 |
| Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu tham quan các gian hàng trưng bày tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. |
| Ảnh: TTXVN phát |
Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột then chốt của phát triển quốc gia. Trong bối cảnh đó, Internet không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, còn là không gian phát triển, nơi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được kết nối, vận hành và chuyển hóa thành các giá trị thực tiễn.
Sau gần ba thập kỷ phát triển, Internet trở thành một phần không thể tách rời của đời sống kinh tế - xã hội Việt Nam. Hạ tầng Internet đã phủ rộng khắp, ngày càng hiện đại, mức độ tham gia của xã hội vào môi trường số ngày càng sâu, chất lượng Internet được cải thiện rõ rệt, tiệm cận trình độ và phát triển.
* Xu hướng chuyển dịch mới của Internet Việt Nam
Thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, theo các bảng xếp hạng quốc tế gần đây, đến tháng 10/2025, tốc độ Internet băng rộng cố định của Việt Nam đã vươn lên nhóm dẫn đầu thế giới, xếp thứ 10 toàn cầu; tốc độ Internet di động băng rộng xếp thứ 15 thế giới. Sau khi thương mại hóa, mạng 5G đã phủ sóng 59% dân số, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số, chính phủ số và xã hội số.
Bước sang giai đoạn phát triển mới, vấn đề đặt ra không còn là mở rộng Internet về quy mô hay tốc độ, mà là chủ động định hướng phát triển Internet Việt Nam để phát huy đầy đủ những thành tựu đã đạt được, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và bao trùm cả đất nước. Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long đánh giá, Internet Việt Nam đang dịch chuyển theo 5 xu hướng gắn chặt với thực tiễn phát triển.
Chuyển dịch đầu tiên là về quản trị. Internet Việt Nam đang chuyển từ không gian phát triển chủ yếu dựa vào sự tự điều chỉnh của các chủ thể sang không gian được quản trị bằng thể chế, pháp luật và chuẩn mực rõ ràng hơn, phù hợp với vai trò ngày càng lớn của Internet. Cách tiếp cận này đã được thể chế hóa trong Luật Chuyển đổi số, qua đó xác lập Internet là tổ chức lại hoạt động của Nhà nước, xác lập Internet là không gian tổ chức lại hoạt động của nhà nước, doanh nghiệp và xã hội theo hướng hiệu quả, an toàn và minh bạch.
Chuyển dịch thứ hai liên quan đến vai trò của thông tin. Internet Việt Nam đang đi từ một không gian chủ yếu truyền tải nội dung sang không gian có khả năng định hình hành vi và ảnh hưởng trực tiếp tới các quyết định xã hội. Thuật toán và các nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng chi phối mạnh mẽ hành vi tiêu dùng, dòng chảy dư luận và lựa chọn của con người. Trong bối cảnh đó, việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo cho thấy Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận cân bằng, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa đặt ra các yêu cầu kiểm soát rủi ro theo hướng có đạo đức, minh bạch và lấy con người làm trung tâm. Đây là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin công nghệ trong không gian Internet mới.
Tiếp theo là chuyển dịch về dữ liệu. Internet đang chuyển từ khai thác dữ liệu phân tán sang cách tiếp cận coi dữ liệu là nguồn lực phát triển quan trọng cần được quản trị và sử dụng có trách nhiệm. Các nền tảng và dịch vụ số trên Internet phải được phát triển hài hòa giữa khai thác dữ liệu và bảo vệ quyền lợi của người dân và lợi ích quốc gia, phù hợp với tinh thần quản trị hiện đại.
Một chuyển dịch có ý nghĩa quan trọng khác là Internet Việt Nam đang tái định vị từ hạ tầng kết nối sang hạ tầng số cho nền kinh tế số. Internet không chỉ là đường truyền, mà phải trở thành hạ tầng tích hợp, bao gồm kết nối, năng lực tính toán, dữ liệu, nền tảng và an toàn, qua đó đóng vai trò then chốt đối với năng suất, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế số Việt Nam.
Cuối cùng, Internet có sự chuyển dịch về mục tiêu, từ mục tiêu tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững, bao trùm hơn, chú trọng thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền và các nhóm dân cư. Cách tiếp cận quản trị Internet theo đó cũng chuyển từ xử lý sự cố sang quản lý theo rủi ro, hướng tới phòng ngừa dài hạn.
 |
| Vận hành robot tự động hóa trong nhà máy để nâng cao năng suất lao động. |
| Ảnh: Chí Tưởng-TTXVN |
* Phát triển Internet an toàn, nhân văn, tin cậy
Ông Nguyễn Trường Giang, Quyền Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhận định, Internet Việt Nam hiện đối mặt với nhiều nhóm rủi ro phức tạp, bao gồm sự cố hạ tầng vật lý như đứt cáp hay trung tâm dữ liệu gián đoạn, các cuộc tấn công mạng và tấn công định tuyến, bên cạnh đó là tình trạng lạm dụng tài nguyên Internet và gia tăng lừa đảo trực tuyến. Đây là những yếu tố trực tiếp đe dọa độ ổn định, khả năng kết nối và niềm tin của người dùng.
Cùng quan điểm trên, ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam cũng cho rằng, mặt trái của sự bùng nổ công nghệ như AI, dữ liệu lớn đang bị lợi dụng, trở thành công cụ cho chiến tranh, thao túng tâm lý và trục lợi với mức độ ngày càng tinh vi. Rất nhiều nạn nhân của lừa đảo trực tuyến chính là những người dùng trong gần 80 triệu người dùng Internet Việt Nam.
Định hướng phát triển Internet Việt Nam trong giai đoạn tới là phát triển Internet an toàn, nhân văn, tin cậy, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, lấy niềm tin làm nền tảng, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực và lấy thể chế làm trụ cột. Đây chính là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 57, được cụ thể hóa trong các đạo luật về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo của Việt Nam trong thời gian qua và đang tiếp tục được triển khai.
Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, một Internet phát triển bền vững trước hết phải là Internet của niềm tin. Đó là niềm tin giữa con người với con người trong môi trường số; là niềm tin của toàn bộ hệ sinh thái số, nơi các nền tảng công nghệ, dữ liệu và cộng đồng cùng vận hành và cùng tạo ra giá trị.
Để xây dựng không gian Internet an toàn và bền vững, ông Vũ Hoàng Liên nhấn mạnh, văn hóa số được xem là yếu tố cốt lõi. Văn hóa số không chỉ là hiểu biết kỹ thuật, mà còn bao gồm nhận thức, thái độ và cách ứng xử trong đời sống số. Khi người dùng vừa có khả năng tiếp cận, vừa có hiểu biết và ý thức, họ không chỉ tự bảo vệ được quyền lợi của mình mà còn đóng góp tích cực cho cộng đồng, tạo ra giá trị lan tỏa hai chiều cho xã hội.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Cường, Quản lý sản phẩm an toàn thông tin cá nhân tại VNPT Cyber Immunity (thương hiệu của nhóm sản phẩm, dịch vụ an toàn thông tin thuộc Tập đoàn VNPT) chia sẻ, trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến và các hình thức tấn công dựa trên AI ngày càng tinh vi, người dùng cá nhân đang trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trên không gian mạng. Mức độ rủi ro càng cao đối với các nhóm yếu thế như người cao tuổi, trẻ em, những người ít tiếp cận công nghệ và người dùng phổ thông.
Ông Nguyễn Hữu Cường nhận định, nhiều rủi ro không xuất phát từ sự thiếu hụt công nghệ, mà đến từ khoảng trống trong khả năng nhận diện nguy cơ, thiếu các cơ chế hỗ trợ kịp thời khi sự cố xảy ra. Trước thực tế đó, ông Nguyễn Hữu Cường đề xuất, cần có sự chung tay giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng để hình thành “hệ miễn dịch số”, góp phần xây dựng không gian Internet an toàn, tin cậy và bền vững cho xã hội số Việt Nam.
Trước bối cảnh đó, Trung tâm Internet Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ Internet ngay từ gốc. Các biện pháp tập trung vào quản lý tài nguyên Internet, nâng cao an toàn định tuyến và tên miền, triển khai công nghệ xác thực và bảo mật tài nguyên để giảm thiểu rủi ro. Bên cạnh đó, nhiều giải pháp làm sạch môi trường Internet cũng được áp dụng. Trung tâm thúc đẩy cơ chế bảo vệ tên miền, sử dụng trí tuệ nhân tạo và máy học trong giám sát, phát hiện hành vi lạm dụng, cảnh báo sớm rủi ro. Hệ thống tiếp nhận phản ánh từ cộng đồng giúp nhận diện nhanh các trường hợp vi phạm, qua đó xử lý kịp thời, bảo vệ người dùng và doanh nghiệp.
Nhờ triển khai sớm biện pháp từ năm 2020, đến nay tỷ lệ bảo vệ các vùng địa chỉ Internet của Việt Nam đạt 97%. Bên cạnh đó, 14.000 tên miền được bảo vệ, nhằm bảo đảm an toàn danh tính số.
Internet là một hệ sinh thái đa lớp. Độ an toàn và tin cậy chỉ có thể được bảo đảm khi toàn bộ chuỗi, từ hạ tầng cốt lõi, tài nguyên Internet, dịch vụ số cho tới nội dung vận hành đồng bộ và hiệu quả. Hạ tầng phải bền vững, tài nguyên cần được bảo vệ, dịch vụ phải ổn định và nội dung phải đáng tin cậy.
Internet chỉ thực sự an toàn và tin cậy khi nội dung và các ứng dụng số được xây dựng có trách nhiệm, tuân thủ pháp luật và nhận được sự chung tay của xã hội. Trung tâm Internet Việt Nam kêu gọi cộng đồng Internet, doanh nghiệp hạ tầng, nhà cung cấp dịch vụ số và người dùng cùng hợp lực để xây dựng và phát triển một Internet Việt Nam an toàn, tin cậy và bền vững, đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số quốc gia và lợi ích lâu dài của người dân, doanh nghiệp./.
