Tại Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (diễn ra từ ngày 5 đến 8/10/2026 tại Hà Nội), Ban Chấp hành Trung ương đã thông qua Quy định về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh (thay thế Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân). Theo đó, đảng viên được khuyến khích làm giàu chính đáng và đóng góp cho đất nước.
 |
| Ông Nguyễn Đình Kiên, Bí thư Chi bộ xã Sam Mứn (Điện Biên) làm giàu nhờ mô hình nuôi hươu. |
| Ảnh: Phan Quân-TTXVN. |
Hội nghị Trung ương 4 đã thống nhất các quan điểm: thay đổi từ tư duy “cho phép” sang “khuyến khích, tạo điều kiện” để đảng viên tham gia kinh tế tư nhân; bảo vệ các hoạt động kinh tế hợp pháp của đảng viên; đồng thời kiểm soát chặt chẽ các chủ thể chi phối và hưởng lợi.
Nội dung cơ bản của Quy định là quyền, điều kiện tham gia đầu tư, kinh doanh của đảng viên phải phù hợp với địa vị pháp lý, chức trách và cùng với đó là kiểm soát nguy cơ xung đột lợi ích, không để quyền lực, thông tin hay tài sản công trở thành lợi thế riêng.
Mọi chính sách hỗ trợ phải dựa trên tiêu chí công khai, minh bạch, bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp có chủ là đảng viên hay không phải đảng viên.
Việc đổi mới tư duy từ “cho phép” sang “khuyến khích, tạo điều kiện” để đảng viên làm giàu chính đáng mang ý nghĩa bước ngoặt rất quan trọng.
Đây là việc giải phóng và khơi thông nguồn lực, gắn liền tinh thần tiên phong của đảng viên với việc phát triển kinh tế, góp phần phát triển khu vực kinh tế ngoài nhà nước.
Khuyến khích đảng viên làm kinh tế chính là tạo động lực mới để đạt và vượt các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đã đề ra.
"Cho phép" và "khuyến khích" đảng viên làm kinh tế có nhiều điểm khác nhau.
Bản chất tư duy “cho phép” là bị động - kinh doanh là quyền công dân, đảng viên chỉ thuộc diện "mở rộng có điều kiện”. Còn bản chất tư duy “khuyến khích” là chủ động và kiến tạo - coi hoạt động kinh doanh, làm giàu chính đáng là hành động yêu nước và là trách nhiệm tiên phong của đảng viên.
Trong tư duy “cho phép”, người trong cuộc có tâm lý e dè, thận trọng - đảng viên vừa làm vừa lo ngại bị đánh giá về tư cách và động cơ. Trong khi đó, tư duy “khuyến khích” khiến đảng viên yên tâm, tự tin phát huy nguồn lực, dám nghĩ, dám làm và tự hào vì mình tạo ra giá trị kinh tế cho đất nước.
Trong tư duy “cho phép”, không gian hoạt động bị giới hạn ở "kinh tế tư nhân" nhỏ lẻ và chịu nhiều tiêu chí ràng buộc về quy mô. Còn trong tư duy “khuyến khích” không gian rộng mở đến mọi hình thức đầu tư, kinh doanh hợp pháp.
Trong tư duy “cho phép”, thước đo đánh giá thiên về hình thức, qua quy mô tài sản hoặc hồ sơ, báo cáo mang tính hành chính. Còn trong tư duy “khuyến khích”, việc đánh giá đi vào thực chất bằng giá trị tạo ra: năng suất, đổi mới công nghệ, nghĩa vụ thuế, phúc lợi xã hội và an toàn lao động.
Trong tư duy “cho phép”, cách thức quản lý bị hành chính hóa, tập trung vào việc rà soát đảng viên "được làm" hay "không được làm" những gì. Còn trong tư duy “khuyến khích”, cách quản lý là kiểm soát thực chất để ngăn chặn xung đột lợi ích công - tư.
Quy định mới về đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh xóa bỏ rào cản vô hình để thu hút nhân tài. Mỗi đảng viên kinh doanh là một "chiến sĩ trên mặt trận kinh tế". Điều này giúp Đảng tạo sức hút mạnh mẽ để kết nạp những doanh nhân giỏi, trí thức tài năng và công nhân kỹ thuật lành nghề.
Đảng viên làm kinh tế được đòi hỏi phải có năng lực đi đầu trong đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, xây dựng thương hiệu Việt và phát triển bền vững. Đảng viên không chỉ làm kinh tế để nuôi sống gia đình mà phải gánh vác sứ mệnh nâng tầm nội lực kinh tế quốc gia.
 |
| Cựu chiến binh Nguyễn Thanh Phong (trái), Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Sông Cầu Hà Bắc, Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh, điều hành sản xuất. |
| Ảnh: Danh Lam-TTXVN. |
Tuy nhiên, chúng ta phải hiểu đúng về từ “khuyến khích”. Khuyến khích không có nghĩa là buông lỏng. "Khuyến khích" đi liền với cơ chế kiểm soát minh bạch, liêm chính. Quy định mới phân định rất rõ giữa hoạt động "đầu tư kinh doanh hợp pháp" với hành vi "lợi dụng vị trí, thông tin, tài sản công để trục lợi".
Đối với cán bộ, công chức đương nhiệm hoặc lãnh đạo cấp cao, hoạt động kinh tế tiếp tục bị kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt để phòng ngừa sự lẫn lộn công - tư. Còn đối với đảng viên ngoài khu vực công thì không gian khởi nghiệp và điều hành được cởi trói tối đa.
Sự thay đổi từ ngữ từ “cho phép” sang “khuyến khích” không đơn thuần là sửa đổi một văn bản hành chính, mà là bước giải phóng mạnh mẽ về tư duy.
Việc làm giàu chính đáng là một giá trị tích cực bởi đảng viên có năng lực kinh doanh không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn tạo ra việc làm, của cải, đóng góp trực tiếp cho sự thịnh vượng của đất nước.
Đó là yêu cầu của kỷ nguyên mới: giải phóng, khơi thông và huy động mọi nguồn lực xã hội để phát triển kinh tế. Nếu chỉ dừng ở mức "cho phép" thì chúng ta vô tình kìm hãm một nguồn lực trí tuệ và kinh tế vô cùng lớn trong đội ngũ đảng viên.
Hiện nay chúng ta có cơ chế kiểm soát rủi ro rõ ràng hơn, tư duy quản trị đã chuyển sang quản trị rủi ro chủ động, ranh giới, quyền hạn đã được làm rõ để phù hợp với địa vị pháp lý của đảng viên nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột lợi ích.
Việc đảng viên làm kinh tế không tự động làm mất đi bản chất người cộng sản. Mặc dù trên thực tế sẽ tồn tại những nguy cơ và thách thức đối với bản lĩnh chính trị của đảng viên nếu thiếu cơ chế kiểm soát và ý thức rèn luyện.
Để đảng viên làm kinh tế không phai nhạt lý tưởng do áp lực lợi nhuận, suy thoái đạo đức do môi trường kinh doanh phức tạp, biến chất về chính trị do bị yếu tố dòng vốn và điều kiện khách quan tác động thì Đảng ta luôn nhấn mạnh các nguyên tắc sau:
Thượng tôn pháp luật – đảng viên làm kinh tế phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật của Nhà nước và quy định, điều lệ của Đảng; không được làm những việc đảng viên không được làm.
Giữ vững tính tiên phong - đảng viên làm kinh tế phải gương mẫu tạo việc làm, chăm lo đời sống người lao động và tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội.
Tăng cường kiểm tra, giám sát - các tổ chức Đảng cần theo dõi, quản lý chặt chẽ để kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành động của đảng viên.
Cũng như trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong việc kinh doanh, bản thân đảng viên phải có ý thức tự tu dưỡng, rèn luyện bản lĩnh chính trị vững vàng - một giá trị cốt lõi, để không bị cuốn vào những mặt trái của nền kinh tế thị trường./.
