*Thu hút dòng vốn xanh
 |
| Các trụ điện gió được xây dựng trên cánh đồng muối ở xã Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa. |
| Ảnh: Xuân Triệu - TTXVN |
Cùng với cả nước, tỉnh Khánh Hòa bước vào giai đoạn phát triển mới với tinh thần là “thập niên nâng tầm phát triển”; tăng trưởng hai con số về GRDP, về thu ngân sách và về thu nhập bình quân đầu người. Tỉnh ủy Khánh Hòa đã xây dựng kịch bản tăng trưởng và tập trung vào 4 trụ cột động lực tăng trưởng kinh tế, bao gồm: công nghiệp, năng lượng, du lịch - dịch vụ, đô thị - xây dựng.
Với nhiều tiềm năng về phát triển năng lượng tái tạo, tỉnh Khánh Hòa đang kêu gọi đầu tư vào 41 dự án với diện tích đất được sử dụng hơn 3.480ha như: xây dựng nhà máy điện gió, điện mặt trời, thủy điện tích năng,… Các dự án này có vị trí, quy mô phù hợp với Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Có thể kể tới một số dự án như: điện mặt trời Đông Quán Thẻ (xã Thuận Nam, diện tích 360ha), điện mặt trời Hòa Sơn Dốc Dài (xã Anh Dũng, diện tích 576ha); điện gió V2 mở rộng (xã Phước Dinh, diện tích 269ha); dự án hệ thống pin lưu trữ thí điểm (định hướng tại xã Cam Lâm, diện tích sử dụng đất phù hợp với quy mô dự án của nhà đầu tư)…
Để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, ông Trần Phong, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan chi tiết hóa danh mục dự án để nhà đầu tư dễ dàng tham khảo và tiếp cận xúc tiến đầu tư; hướng dẫn các nhà đầu tư thực hiện thủ tục đăng ký dự án theo đúng quy định hiện hành.
Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa khẳng định, sự hiện diện của các nhà đầu tư uy tín, giàu kinh nghiệm là minh chứng rõ nét cho sức hấp dẫn, tiềm năng và môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng, minh bạch. Tỉnh Khánh Hòa kiên định triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp nhằm cải thiện toàn diện môi trường đầu tư, kinh doanh; tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính theo phương châm “Thủ tục nhanh nhất - Hiệu quả cao nhất”.
Tỉnh Khánh Hòa đang tập trung cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh gắn với nâng cao chỉ số PCI, phấn đấu đến năm 2030 vào nhóm 10 tỉnh, thành phố có PCI cao nhất cả nước. Bên cạnh đó, địa phương này chủ động thu hút có chọn lọc các dự án FDI gắn với chuyển giao công nghệ; thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới... Gần đây, nhiều dự án có tổng vốn đăng ký đầu tư vào tỉnh Khánh Hòa (vốn ngoài ngân sách) bình quân khoảng 6.200 tỷ đồng/dự án. Điều này cho thấy doanh nghiệp đầu tư vào tỉnh có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ số lượng sang chất lượng.
Các chuyên gia kinh tế khuyến cáo, tỉnh Khánh Hòa nên tiên phong trong việc kiến nghị các cơ chế thí điểm đặc thù để phát triển hạ tầng truyền tải và lưu trữ. Do đặc thù các nguồn điện khí LNG và điện hạt nhân đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ và công nghệ phức tạp. Địa phương cần chủ động xây dựng các chính sách ưu đãi bổ sung ngoài khung chung của quốc gia để thu hút các nhà đầu tư chiến lược có năng lực vận hành chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khánh Hòa nên tận dụng tối đa vị thế của mình để thúc đẩy hợp tác quốc tế trong việc nghiên cứu và thử nghiệm các công nghệ năng lượng mới. Việc địa phương chủ động tham gia vào các liên minh năng lượng sạch toàn cầu sẽ giúp tiếp cận được các nguồn tín dụng xanh ưu đãi và các giải pháp quản trị hiện đại, thực sự đưa tinh thần Nghị quyết 70-NQ/TW vào cuộc sống.
* Hệ sinh thái năng lượng
Nghị quyết 70-NQ/TW định hướng: “Triển khai xây dựng và hình thành Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia tích hợp khí, khí hóa lỏng, điện, lọc, hóa dầu, năng lượng tái tạo tại các địa phương có lợi thế,…”. Quyết định số 2634/QĐ-TTg ngày 2/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Danh mục các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm về năng lượng có nêu: “thành lập Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo Khánh Hòa; dự kiến vận hành vào năm 2030”.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa (nhiệm kỳ 2025 - 2030) xác định nhiệm vụ trọng tâm phát triển hạ tầng năng lượng đồng bộ, thúc đẩy công nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; mục tiêu trở thành trung tâm năng lượng sạch, năng lượng tái tạo quốc gia, đóng vai trò chiến lược trong việc đảm bảo nguồn cung và phát triển năng lượng bền vững cho đất nước.
Có thể nhận thấy, Đề án Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo Khánh Hòa là một định hướng quan trọng để phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết, Khánh Hòa hiện có hệ thống giao thông tương đối đồng bộ, với cảng biển nước sâu, trục giao thông Bắc - Nam, kết nối thuận lợi với Tây Nguyên và sân bay quốc tế. Đây là điều kiện rất quan trọng để phát triển công nghiệp năng lượng, logistics và các dịch vụ kỹ thuật phục vụ năng lượng biển, năng lượng mới.
Với những lợi thế vượt trội, tỉnh Khánh Hòa hướng tới hình thành một Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo có tính tích hợp cao, gắn sản xuất năng lượng với công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật, logistics, nghiên cứu - phát triển và đào tạo nguồn nhân lực.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo và dịch vụ kỹ thuật hỗ trợ vùng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng quy mô năng lượng sạch. Các mô hình thành công ở các nước châu Âu, Hoa Kỳ và một số quốc gia châu Á tích hợp sản xuất năng lượng tái tạo, sản xuất thiết bị, nghiên cứu và phát triển, và các dịch vụ chuyên biệt (bảo trì, đào tạo, logisitcs) để tạo ra các hệ sinh thái vùng, thúc đẩy phát triển xanh và bền vững.
Theo ông Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng tại tỉnh Khánh Hòa có thể kết hợp sản xuất điện, khử carbon công nghiệp, hỗ trợ kỹ thuật và logistics thành một hệ sinh thái thống nhất. Đây chính là “chìa khóa” để tạo ra một trung tâm năng lượng tái tạo hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh quốc tế. Khi năng lượng tái tạo được tích hợp trực tiếp vào khu công nghiệp và cụm công nghiệp, tạo ra một hệ sinh thái sản xuất xanh toàn diện: vừa có điện sạch, vừa có nhiên liệu xanh, vừa có dịch vụ kỹ thuật và logistics.
Vị trí gần các cảng và trung tâm logistic là yếu tố sống còn đối với việc sản xuất và xuất khẩu thiết bị năng lượng tái tạo. Turbine gió, pin mặt trời, ắc quy lưu trữ đều là thiết bị cồng kềnh, nặng, cần vận chuyển bằng đường biển. Gần cảng giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian giao hàng, tăng khả năng cạnh tranh. Các cụm công nghiệp cơ khí, chế tạo thường đặt gần cảng để thuận tiện nhập nguyên liệu và xuất sản phẩm. Tạo chuỗi giá trị khép kín, bao gồm sản xuất, lắp ráp, kiểm định và xuất khẩu…
Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo Khánh Hòa không chỉ giới hạn trong địa giới hành chính của một tỉnh, mà đặt trong tổng thể liên kết vùng Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, khu vực phía Nam và hệ thống năng lượng quốc gia. Các dự án phát triển năng lượng phải đi đôi với phát triển công nghiệp và dịch vụ hỗ trợ, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thọ Đạt, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, phát triển năng lượng tái tạo cần trở thành lĩnh vực đột phá, không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu nặng lượng sạch trong nước mà còn hướng đến xây dựng Khánh Hòa thành trung tâm năng lượng xanh của quốc gia. Việc đẩy mạnh điện gó offshore, điện mặt rời quy mô lớn, điện mặt rời nổi và điện mặt trời mái nhà cần được đi kèm với đầu tư vào công nghệ lưu trữ năng lượng hiện đại, hệ thống pin thế hệ mới… Khánh Hòa có thể hướng tới hình thành cụm sản xuất hydrogen xanh gắn với cảng biển và khu công nghiệp Vân Phong. Từ đây, tỉnh Khánh Hòa tạo ra chuỗi giá trị công nghiệp mới và gia tăng năng lực cạnh tranh trong thị trường năng lượng xanh quốc tế.
Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng phải được triển khai quyết liệt, bài bản, gắn với an ninh năng lượng, an ninh môi trường và yêu cầu cạnh tranh”. Với định hướng đó, Khánh Hòa đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; góp phần thực hiện thành công hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước. Khánh Hòa với khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ là “mảnh ghép” làm rạng rỡ bức tranh dân tộc Việt Nam “Độc lập - Tự do - Hòa bình - Thống nhất - Hội nhập - Hùng cường - Phồn vinh - Văn minh - Thịnh vượng”./. (Hết)
