| Hợp tác quốc tế - “đòn bẩy” nâng tầm khoa học Việt Nam |
Ngay trong những năm đầu xây dựng đất nước, Bác nhiều lần căn dặn phải học hỏi thành tựu khoa học, kỹ thuật tiên tiến của nhân loại; đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác với bạn bè quốc tế để phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bác căn dặn phải “mở rộng sự hợp tác với các nước anh em trong việc nghiên cứu khoa học, kỹ thuật”. Tư tưởng ấy thể hiện tầm nhìn rộng mở, tinh thần cầu thị và khát vọng đưa Việt Nam bắt nhịp với tiến bộ của thời đại.
Tư tưởng ấy hôm nay vẫn đang soi đường cho sự phát triển của nền khoa học nước nhà.
Đảng và Nhà nước luôn xác định hợp tác quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia, nhà khoa học, tập đoàn công nghệ lớn; thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tham gia sâu hơn vào mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Đó không chỉ là một định hướng phát triển. Đó còn là sự tiếp nối sinh động tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời đại mới.
Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, hợp tác quốc tế đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng đưa khoa học Việt Nam vươn lên. Nhiều viện nghiên cứu, trường đại học đã tham gia các chương trình nghiên cứu chung với đối tác nước ngoài; nhiều nhà khoa học Việt Nam góp mặt trong các dự án quốc tế lớn về y sinh, vật liệu mới, môi trường, trí tuệ nhân tạo, công nghệ vũ trụ.
Như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chỉ trong 3 năm từ năm 2023-2025, đã triển khai hơn 100 nhiệm vụ, dự án quốc tế, hình thành hơn 20 nhóm nghiên cứu quốc tế và 10 phòng thí nghiệm liên kết. Đồng thời tổ chức hơn 100 hội nghị, hội thảo và lớp học quốc tế với khoảng 3.000 lượt nhà khoa học tham gia.
Hay như Trung tâm quốc tế Đào tạo-Nghiên cứu Toán học (ICRTM) và Trung tâm Vật lý quốc tế (ICP) đã trở thành những đầu mối kết nối cộng đồng khoa học Việt Nam với các mạng lưới học thuật trong khu vực và trên thế giới. Các chương trình sau đại học, hội nghị chuyên môn và hoạt động trao đổi tại đây mở thêm cơ hội hợp tác cho các nhà khoa học trẻ. Việc UNESCO đồng ý về nguyên tắc tiếp tục bảo trợ hai trung tâm trong giai đoạn 2026-2032 khẳng định một số tổ chức khoa học trong nước đã từng bước đáp ứng các chuẩn mực quốc tế.
Có thể thấy, việc thu hút nguồn lực quốc tế không chỉ dừng ở chuyển giao công nghệ mà còn là cơ hội để đào tạo nhân lực chất lượng cao, hình thành các trung tâm nghiên cứu, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực và quốc tế. Đây chính là con đường để khoa học Việt Nam từng bước nâng cao vị thế, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh hôm nay chính là nuôi dưỡng tinh thần cầu thị, chủ động hội nhập, trân trọng tri thức và phát huy sức mạnh của hợp tác quốc tế để đưa khoa học, công nghệ Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần đưa đất nước tự tin bước vào kỷ nguyên mới./.
