 |
| Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Bình Thành (xã Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp) sử dụng máy móc trong khâu thu hoạch lúa. Ảnh: Nhựt An - TTXVN |
Không chỉ tập trung tăng sản lượng, Đồng Tháp đang đặt trọng tâm vào việc gia tăng giá trị nông sản thông qua tổ chức lại vùng sản xuất, phát triển nguyên liệu tập trung, ứng dụng khoa học - công nghệ và kết nối chặt với chế biến, thị trường, xuất khẩu. Đây được xác định là hướng đi chủ đạo để nâng sức cạnh tranh nông sản, cải thiện thu nhập cho người sản xuất và phát triển kinh tế nông nghiệp.
*Từ giá trị trên đồng ruộng
Tại xã Thanh Hưng, một trong những vùng cây ăn trái lớn của Đồng Tháp, hiệu quả của việc tổ chức lại sản xuất đang thể hiện rõ ở cây sầu riêng. Sau sắp xếp các xã An Thái Trung, Tân Hưng và Tân Thanh, địa phương có hơn 4.000 ha cây ăn trái; trong đó hơn 2.300 ha sầu riêng. Từ đầu năm đến nay, sản lượng trái cây đạt khoảng 50.000 tấn, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm 2025.
Gia đình ông Nguyễn Thành Long, ấp 6, xã Thanh Hưng, có 1 ha sầu riêng Monthong. Trước đây, gia đình trồng xoài nhưng hiệu quả kinh tế không cao nên chuyển sang sầu riêng. Năm 2025, vườn cho khoảng 18 tấn quả, giá bán 80.000 đồng/kg mang lại thu nhập hơn 1 tỷ đồng.
Theo ông Nguyễn Thành Long, sản xuất cây ăn trái hiện nay không chỉ quan tâm năng suất mà phải chú ý đến chất lượng, quy trình chăm sóc và yêu cầu của thị trường. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, sử dụng phân hữu cơ và chủ động xử lý cho cây ra hoa nghịch vụ giúp người trồng nâng cao hiệu quả sản xuất.
Từ thực tế này, xã Thanh Hưng đang tập trung nâng chất lượng vùng cây ăn trái gắn với yêu cầu thị trường. Toàn xã có 52 mã số vùng trồng với diện tích hơn 1.200 ha, liên quan 2.309 hộ dân; trong đó có 36 mã số phục vụ thị trường Trung Quốc.
Ông Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Hưng nhấn mạnh, sau hợp nhất địa phương tập trung nâng chất lượng kinh tế vườn, phát triển sản phẩm phục vụ xuất khẩu. Đặc biệt, xã chú trọng chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho vùng sầu riêng, với các giải pháp giảm cadmium, xử lý ra hoa nghịch vụ, phòng ngừa cháy lá; đồng thời kiểm tra hệ thống tưới, tiêu và đê bao để bảo đảm điều kiện sản xuất.
Theo Kế hoạch thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp năm 2026, Đồng Tháp xác định tổ chức lại sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, đẩy mạnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và củng cố kinh tế tập thể là những nhiệm vụ trọng tâm. Nền tảng cho hướng đi này được tạo dựng từ những kết quả tích cực năm 2025. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 5,01%, cao hơn mức kế hoạch 3,5%; thu nhập bình quân đầu người đạt 70,7 triệu đồng, tăng khoảng 7,5 triệu đồng so với năm trước. Toàn tỉnh có 410 hợp tác xã nông nghiệp, sau khi thành lập mới 13 hợp tác xã trong năm.
Cùng với tổ chức lại sản xuất, chuyển đổi số được đưa sâu hơn vào sản xuất và tiêu thụ nông sản. Nông dân, hợp tác xã được hướng dẫn sử dụng các nền tảng FaceFarm, Hanbai, thương mại điện tử, bán hàng qua livestream và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xúc tiến thương mại; đồng thời cập nhật yêu cầu về tiêu chuẩn xuất khẩu, kim loại nặng, chất cấm, nhật ký nông trại và truy xuất nguồn gốc.
Đồng Tháp cũng mở rộng sản xuất xanh, an toàn và thích ứng biến đổi khí hậu. Toàn tỉnh có hơn 30 mô hình; hơn 6.706 ha đạt VietGAP, 7.222 ha sản xuất an toàn thực phẩm và 5.955 ha áp dụng PGS. Đáng chú ý, 1.846 mã số vùng trồng đã được cấp với tổng diện tích 185.469 ha, chiếm 46,1% diện tích canh tác tự nhiên.
Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4-4,5%, thu nhập bình quân đầu người đạt 78,3 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,56% và tỷ lệ lao động nông nghiệp xuống dưới 33%. Đồng thời, Đồng Tháp phấn đấu số hóa toàn bộ cơ sở dữ liệu nông nghiệp, môi trường theo từng cấp và tập huấn về công nghệ, truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, thông tin thị trường cho ít nhất 80% các tổ chức kinh tế tập thể, tổ hợp tác và Hội quán.
 |
| Cúc mâm xôi được trồng tại xã Tân Khánh Đông, thành phố Sa Đéc (Đồng Tháp). Ảnh: Nguyễn Văn Trí – TTXVN |
*Tạo giá trị mới
Đồng Tháp đang định hình lại không gian phát triển nông nghiệp theo các vùng sinh thái, tập trung xây dựng những vùng sản xuất chuyên canh đối với các ngành hàng có lợi thế như lúa, xoài, sen, sầu riêng, thanh long, khóm, mít, bưởi, dừa, hoa và cây kiểng. Cùng với trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản được định hướng phát triển theo hướng tập trung, an toàn sinh học, ứng dụng công nghệ cao, qua đó từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, gắn với nhu cầu thị trường.
Trong lĩnh vực lúa gạo, năm 2026, tỉnh dự kiến gieo trồng hơn 603.000 ha, sản lượng khoảng 4,08 triệu tấn; tập trung phát triển vùng Đồng Tháp Mười trở thành trung tâm sản xuất lúa, thủy sản nước ngọt và sen của cả nước. Tỉnh đồng thời định hướng xây dựng khu chế biến lúa gạo tại Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Thường Phước, gắn vùng nguyên liệu với chế biến, logistics và thị trường xuất khẩu, từng bước nâng giá trị hạt gạo thay vì chỉ chú trọng sản lượng.
Với cây ăn trái, diện tích dự kiến đạt 142.000 ha, sản lượng hơn 2,87 triệu tấn. Vùng đất phù sa nước ngọt dọc sông Tiền được định hướng trở thành vùng chuyên canh cây ăn trái quy mô lớn, gắn với sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ứng dụng công nghệ sau thu hoạch và nâng cao chất lượng phục vụ xuất khẩu.
Trong nhóm cây ăn trái chủ lực, sầu riêng được tập trung nâng chất lượng thông qua các giải pháp tưới thông minh, bón phân qua hệ thống tưới, sử dụng vật tư hữu cơ, Trichoderma và áp dụng quy trình sản xuất bền vững đối với sầu riêng, mít. Tỉnh cũng chú trọng xử lý cadmium trong đất, xây dựng bản đồ số và ứng dụng thiết bị đo độ chín, góp phần kiểm soát chất lượng từ vùng trồng đến thu hoạch.
Cùng với các vùng cây ăn trái, Đồng Tháp tiếp tục phát huy lợi thế của làng hoa Sa Đéc, hướng tới hình thành trung tâm hoa, cây cảnh ứng dụng công nghệ cao. Tổng diện tích hoa, cây cảnh tập trung dự kiến hơn 5.740 ha, trong đó hoa hằng năm hơn 3.580 ha và cây cảnh lâu năm hơn 2.160 ha.
Ở lĩnh vực chăn nuôi, tỉnh định hướng phát triển theo quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, đồng thời xử lý và tái sử dụng chất thải nhằm nâng cao hiệu quả và giảm tác động đến môi trường. Quy mô đàn dự kiến khoảng 499.000 con lợn, 175.000 con gia súc và 26,7 triệu con gia cầm.
Đối với thủy sản, mục tiêu năm 2026 là đạt giá trị sản xuất hơn 28.303 tỷ đồng, tăng 6,7% so với năm 2025. Tỉnh tiếp tục phát triển các vùng nuôi tập trung, ứng dụng công nghệ cao, bảo đảm an toàn sinh học; xây dựng trung tâm sản xuất giống thủy sản nước ngọt, đẩy mạnh chế biến sâu và xuất khẩu cá tra. Cùng với đó, các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tiếp tục được tăng cường.
Để các vùng sản xuất chuyên canh phát huy hiệu quả, Đồng Tháp đồng thời tập trung hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hóa. Hệ thống thủy lợi được đầu tư theo hướng chủ động ứng phó hạn, mặn; giao thông nông thôn và hệ thống cấp nước tiếp tục được nâng cấp. Tỉnh cũng đẩy mạnh số hóa dữ liệu về nông nghiệp, đất đai, tài nguyên và môi trường, đồng thời tăng cường truy xuất nguồn gốc, dự báo thị trường, xây dựng thương hiệu và phát triển thương mại điện tử.
Bên cạnh hạ tầng vật chất, chuyển đổi số đang trở thành một phần quan trọng trong phương thức tổ chức sản xuất mới. Chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai theo chiều sâu, gắn với ứng dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, nâng cao kỹ năng số cho nông dân, hợp tác xã và Hội quán; đồng thời phát triển các mô hình “làng thông minh”, nâng chất lượng sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết, trong quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng đa ngành, bền vững, có giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh cao, tỉnh xác định đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh, phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Theo ông Lê Hà Luân, tiếp tục thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành nông nghiệp Đồng Tháp sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất, qua đó nâng năng suất lao động, gia tăng giá trị sản phẩm, bảo vệ môi trường và tạo điều kiện để nông dân kết nối trực tiếp với người tiêu dùng.
Từ việc tổ chức lại sản xuất ở cơ sở đến hình thành các vùng chuyên canh, Đồng Tháp đang từng bước chuyển trọng tâm tái cơ cấu nông nghiệp từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị. Việc liên kết vùng nguyên liệu với tiêu chuẩn sản xuất, mã số vùng trồng, chế biến, bảo quản sau thu hoạch, logistics, thương mại và xuất khẩu được xác định là hướng đi quan trọng để nâng sức cạnh tranh của nông sản, cải thiện thu nhập cho người sản xuất và từng bước hình thành nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, bền vững.
