Trong không khí rộn ràng của những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, giữa trung tâm tỉnh Quảng Ngãi sôi động, có một “bản làng thu nhỏ” đang rạo rực sức Xuân. Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông tỉnh (phường Nghĩa Lộ), tiếng chiêng không chỉ là âm nhạc mà còn là sợi dây kết nối những tâm hồn trẻ với cội nguồn đại ngàn.
 |
| Các nam sinh đánh chiêng ba của đồng bào Hre |
| Ảnh: Đinh Hương-TTXVN |
Giữa sân trường rực rỡ cờ hoa, hình ảnh những bộ trang phục thổ cẩm vốn thường ngày chỉ xuất hiện trong các lễ hội lớn tại vùng cao Sơn Hà, Trà Bồng hay Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi được các em học sinh khoác lên mình đầy tự hào. Không còn khoảng cách địa lý giữa các xã miền núi, ở đây chỉ có sự giao thoa của những nét hoa văn tinh xảo được dệt nên từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ vùng cao.
Ngày hội Tết cổ truyền năm nay với chủ đề “Tết của những sắc màu” không chỉ đơn thuần là hoạt động ngoại khóa mà trở thành một không gian văn hóa thực thụ. Tại đây, các em học sinh được đắm mình trong những hoạt động trải nghiệm ý nghĩa: Từ gói bánh chưng, gói bánh lá đót, nấu các món ngon truyền thống đến tham gia các trò chơi dân gian như: Đánh cồng chiêng, đi cà kheo, đốt lửa trại....
Em Hồ Thị Nhã Ka (lớp 10A1), một cô gái người Cor đến từ xã Trà Bồng, không giấu nổi niềm xúc động khi đứng trước gian hàng văn hóa của lớp mình: “Em cảm thấy rất tự hào khi được giới thiệu bản sắc của dân tộc Cor cho các bạn dân tộc khác. Qua Ngày hội, em thấy yêu thêm nguồn cội của mình và cảm thấy gắn bó hơn với mái trường này, nơi em được là chính mình”.
 |
| Các em học sinh tham gia gói bánh chưng |
| Ảnh: Đinh Hương-TTXVN |
Điểm nhấn thu hút đông đảo các em nhất chính là khu ẩm thực và không gian diễn tấu nhạc cụ. Mỗi gian hàng là một lát cắt đặc trưng về đời sống của đồng bào vùng cao Quảng Ngãi. Nếu người Ca Dong mang đến vị ngọt thanh của cơm lam nướng ống nứa, thì người Hrê lại gây ấn tượng mạnh bằng hương vị đậm đà, dẻo thơm của bánh quát (bánh tét theo cặp). Những món ăn mang hơi thở của rừng già giờ đây được tái hiện giữa lòng phố thị, ấm nồng tình thầy trò và sự sẻ chia.
Cạnh đó, thanh âm “túc tùng” của bộ Chiêng Ba người Hrê đang hòa quyện nhịp nhàng cùng điệu múa Cà Đáo uyển chuyển của người Cor. Chứng kiến những chàng trai tuổi 16, 17 cầm dùi, chiêng một cách thuần thục, ít ai nghĩ rằng các em chính là những “Gen Z” thực thụ - thế hệ vốn gắn liền với TikTok và âm nhạc hiện đại.
Thầy Đinh Ngọc Thái, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông tỉnh Quảng Ngãi chia sẻ: “Những học sinh này hằng ngày vẫn tiếp cận với công nghệ, với âm nhạc hiện đại, nhưng khi khoác lên mình bộ thổ cẩm và đứng trước bộ chiêng của cha ông, các em lại trở thành những ‘nghệ nhân’ thực thụ. Chúng tôi muốn các em hiểu rằng, dù sau này đi xa hay thành đạt ở đâu, cái ‘gốc’ của mình - từ bộ đồ mình mặc đến tiếng chiêng mình đánh - vẫn là điều quý giá nhất”.
 |
| Học sinh tham gia trò chơi nhảy bao bố ném bóng |
| Ảnh: Đinh Hương-TTXVN |
Vượt qua ranh giới của sự khác biệt về ngôn ngữ hay phong tục, các trò chơi dân gian đã kéo các em lại gần nhau hơn. Ở đây, không có sự phân biệt, chỉ có sự sẻ chia và niềm tự hào chung về nguồn gốc “Con Rồng cháu Tiên”. Em Phạm Thị Thủy Vân (dân tộc Hrê, lớp 12C2), vừa chiến thắng trong phần thi đi cà kheo tâm sự: “Nhà trường tổ chức Ngày hội này giúp chúng em có sân chơi sau những giờ học căng thẳng. Được cùng các bạn tham gia các hoạt động, em thấy mình có trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ”.
Hiện nay, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông tỉnh Quảng Ngãi có gần 500 học sinh của 8 dân tộc anh em (Hrê, Cor, Ca Dong, Tày, Khơ Me, Gia Rai, Mường và Kinh) đang theo học, đa số là con em đồng bào có hoàn cảnh khó khăn. Việc duy trì các hoạt động văn hóa truyền thống trong Nhà trường là một nỗ lực lớn để “giữ lửa” bản sắc trước làn sóng đô thị hóa.
Ông Bùi Thế Giới, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học phổ thông tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Dù còn nhiều khó khăn, nhưng những năm gần đây Nhà trường luôn ưu tiên tổ chức cho học sinh đón Tết cổ truyền theo đúng nghi thức truyền thống. Mục đích cao nhất là gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Đây cũng là dịp để thầy và trò gắn kết, tạo ra một môi trường giáo dục mang đậm tính nhân văn”.
Theo ông Giới, sự “va chạm” văn hóa tại trường không tạo ra xung đột mà là sự bồi đắp. Người Cor mời người Ca Dong miếng bánh, người Hrê dạy bạn cách đánh chiêng, mái trường chính là một bản làng thu nhỏ, nơi sự đa dạng tạo nên một bức tranh rực rỡ sắc màu. Qua đó, Nhà trường không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng sống, tinh thần đoàn kết và lòng tự trọng dân tộc cho các em.
Ngày hội rồi sẽ khép lại, các em sẽ trở về với những trang giáo án và những kỳ thi bận rộn phía trước. Thế nhưng, hơi ấm từ ngọn lửa trại, vị đậm đà của món ăn quê hương và nhịp chiêng đĩnh đạc sẽ theo các em vào tận giấc ngủ trong ký túc xá. Tết ở trường nội trú, đơn giản nhưng thiêng liêng, là hành trang để những đứa con của đại ngàn thêm vững bước trên đường đời./.
