 |
| Đưa Việt Nam thành điểm đến thu hút FDI chất lượng cao |
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục duy trì xu hướng tích cực trong khi yêu cầu về sản xuất xanh, công nghệ cao và phát triển bền vững ngày càng trở thành chuẩn mực của đầu tư toàn cầu. Đây là cơ hội để Việt Nam không chỉ thu hút thêm nguồn vốn FDI mà còn lựa chọn những dự án chất lượng cao, tạo giá trị gia tăng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và góp phần hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Sau gần 40 năm mở cửa và hội nhập, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Riêng giai đoạn 2021-2025, tổng vốn FDI đăng ký của cả nước đạt 184,2 tỷ USD, tăng 8,4% so với giai đoạn 2016-2020.
Đà thu hút đầu tư tiếp tục được duy trì trong năm đầu tiên của giai đoạn phát triển mới. Trong 7 tháng năm 2026, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký đạt 38,06 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước; đặc biệt, vốn FDI thực hiện được đánh giá là cao nhất trong cùng kỳ 7 tháng của 5 năm trở lại đây, đạt 15 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước.
Kết quả trên cho thấy, Việt Nam tiếp tục duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và hướng tới một giai đoạn phát triển nhanh hơn, yêu cầu đặt ra đối với khu vực FDI cũng cao hơn trước. Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 cần được đặt trên nền tảng của đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Theo đó, cộng đồng doanh nghiệp cần đổi mới mô hình sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hành kinh doanh bền vững. Khi doanh nghiệp trong nước nâng được năng lực công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn sản xuất, khả năng liên kết với khu vực FDI cũng sẽ lớn hơn, qua đó gia tăng hiệu ứng lan tỏa của dòng vốn đầu tư nước ngoài đối với nền kinh tế.
Cùng với thay đổi từ phía doanh nghiệp, mô hình các khu công nghiệp cũng đang dịch chuyển theo hướng sinh thái và thông minh. Đây được xem là một yếu tố quan trọng để đáp ứng nhu cầu của thế hệ nhà đầu tư mới.
Yêu cầu nâng cao chất lượng FDI được đặt ra rõ nét hơn tại Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Nghị quyết đặc biệt chú trọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào kinh tế xanh, kinh tế số; đồng thời, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng tính lan tỏa, liên kết với khu vực kinh tế trong nước.
Một trong những điểm mới là gắn ưu đãi đầu tư với kết quả thực hiện các cam kết của doanh nghiệp FDI về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo người Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Đánh giá về định hướng này, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, cho rằng Nghị quyết số 10-NQ/TW thể hiện một thay đổi rất đáng chú ý trong tư duy phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng làm những tiêu chí chủ yếu.
Ông Nguyễn Quang Vinh dẫn Báo cáo FDI Qualities Review of Viet Nam – Powering the Next Growth Phase của OECD công bố tháng 6/2026, nhấn mạnh rằng giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam sẽ phụ thuộc ít hơn vào số lượng đầu tư và nhiều hơn vào chất lượng đầu tư - tức những dự án tạo ra năng suất, chuyển giao tri thức, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam và mang lại lợi ích cho người lao động.
Đây cũng là dư địa lớn để Việt Nam hướng dòng vốn FDI vào những lĩnh vực đang được ưu tiên như công nghệ cao, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn, sản xuất tiết kiệm năng lượng, hạ tầng số và các ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn.
Nghị quyết 10 đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng hỗ trợ lãi suất, cấp tín dụng ưu đãi cho những dự án FDI xanh, tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng, sử dụng tài nguyên bền vững và áp dụng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị - ESG. Đây là cơ sở để mở rộng khả năng tiếp cận nguồn tài chính xanh, một trong những điều kiện quan trọng đối với quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, để biến cơ hội thành dòng vốn thực tế, Việt Nam vẫn cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái phục vụ đầu tư xanh. Theo thông tin tại Diễn đàn xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh, Việt Nam hiện có 425 khu công nghiệp; trong đó, 299 khu đã đi vào hoạt động với diện tích hơn 92.000 ha, nhưng mới chỉ khoảng 1-2% số khu công nghiệp đang chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái.
Nguyên nhân là do chi phí đầu tư ban đầu cao, hạn chế trong tiếp cận tài chính xanh, thiếu liên kết và chia sẻ tài nguyên giữa các doanh nghiệp, tốc độ chuyển đổi công nghệ còn chậm và thiếu nhân lực chuyên môn về phát triển bền vững vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Bởi vậy, để thúc đẩy thu hút FDI xanh, cùng với cải thiện thể chế và thủ tục đầu tư, các địa phương cần đẩy nhanh phát triển hạ tầng khu công nghiệp xanh, hệ thống năng lượng, logistics và hạ tầng số; đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp với những ngành công nghệ mới.
Cùng với đó, việc phát triển mạng lưới doanh nghiệp Việt Nam đủ khả năng trở thành nhà cung ứng cho khu vực FDI cũng cần được coi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Nền tảng thu hút vốn tích cực của giai đoạn 2021-2025 và 7 tháng năm 2026, cùng định hướng mới từ Nghị quyết 10, sẽ tạo thêm dư địa để thu hút những dự án xanh, công nghệ cao và có khả năng lan tỏa mạnh hơn tới khu vực kinh tế trong nước./.
