Đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng nghị quyết mới về thử nghiệm có kiểm soát theo Luật Phát triển đô thị, nhằm mở rộng lĩnh vực, không gian thử nghiệm, tháo gỡ rào cản pháp lý, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ từ thử nghiệm đến ứng dụng, thương mại hóa công nghệ mới.
*Kết quả bước đầu
![]() |
| Thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái vào hoạt động giao hàng. |
| Ảnh: Thu Hoài - TTXVN |
Ngày 5/1/2026, Thành phố Hồ Chí Minh khởi động Chương trình thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) vào hoạt động giao hàng trong phạm vi Khu công nghệ cao, với sự tham gia các doanh nghiệp công nghệ Saolatek, Real-Time Robotics Việt Nam, Di Động Việt. Đây là một trong những hoạt động triển khai Nghị quyết 20/2024/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hồ Chí Minh (quy định các tiêu chí, lĩnh vực, nội dung hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát đối với phương tiện bay không người lái và xe tự hành trong phạm vi Khu công nghệ cao, Khu công nghệ thông tin tập trung trên địa bàn), nhằm tạo môi trường thử nghiệm thực tế cho các công nghệ tiên tiến, có tiềm năng ứng dụng cao.
Tham gia chương trình, ông Trần Anh Tuấn, Nhà sáng lập, Giám đốc điều hành Saolatek chia sẻ, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo chuyển biến tích cực trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách nhanh hơn và có điều kiện triển khai thử nghiệm. Đối với UAV (phương tiện bay không người lái, vận hành từ xa qua bộ điều khiển hoặc tự động theo lộ trình lập trình sẵn mà không có phi công trên khoang), giai đoạn thử nghiệm giúp doanh nghiệp vận hành các sản phẩm đang trong giai đoạn nghiên cứu, phát triển (R&D), qua đó tiếp tục hoàn thiện công nghệ và có cơ sở phục vụ cấp phép sản xuất. Theo ông, cơ chế thử nghiệm không chỉ quan trọng với UAV, mà cần thiết trong các lĩnh vực công nghệ khác, bởi khoa học, công nghệ luôn gắn với tính mới và đột phá, đòi hỏi quy định và phương pháp quản lý phù hợp.
![]() |
| Các đại biểu tham qua khu vực trưng bày UAV. |
| Ảnh: Thu Hoài - TTXVN |
Theo Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, triển khai Nghị quyết số 20/2024/NQ-HĐND, Thành phố đã tiếp nhận, đánh giá 8 đề xuất thử nghiệm phương tiện bay không người lái (UAV) của 5 doanh nghiệp, tổ chức, nhiều trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cấp phép bay trong các năm 2025 và 2026. Hoạt động thử nghiệm ứng dụng UAV trong hoạt động giao hàng được triển khai tại Khu công nghệ cao. Đối với xe tự hành, Thành phố đã xây dựng môi trường thử nghiệm tại Công viên phần mềm Quang Trung, đồng thời tiếp nhận đề xuất đăng ký tham gia thử nghiệm.
Những kết quả này cho thấy Nghị quyết đã tạo cơ sở pháp lý, thúc đẩy sự phối hợp giữa các bên liên quan trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ mới; đồng thời cung cấp kinh nghiệm thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát theo hướng mở rộng phạm vi, tăng tính linh hoạt và nâng cao hiệu quả hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào UAV và xe tự hành trong phạm vi Khu công nghệ cao và Công viên phần mềm Quang Trung, chưa đáp ứng nhu cầu thử nghiệm ngày càng đa dạng. Cơ chế thử nghiệm chưa đầy đủ, đồng bộ; chính sách hỗ trợ, huy động nguồn lực còn hạn chế; chưa hình thành đầy đủ cơ chế chuyển tiếp từ thử nghiệm sang ứng dụng và thương mại hóa. Yêu cầu hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát càng cấp thiết khi các công nghệ mới đang phát triển nhanh chóng, nhằm tháo gỡ khó khăn cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa.
Từ thực tiễn lĩnh vực công nghệ sinh học, Tiến sĩ Nguyễn Hải An, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, lĩnh vực này có vai trò quan trọng trong giải quyết các vấn đề đô thị như bảo vệ môi trường, xử lý chất thải, y tế chuyên sâu, phòng chống dịch bệnh và phát triển nông nghiệp đô thị. Tuy nhiên, công nghệ sinh học có yêu cầu khắt khe về an toàn sinh học, an ninh sinh học; chu kỳ nghiên cứu và phát triển kéo dài, rủi ro kỹ thuật cao và đòi hỏi nguồn vốn lớn ở giai đoạn thử nghiệm bán thương mại. Khoảng trống giữa kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và thương mại hóa sản phẩm được xem là "thung lũng chết" của đổi mới sáng tạo.
Những vướng mắc được Tiến sĩ Nguyễn Hải An chỉ ra gồm thiếu cơ chế thử nghiệm chuyên biệt cho công nghệ sinh học ứng dụng đa ngành; chưa có cơ chế liên thông kết quả kiểm định giữa cơ quan quản lý địa phương và Trung ương; thiếu cơ chế tài chính mạo hiểm và chính sách miễn trừ trách nhiệm hành chính đối với sai sót kỹ thuật khách quan trong quá trình thử nghiệm. Vì vậy, việc xây dựng hành lang pháp lý linh hoạt có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy ứng dụng các công nghệ sinh học đột phá.
Theo các chuyên gia, trên thế giới, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được nhiều quốc gia, đô thị áp dụng như một công cụ quản trị hiện đại, cho phép sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới được triển khai trong phạm vi, thời gian và điều kiện xác định, dưới sự giám sát của cơ quan nhà nước. Cơ chế này vừa hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ, vừa giúp cơ quan quản lý thu thập dữ liệu thực phục vụ việc hoàn thiện chính sách, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và phương thức quản lý.
*Mở rộng lĩnh vực thử nghiệm
![]() |
| 41 Nghị quyết liên quan đến triển khai Luật Phát triển đô thị đã được thông qua tại 2 Kỳ họp gần nhất của HĐND Thành phố Hồ Chí Minh. |
| Ảnh: Xuân Khu-TTXVN |
Trên cơ sở các chủ trương, quy định mới, đặc biệt là triển khai Luật Phát triển đô thị, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng nghị quyết mới nhằm thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển. Dự thảo Nghị quyết mới không chỉ mở rộng phạm vi thử nghiệm mà còn hướng đến quản lý xuyên suốt vòng đời dự án thử nghiệm, từ khâu tuyển chọn đến khâu hậu kiểm và phát triển thị trường.
Điểm mới đáng chú ý là dự thảo mở rộng sang 6 nhóm lĩnh vực công nghệ ưu tiên thử nghiệm. Nhóm thứ nhất gồm công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), công nghệ chuỗi khối (Blockchain), bản sao số, bán dẫn, vi mạch, robot, hệ thống tự hành và in 3D tiên tiến. Nhóm thứ hai là công nghệ sinh học, tế bào gốc, dược phẩm, vật liệu y sinh, thiết bị y tế kỹ thuật cao. Nhóm thứ ba gồm vật liệu tiên tiến, nano, bán dẫn và quang tử. Nhóm thứ tư gồm công nghệ môi trường, giảm phát thải carbon, năng lượng sạch, kinh tế biển, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tầm thấp và kinh tế bạc. Nhóm thứ năm là các giải pháp, mô hình kinh doanh mới phục vụ quản trị đô thị, dịch vụ công. Nhóm thứ sáu là công nghệ chiến lược, công nghệ lõi. Dự án ngoài danh mục ưu tiên vẫn có thể được xem xét nếu đáp ứng điều kiện và giải quyết bài toán thực tiễn của Thành phố. Không gian thử nghiệm cũng được mở rộng ra các địa điểm có hạ tầng phù hợp hoặc môi trường thực tế trên địa bàn.
Cùng với mở rộng phạm vi, dự thảo quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện lựa chọn; hồ sơ, trình tự, thủ tục cho phép; việc điều chỉnh, gia hạn, tạm dừng, tiếp tục, kết thúc và công nhận hoàn thành thử nghiệm, tạo căn cứ quyết định cho phép từng dự án. Thời hạn thử nghiệm do UBND Thành phố quyết định nhưng không quá 3 năm và dự án được xem xét gia hạn một lần, không quá 3 năm. Quy định này nhằm bảo đảm thời gian cần thiết để doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ và cơ quan quản lý đánh giá tác động chính sách.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế ưu tiên mua sắm, đầu tư từ ngân sách Thành phố để ứng dụng, nhân rộng kết quả thử nghiệm đạt hiệu quả, đồng thời hỗ trợ phát triển thị trường. Quy định này nhằm tháo gỡ khó khăn khi sản phẩm công nghệ đã thử nghiệm thành công nhưng thiếu khách hàng đầu tiên hoặc gặp rào cản trong mua sắm công; hướng đến chu trình khép kín trong đó Nhà nước đóng vai trò khách hàng đầu tiên, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.
Liên quan đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Hải An kiến nghị Thành phố thành lập quỹ hỗ trợ thương mại hóa công nghệ sinh học; xây dựng cơ chế phối hợp liên thông với các bộ, ngành nhằm rút ngắn thời gian thẩm định, cấp phép lưu hành sản phẩm. Cùng với đó, Thành phố quy hoạch mở rộng không gian thực địa, kết nối Trung tâm Công nghệ Sinh học với các khu đô thị sáng tạo để hình thành phân khu công nghiệp sinh học chuyên biệt (Bio-Hub), đáp ứng nhu cầu hạ tầng cho doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm sang giai đoạn sản xuất bán thương mại. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cũng cụ thể hoá cơ chế miễn trừ trách nhiệm hành chính có điều kiện nhằm giải toả tâm lý cho cán bộ thẩm định và nhà khoa học tham gia thử nghiệm.
Thông qua nghị quyết mới, Thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng hình thành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát thống nhất, minh bạch và phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện phát triển, kiểm chứng và ứng dụng công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; đồng thời bảo đảm an toàn, kiểm soát rủi ro và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan./.



