Để những giá trị của cha ông tiếp tục “sống” trong thời đại số

Tư tưởng này của Người cho thấy một điểm nhất quán: khoa học và kỹ thuật phải hướng vào đời sống, phục vụ con người và tạo ra những phương thức mới để giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Ngày nay, với công nghệ số, quan niệm ấy được mở rộng sang lĩnh vực văn hóa và di sản.

Mỗi di sản là một mảnh ghép của ký ức dân tộc. Đó có thể là một di tích đã trải qua hàng trăm năm lịch sử, một hiện vật lưu giữ dấu tích của một thời kỳ, một làn điệu dân ca được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác hay một phong tục, tập quán chứa đựng cách ứng xử, lối sống và tâm hồn của cộng đồng. Nhưng di sản chỉ thực sự có sức sống khi được bảo tồn và tiếp tục được trao truyền. Trong thời đại công nghệ số, hành trình ấy đang có thêm một phương thức mới: số hóa di sản. Không chỉ giúp lưu giữ những giá trị của quá khứ, công nghệ còn mở ra khả năng đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh: Số hóa các di sản văn hóa để làm các dữ liệu cũng như để triển khai cho các hoạt động văn hóa trên địa bàn thành phố về văn hóa, về phát triển du lịch. Nhận định của chúng tôi về vấn đề này là dùng kỹ thuật, dùng công nghệ số để thu lại các dữ liệu mà chúng ta đang hoạt động ở đời sống xã hội và từ dữ liệu đó chúng ta nghiên cứu cái nào là bảo tồn, cái nào cần gìn giữ , cái nào có thể nâng tầm phát huy để có thể thu hút được các bạn trẻ. Đồng thời cũng muốn cho các bạn phân biệt được bản sắc, hồn cốt và cái mà chúng ta muốn phát triển

Như vậy, giá trị lớn hơn của số hóa là làm cho di sản trở nên dễ tiếp cận hơn.

Một thế hệ trẻ có thể chưa có điều kiện đến từng di tích, nhưng có thể tìm hiểu lịch sử của di tích qua một nền tảng số. Một người Việt Nam ở xa quê hương có thể nghe lại một làn điệu dân ca. Một du khách nước ngoài có thể tìm hiểu một lễ hội truyền thống hay khám phá một loại hình nghệ thuật hay một nghề thủ công qua không gian số.

Từ đó, khoảng cách giữa di sản và công chúng được thu hẹp.

Và di sản không còn là “những gì đã qua” mà trở thành một câu chuyện đang được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại.

Nghệ nhân Ưu tú Vân Mai – chủ nhiệm CLB ca trù Bích Câu đạo quán, thành phố Hà Nội: Có 1 buổi livestream trực tiếp với nghệ thuật hát ca trù tôi thấy mình rất hồi hộp sợ mình hát có lỗi không nhưng đặc biệt là được quảng cáo tới nhiều khán giả.

Ông Nguyễn Đình Trám – phường Tương Mai, thành phố Hà Nội: CNTT giờ có bước tiến rất nhanh người ta có thể ở mọi nơi mọi chỗ được nghe trực tiếp. phổ biến rộng rãi để quảng bá di sản tuyệt vời.

Không cần một sân khấu lớn, cũng không nhất thiết phải có mặt trực tiếp tại điểm diễn. Những câu hát, làn điệu ca trù từ Bích Câu Đạo Quán (Hà Nội) được truyền tới công chúng qua một buổi livestream. Dù không thể mang lại trải nghiệm toàn diện như khi tham dự trực tiếp, công nghệ đang giúp một loại hình nghệ thuật truyền thống có thêm một cách để tiếp cận công chúng.

Ông Matthew Pike – du khách Australia: Ca trù của đất nước bạn giai đoạn rất nhẹ nhàng dễ nghe và khác biệt. Tôi thấy đây là 1 trải nghiệm thú vị để hiểu thêm về văn hóa Việt Nam.

Nếu bảo tồn là giữ lại những dấu tích của cha ông, thì số hóa mở thêm một con đường để những di sản ấy đến với hôm nay. Và khi được tiếp cận, hiểu và yêu quý, di sản sẽ không chỉ nằm trong kho lưu trữ hay trên những trang tư liệu, mà tiếp tục sống trong đời sống cộng đồng và tiếp tục đồng hành cùng dân tộc trên hành trình đi tới tương lai./.