tranh.
Phân tích thực trạng và đề ra giải pháp, nhiều chuyên gia, nhà khoa học cho rằng, không thể để "chiến tranh nhận thức" tạo khoảng trống trong niềm tin, phải chủ động xây dựng nguồn thông tin chính thống phong phú, hấp dẫn. Niềm tin từ thực tiễn là "lá chắn" bền vững nhất trước mọi âm mưu chống phá.
* Hình thức tác chiến mới trên không gian nhận thức
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hà, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Phát triển (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), đây là cuộc đấu tranh không cần vũ khí, binh lực như trong truyền thống, mà nó diễn ra âm thầm qua điện thoại, mạng xã hội, video ngắn, tin giả. Mục tiêu là làm suy yếu nền tảng tư tưởng, gây hoài nghi, chia rẽ nội bộ, thay đổi hành vi xã hội. AI, thuật toán mạng xã hội, big data được dùng để khuếch đại thông tin sai lệch, tạo "ảo tưởng sự thật" khi người dân tiếp xúc nhiều lần với tin giả. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, len lỏi qua văn hóa, giáo dục, phim ảnh, âm nhạc… khiến việc phát hiện và phản ứng trở nên phức tạp.
Từ thực tiễn đó, theo bà Lê Thị Thanh Hà, Việt Nam cần tập trung phát triển công cụ giám sát AI và mạng xã hội, xây dựng hệ thống phân tích dữ liệu lớn để phát hiện sớm tin giả và các chiến dịch thao túng dư luận; phát triển các hệ thống AI có khả năng tự động phát hiện, phân tích và ngăn chặn các chiến dịch tấn công mạng, lừa đảo, giả mạo danh tính; đồng thời chủ động phát triển các hệ thống giám sát trong nước thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giải pháp ngoại nhập. Song song với đó là xây dựng đội ngũ có khả năng vừa sử dụng AI để phòng thủ, vừa hiểu cách các đối tượng xấu lợi dụng AI.
Cùng chung góc nhìn đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng khoa Khoa học liên ngành, ngoại ngữ tin học (Học viện Hành chính và Quản trị công) phân tích, trước đây các hoạt động chống phá thường tập trung vào tuyên truyền công khai, phát tán tài liệu, kích động biểu tình hoặc lợi dụng các sự kiện chính trị để tạo sức ép từ bên ngoài. Trong khi đó, "chiến tranh nhận thức" hướng trực tiếp vào nhận thức, cảm xúc, niềm tin và hành vi của mỗi cá nhân, với mục tiêu làm thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin, từ đó từng bước làm suy giảm niềm tin vào Đảng, Nhà nước, chế độ và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, điều đáng lưu ý là nếu như trước đây thông tin sai trái thường được nhận diện khá rõ thì hiện nay, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thuật toán mạng xã hội và công nghệ tạo nội dung số, các thông tin xuyên tạc có thể được sản xuất với tốc độ rất nhanh, hình thức rất tinh vi, thậm chí sử dụng hình ảnh, âm thanh, video giả có độ chân thực cao.
Các đối tượng còn khai thác dữ liệu người dùng để cá nhân hóa nội dung, tác động đúng vào tâm lý, sở thích và xu hướng của từng nhóm đối tượng. Đây là một hình thức tác chiến trên không gian nhận thức, trong đó "vũ khí" chính là dữ liệu, thuật toán, thông tin và tâm lý xã hội.
Nhìn nhận dưới góc độ quản trị quốc gia, bà Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh năm nhóm năng lực cần được chuẩn bị gồm: Nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm trên không gian mạng; phát triển năng lực công nghệ phục vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao có kiến thức liên ngành; nâng cao "sức đề kháng" của toàn xã hội trước thông tin sai trái; đồng thời đổi mới phương thức truyền thông chính sách và công tác tư tưởng để thông tin chính thống phải nhanh hơn, hấp dẫn hơn, dễ tiếp cận hơn và có khả năng tương tác cao hơn.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là phản bác cái sai mà còn phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, minh bạch, tạo dựng niềm tin xã hội trên cơ sở đối thoại, thuyết phục và bằng những kết quả thực tiễn của quá trình phát triển đất nước. Muốn giữ vững thế chủ động, Việt Nam cần kết hợp chặt chẽ giữa các năng lực công nghệ, truyền thông và quản trị quốc gia, đồng thời phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
* Nâng cấp công cụ và lực lượng ngang tầm nhiệm vụ
Nếu như "chiến tranh nhận thức" đã thay đổi căn bản về phương thức, công cụ và đối tượng tác động thì công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng không thể tiếp tục vận hành theo tư duy và cách làm truyền thống. Yêu cầu "liên tục đổi mới phương thức, nâng cấp cả công cụ và lực lượng cho ngang tầm đối tượng và ngang tầm nhiệm vụ" mà Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đặt ra là định hướng chiến lược để giữ vững thế chủ động trên mặt trận tư tưởng trong kỷ nguyên số.
 |
| Các tập thể có thành tích xuất sắc trong Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng nhận Bằng khen của Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương. |
| Ảnh: Phương Hoa - TTXVN |
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hà, để giữ vững thế chủ động trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số, Ban Chỉ đạo 35 các cấp cùng các lực lượng liên quan cần có sự đổi mới toàn diện cả về tư duy, phương thức hoạt động và xây dựng lực lượng. Trước hết là đổi mới tư duy, từ phòng thủ sang chủ động. Không chỉ chờ phản bác khi thông tin sai trái xuất hiện, mà phải dự báo, nhận diện sớm xu hướng, chủ đề nhạy cảm để chuẩn bị nội dung chính thống. Trên cơ sở tiếp cận đa chiều, kết hợp khoa học chính trị, công nghệ số, tâm lý học và truyền thông để xử lý thông tin sai trái một cách toàn diện.
Nhấn mạnh việc xây dựng lực lượng là yếu tố quyết định để tạo nên năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Thanh Hà cho rằng, cần xây dựng đội ngũ chuyên gia đa ngành, kết hợp cán bộ chính trị, nhà báo, chuyên gia công nghệ, nhà nghiên cứu xã hội học tham gia tuyên truyền; phát triển các nhóm cộng tác viên có uy tín để lan tỏa thông tin tích cực; trang bị cho cán bộ bảo vệ nền tảng tư tưởng khả năng sử dụng công cụ AI, phân tích dữ liệu, quản trị truyền thông số; đồng thời có cơ chế phối hợp linh hoạt giữa Ban Chỉ đạo 35, cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng mạng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng, bà Lê Thị Thanh Hà nhấn mạnh, thể chế cần thay đổi theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát rủi ro. Xây dựng luật và quy định có tính mở, cho phép thử nghiệm công nghệ mới trong “sandbox” pháp lý trước khi áp dụng rộng rãi; hỗ trợ thuế, vốn, hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ, startup, đặc biệt trong lĩnh vực AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng.
Bên cạnh việc tạo cơ chế để doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà nước cùng phát triển giải pháp số cần quy định rõ quyền sở hữu, bảo mật và chia sẻ dữ liệu, tránh lạm dụng hoặc rò rỉ thông tin cá nhân. Ban hành tiêu chuẩn bắt buộc về bảo mật, an toàn hệ thống cho các nền tảng số trọng yếu. Đồng thời, thành lập các cơ quan chuyên trách đánh giá tác động xã hội, an ninh và đạo đức của công nghệ số.
Cùng quan điểm này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, nếu trước đây công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng chủ yếu theo hướng phản ứng trước các thông tin sai trái thì hiện nay phải chuyển mạnh sang tư duy chủ động kiến tạo và dẫn dắt không gian thông tin. Điều đó có nghĩa là không chỉ "chống" mà phải "xây"; không chỉ phản bác cái sai mà quan trọng hơn là xây dựng được hệ sinh thái thông tin chính thống phong phú, hấp dẫn, có sức thuyết phục và lan tỏa mạnh mẽ.
"Khi thông tin chính thống trở thành nguồn thông tin nhanh nhất, đáng tin cậy nhất và gần gũi nhất với người dân thì các luận điệu xuyên tạc sẽ tự thu hẹp không gian tác động", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định.
Thể chế cần tập trung xác định những nguyên tắc cốt lõi như minh bạch, trách nhiệm giải trình, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, quyền con người trên không gian mạng và trách nhiệm của các chủ thể cung cấp nền tảng số. Đây là những nguyên tắc có giá trị bền vững, có thể thích ứng với sự phát triển của công nghệ.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà, cần xây dựng hệ thống pháp luật về trí tuệ nhân tạo và dữ liệu theo hướng đồng bộ, thống nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế. Trong đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong phát triển và sử dụng AI; cơ chế kiểm soát các sản phẩm AI có nguy cơ cao; yêu cầu minh bạch đối với nội dung do AI tạo ra; đồng thời tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm quyền riêng tư và quyền tiếp cận thông tin của công dân.
Thực tiễn cho thấy niềm tin của nhân dân được bồi đắp trước hết từ hiệu quả lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và những kết quả cụ thể trong phát triển đất nước. Bởi vậy, trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là đấu tranh với thông tin sai trái mà còn là phải xây dựng được nguồn tin chính thống phong phú, hấp dẫn, giá trị tích cực và củng cố niềm tin xã hội từ chính những thành tựu của đất nước./.
