Hình thành sàn giao dịch hàng hóa phái sinh để nâng vị thế nông sản Việt
Việt Nam là quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới về nhiều mặt hàng nông sản như cà phê, hồ tiêu, cao su…song giá cả các mặt hàng này vẫn phụ thuộc chủ yếu vào các sàn giao dịch quốc tế. Việc hình thành sàn giao dịch hàng hóa phái sinh trong nước được kỳ vọng tạo công cụ phòng ngừa rủi ro về giá, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp, đồng thời từng bước nâng cao vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là nội dung được nhấn mạnh tại Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Nghị định số 302/2026/NĐ-CP ngày 1/8/2026 của Chính phủ và Thông tư số 47/2026/TT-BCT ngày 3/9/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về hoạt động giao dịch hàng hóa qua sở giao dịch hàng hóa do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) tổ chức ngày 16/11 tại TP. Hồ Chí Minh.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương, phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Hương Giang - TTXVN

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản sở hữu lợi thế sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới, trong đó, cà phê luôn nằm trong top đầu các quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới, còn hồ tiêu giữ vị trí số một. Dù có thế mạnh về nguồn cung, giá nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam hiện vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ các sở giao dịch hàng hóa nước ngoài.

Sau hơn 20 năm kể từ khi Luật Thương mại năm 2005 đặt nền móng pháp lý cho hoạt động giao dịch hàng hóa qua sở giao dịch hàng hóa, Việt Nam vẫn chưa hình thành được thị trường phát triển tương xứng với tiềm năng sản xuất và xuất khẩu. Một trong những nguyên nhân là khung pháp lý, hạ tầng kỹ thuật và các tổ chức trung gian chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu vận hành theo thông lệ quốc tế.

Thời gian gần đây, Chính phủ và Bộ Công Thương đã đẩy nhanh hoàn thiện hành lang pháp lý, trong đó Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định về sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế; Nghị định số 302/2026/NĐ-CP quy định về sở giao dịch hàng hóa ngoài Trung tâm Tài chính quốc tế và Thông tư số 47/2026/TT-BCT hướng dẫn các điều kiện, phương thức kết nối hạ tầng công nghệ. Đây là những nền tảng quan trọng để tổ chức thị trường, thiết lập cơ chế thanh toán, bù trừ độc lập, quản trị rủi ro và giám sát giao dịch.

Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho rằng, việc phát triển thị trường hàng hóa phái sinh không chỉ nhằm tạo thêm một kênh đầu tư tài chính mà còn hướng đến gắn kết thị trường tài chính với hoạt động sản xuất, thương mại hàng hóa thực tế. Các doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro giá bán đối với hàng hóa xuất khẩu hoặc kiểm soát rủi ro giá mua nguyên liệu đầu vào, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, chiến lược phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa khoảng 10 mặt hàng sản xuất trong nước vào giao dịch và từng bước hình thành giá tham chiếu cho 3-5 mặt hàng.

Trong lộ trình này, cà phê được xác định là một trong những mặt hàng ưu tiên triển khai đầu tiên. Bộ Công Thương đang thúc đẩy việc đưa sản phẩm cà phê Robusta của Việt Nam lên giao dịch tại sở giao dịch hàng hóa trong nước, đồng thời nghiên cứu khả năng kết nối, liên thông với các sở giao dịch quốc tế như Chicago Mercantile Exchange (CME). Sau cà phê, các mặt hàng như gạo, cao su và một số sản phẩm nông nghiệp, năng lượng khác cũng được xem xét đưa vào giao dịch.

“Việc niêm yết cà phê trên sở giao dịch hàng hóa trong nước cần đi đôi với tổ chức lại chuỗi cung ứng, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, hệ thống kho bãi và dịch vụ kiểm định. Khi hàng hóa được phân loại, tiêu chuẩn hóa và có cơ chế giao nhận rõ ràng, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất mới có thể tham gia thị trường một cách thực chất”, ông Trần Hữu Linh nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Thành Long, thành viên tổ soạn thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Ảnh: Hương Giang - TTXVN

Ở góc độ phát triển thị trường, ông Nguyễn Thành Long, thành viên tổ soạn thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh cho rằng, vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là mở rộng hoạt động giao dịch mà quan trọng hơn là nâng cao vị thế của Việt Nam trong quá trình hình thành giá trị hàng hóa toàn cầu. Việc phát triển sở giao dịch hàng hóa trong nước sẽ tạo điều kiện để Việt Nam từng bước chuyển từ vị thế quốc gia có năng lực sản xuất sang quốc gia có năng lực tổ chức thị trường và tham gia định giá hàng hóa.

Ông Nguyễn Thành Long phân tích, với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, biến động giá nông sản, năng lượng, kim loại, nguyên liệu và chi phí vận tải đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp. Vì vậy, năng lực phòng ngừa rủi ro giá cần được xem là một thành tố quan trọng của năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là hoạt động tài chính bổ trợ.

“Việt Nam cần triển khai thị trường theo lộ trình phù hợp, trước mắt tập trung vào những mặt hàng có thế mạnh xuất khẩu như cà phê, cao su và các sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Việc thiết kế sản phẩm giao dịch cũng cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, danh mục sản phẩm trên sở giao dịch phải phản ánh được nhu cầu của cả hai chiều sản xuất và thương mại”, ông Nguyễn Thành Long nêu quan điểm.

Ngoài ra, ông Nguyễn Thành Long nhấn mạnh việc phát triển thị trường phái sinh cần gắn với nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hàng hóa trong nước. Đây không chỉ là câu chuyện tăng giá trị xuất khẩu mà còn là quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh dựa trên chất lượng, từng bước xây dựng tiêu chuẩn cho những sản phẩm mà Việt Nam có lợi thế sản xuất. Khi hàng hóa được chuẩn hóa và đáp ứng yêu cầu giao dịch quốc tế, doanh nghiệp trong nước sẽ có thêm điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Về phía Trung tâm Tài chính quốc tế, ông Nguyễn Hồng Văn, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC cho biết, Nghị định số 302/2026/NĐ-CP cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động giao dịch hàng hóa qua sở giao dịch, với cơ chế kết nối, thanh toán, bù trừ và giám sát phù hợp. Trên cơ sở quy định về thành lập và hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 2 ngày 30/10/2026 về quy trình cấp phép cho Sở Giao dịch hàng hóa, chính thức có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Cơ quan điều hành hiện cũng đang xem xét hồ sơ cấp phép của một số tổ chức đăng ký tham gia hoạt động trong lĩnh vực này.

Theo ông Nguyễn Hồng Văn, việc phát triển sở giao dịch hàng hóa sẽ góp phần kết nối dòng vốn tài chính với hoạt động sản xuất, thương mại, tạo thêm công cụ để doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro giá và tiếp cận sâu hơn với thị trường toàn cầu.

Việc hình thành sàn giao dịch hàng hóa phái sinh không đơn thuần là xây dựng thêm một thiết chế tài chính mà còn là bước đi cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Khi có thị trường giao dịch minh bạch, hàng hóa đạt chuẩn và cơ chế quản trị rủi ro hiệu quả, Việt Nam có thêm cơ hội chuyển từ vị thế quốc gia sản xuất, xuất khẩu lớn sang tham gia sâu hơn vào quá trình hình thành giá và chuỗi giá trị hàng hóa toàn cầu.

Tin liên quan

Công nghệ lượng tử và cơ hội của Việt Nam

Nếu Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu, trí tuệ nhân tạo đang tạo nên những thay đổi sâu sắc về năng suất lao động, thì công nghệ lượng tử được kỳ vọng sẽ là nền tảng cho cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo. Từ tính toán siêu tốc, truyền thông bảo mật đến cảm biến siêu chính xác, công nghệ lượng tử đang trở thành lĩnh vực cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Và trong cuộc đua đang định hình tương lai của thế giới này, Việt Nam có rất nhiều cơ hội.  

Sản lượng ngành sản xuất của Việt Nam tăng mạnh  

Tăng trưởng ngành sản xuất của Việt Nam tiếp tục mạnh lên ở thời điểm giữa quý III của năm 2026. Cả sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới đều tăng mạnh nhờ quá trình phát triển sản phẩm mới và sự cải thiện của nhu cầu khách hàng. Đây là nhận định được đưa ra trong Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global công bố ngày 3/9.

Tin cùng chuyên mục

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: 6 nhóm nhiệm vụ chuyển đổi số hướng tới tăng trưởng của ngành xây dựng

Tiếp nối Chuỗi sự kiện khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành xây dựng năm 2026, chiều 16/11, Bộ Xây dựng đã chính thức khai trương Cổng thông tin khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Bộ Xây dựng, với sự tham dự của ông Phạm Gia Túc, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ; ông Nguyễn Thanh Nghị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách chiến lược Trung ương; ông Hoàng Minh Sơn, Uỷ viên BCH TW Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; ông Trần Anh Tiến, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; ông Hoàng Minh, Thứ Trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 diễn ra từ ngày 14/11 - 12/12 với 48 môn gồm 973 nội dung thi đấu. Đại hội có sự tham gia của 36 đoàn thể thao, quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, huấn luyện viên, vận động viên và hơn 2.000 trọng tài. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đăng cai chính, cùng các địa phương Đồng Nai, Đồng Tháp và Hà Nội.  

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026: “Thăng Long Kẻ Nghệ”

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” diễn ra từ 13 đến 28/11/2026 tại 5 cụm khu vực: Quảng trường Sáng tạo, Chợ Đồng Xuân, Đình và di tích Phố Cổ, Công viên Thống Nhất, Rạp hát và Sân khấu cộng đồng, với sự tham gia của gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, trong đó có hơn 100 nghệ sĩ quốc tế, đến từ 21 quốc gia, vùng lãnh thổ.  

Từ 14/11/2026: Khai thác đôi tàu du lịch kết nối Hà Nội - Thái Nguyên

Theo thông tin từ ngành đường sắt, từ ngày 14/11/2026, đôi tàu du lịch QT1/QT2 chính thức khai thác trên tuyến Hà Nội-Lưu Xá (Thái Nguyên), được tổ chức chạy định kỳ vào thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, hướng tới phục vụ nhu cầu đi lại, tham quan, nghỉ dưỡng của người dân và du khách.  

Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026

Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất diễn ra từ ngày 13-16/11/2026 tại Khu Di tích Hoàng thành Thăng Long, Hà Nội. Sự kiện nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, hình thành các giá trị văn hóa đương đại của làng nghề Việt Nam, lấy Hà Nội làm trung tâm lan tỏa trong nước và quốc tế.  

Lịch sử 950 năm Quốc Tử Giám (1076-2026): Ngôi trường đại học đầu tiên ở Việt Nam

Thăng Long-Hà Nội là vùng đất nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ và kết tinh những giá trị đặc sắc của lịch sử, văn hóa dân tộc. Trong dòng chảy ấy, Văn Miếu-Quốc Tử Giám giữ vị trí đặc biệt, là biểu tượng tiêu biểu cho truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của đất nước.  

Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức lần đầu trên phạm vi toàn quốc

Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026 được tổ chức lần đầu trên phạm vi toàn quốc, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và các hoạt động kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026). Các hoạt động hướng tới tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, khơi dậy tinh thần đoàn kết và tạo điều kiện để Nhân dân trực tiếp tham gia, sáng tạo, thụ hưởng văn hóa.  

950 năm thành lập Quốc Tử Giám: TTXVN tổ chức Triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”

Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) chủ trì, phối hợp với Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa” tại sân Bái Đường, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Lễ khai mạc Triển lãm diễn ra vào chiều 11/11/2026. Triển lãm kéo dài trong thời gian kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám.