 |
| Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã tạo bước đột phá trong đầu tư phát triển hạ tầng chuyển đổi số. |
| Ảnh: Minh Quyết/TTXVN |
Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong những lĩnh vực có tốc độ thể chế hóa và triển khai nhanh nhất. Từ một công nghệ được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ ứng dụng, AI đã từng bước được đặt vào vị trí của một hạ tầng chiến lược, gắn với dữ liệu, năng lực tính toán, đổi mới sáng tạo và chủ quyền số quốc gia.
Chủ trương chiến lược
Tại Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, nhóm công nghệ số gồm trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối, được xếp hàng đầu. Danh sách 30 sản phẩm công nghệ chiến lược cũng chia thành 2 nhóm. Ở nhóm 1 - Nhóm các sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường, có thể tạo ra tác động lớn và trực tiếp đến phát triển kinh tế, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên ngành cũng được nêu đầu tiên. Tất cả những cơ chế, chính sách trên cho thấy sự chuyển dịch quan trọng, Việt Nam đang hướng tới làm chủ AI trên tất cả các lĩnh vực.
Một trong những điểm nổi bật sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57 đối với AI, lần đầu tiên, trí tuệ nhân tạo được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia, trở thành một trong những công nghệ chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong kỷ nguyên số. Tại Nghị quyết 57, Bộ Chính trị đã xác định mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI, đồng thời từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn, công nghệ lượng tử... Điều này phản ánh tầm nhìn phát triển mới khi AI được coi là động lực tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và đổi mới mô hình quản trị quốc gia.
 |
| Công tác tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” tại Trung tâm phục vụ Hành chính công xã Tân Đông, tỉnh Tây Ninh. |
| Ảnh: Giang Phương/TTXVN |
Chỉ trong thời gian ngắn sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, chủ trương này nhanh chóng được cụ thể hóa bằng hàng loạt quyết sách tiếp theo. Quy định số 05-QĐ/BCĐTW ngày 27/8/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về Mô hình liên thông số thống nhất, hiệu quả và quản trị dựa trên dữ liệu trong hệ thống chính trị đặt mục tiêu hình thành tài nguyên số quốc gia chung, sử dụng dữ liệu và AI làm động lực phát triển kinh tế - xã hội; Thông báo kết luận số 45-TB/TGV ngày 30/9/2025 của Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số về cuộc họp của lãnh đạo Ban Chỉ đạo với Thường trực Tổ giúp việc và các cơ quan có liên quan về đánh giá hiện trạng và một số nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy mô hình hợp tác 3 nhà, hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, khu công nghệ cao, đô thị thông minh và trí tuệ nhân tạo, xác định phát triển và ứng dụng AI là nhiệm vụ chiến lược để Việt Nam không tụt hậu trong cạnh tranh toàn cầu. Cùng với đó là việc ban hành Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo, xây dựng Chiến lược quốc gia về AI và đề xuất thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia.
Lần đầu tiên, Việt Nam hình thành tương đối đầy đủ cơ chế chính sách pháp luật dành riêng cho AI. Điều này cho thấy, tư duy quản lý đã thay đổi căn bản, AI trở thành một cấu phần của chiến lược phát triển quốc gia, tạo nền móng thể chế cho một hệ sinh thái AI phát triển lâu dài.
Ứng dụng và hướng tới làm chủ AI
 |
| ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), phân tích hình ảnh do UAV thu thập được bằng trí tuệ nhân tạo (AI). |
| Ảnh: Huy Hùng/TTXVN |
Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, cách tiếp cận AI đã có bước chuyển. Thời gian trước, phần lớn doanh nghiệp trong nước chủ yếu ứng dụng các mô hình AI từ nước ngoài để phát triển sản phẩm. Sau Nghị quyết 57, xu hướng đầu tư đã mạnh hơn vào công nghệ lõi. Theo Báo cáo sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, việc ứng dụng AI đã bước đầu triển khai trong một số hoạt động quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ: Các ứng dụng gồm trợ lý ảo, chatbot, phân tích văn bản, dự báo, nhận dạng hình ảnh, giám sát giao thông và hỗ trợ chuyên môn trong các lĩnh vực tài chính, y tế, giáo dục, năng lượng, quản lý đô thị (Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Quốc hội, Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước, Tòa án nhân dân tối cao, thành phố Hà Nội, tỉnh Gia Lai, Thái Nguyên...). Việc phát triển AI cũng được một số doanh nghiệp quan tâm, đầu tư như: Tập đoàn FPT hợp tác với Tập đoàn NVIDIA đầu tư khoảng 200 triệu USD xây dựng Nhà máy trí tuệ nhân tạo, cung cấp hạ tầng tính toán và trên 20 sản phẩm AI tạo sinh; các doanh nghiệp Viettel, VNPT, VinAI, Zalo đang phát triển mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt.
 |
| Hà Nội ứng dụng hệ thống camera trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát và xử lý vi phạm, thay đổi cách điều hành trong thực tiễn quản lý đô thị. |
| Ảnh: Hùng Mạnh/TTXVN |
Tại các địa phương, AI đã được ứng dụng khá rộng rãi với nhiều hoạt động cụ thể. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 với Tập đoàn công nghệ CMC. Hai bên tập trung phối hợp thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số.
Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho biết, việc ký kết với các doanh nghiệp công nghệ lớn như CMC, Viettel, VNPT, MobiFone và FPT nằm trong lộ trình huy động nguồn lực xã hội đồng hành cùng thành phố thực hiện chuyển đổi số và chuyển đổi AI toàn diện giai đoạn 2026-2030. Thông qua đó, Hà Nội sẽ triển khai các giải pháp hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nhanh chóng với các nền tảng số và dịch vụ công nghệ mới.
Trong khuôn khổ hợp tác, Hà Nội và CMC sẽ cùng nghiên cứu phát triển khu công nghệ số tập trung và hỗn hợp, tích hợp trung tâm dữ liệu (Data Center), Cloud, AI và trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D), không gian đổi mới sáng tạo, ươm tạo doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và hệ thống đào tạo nhân lực số. Đặc biệt, hai bên định hướng phát triển tổ hợp giáo dục và nghiên cứu trong lĩnh vực AI, bán dẫn và công nghệ số tại Thượng Cát và Hòa Lạc, kỳ vọng trở thành hạt nhân của hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô.
 |
| Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Quỹ Nhất hướng dẫn người dân thao tác trên Robot Lễ tân AI. |
| Ảnh: Công Luật/TTXVN |
Tại Ninh Bình, robot lễ tân AI, trợ lý số và các giải pháp hỗ trợ thủ tục hành chính được đưa vào Trung tâm Phục vụ hành chính công nhằm hướng dẫn người dân, giải đáp các quy trình, giảm thời gian chờ đợi và hỗ trợ cán bộ trong xử lý công việc. Song song với đó là việc số hóa gần như toàn bộ hồ sơ, nâng tỷ lệ giải quyết đúng hạn và mở rộng dịch vụ công trực tuyến.
Những giải pháp này đã góp phần hình thành các năng lực cốt lõi trong phát triển AI quốc gia: Hạ tầng tính toán, mô hình ngôn ngữ phù hợp với tiếng Việt và đội ngũ nghiên cứu có khả năng làm chủ công nghệ.
Tuy nhiên, quá trình phát triển AI cũng phát sinh một số khó khăn, hạn chế. Báo cáo nêu rõ, so với đầu năm 2025, phạm vi ứng dụng được mở rộng và đã xuất hiện một số mô hình gắn với quy trình nghiệp vụ thực tế. Tuy nhiên, mức độ triển khai chưa đồng đều, phần lớn ứng dụng còn tập trung vào tra cứu, tổng hợp, nhận dạng; số quy trình được thiết kế lại trên nền tảng AI, triển khai ở quy mô lớn và lượng hóa được hiệu quả còn ít; dữ liệu chuyên ngành phân tán, chất lượng chưa bảo đảm, hạ tầng tính toán và nhân lực chuyên sâu còn hạn chế. Cần nghiên cứu xem xét việc hình thành Liên minh AI tự chủ Việt Nam, nòng cốt là doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học; đồng thời xây dựng dữ liệu mở quốc gia cho huấn luyện AI, khung đạo đức và tiêu chuẩn AI Việt Nam, lựa chọn một số bài toán lớn như trợ lý thủ tục hành chính, cảnh báo sớm thiên tai, phòng thủ an ninh mạng tự động, hỗ trợ công vụ và quản trị đô thị thông minh.
Hình thành hệ sinh thái AI quốc gia
Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, một hệ sinh thái AI đang được định hình với nhiều yếu tố hội tụ: Thể chế, dữ liệu, hạ tầng tính toán, doanh nghiệp công nghệ, nguồn nhân lực và thị trường ứng dụng.
 |
| Tương tác cùng robot Anbi (10) do Công ty Cổ phần Công nghệ và Phát triển AnAn trình diễn trí tuệ nhân tạo, đọc tính cách con người thông qua nhận diện gương mặt. |
| Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN |
Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ban hành Bộ tiêu chí đánh giá nền tảng AI hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia, phản ánh một bước phát triển mới trong tư duy quản lý AI.
Bộ tiêu chí mới đã đưa ra những yêu cầu cụ thể để đánh giá các nền tảng AI trước khi đưa vào thử nghiệm hoặc triển khai chính thức, từ yêu cầu về tuân thủ pháp luật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh AI đến khả năng dẫn chiếu căn cứ pháp lý và hỗ trợ đúng phạm vi chuyên môn.
Đặc biệt, Bộ tiêu chí xác định rất rõ ranh giới giữa trí tuệ nhân tạo và trách nhiệm của con người. AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ tham mưu, phân tích, tổng hợp; mọi quyết định hành chính vẫn thuộc về cán bộ, công chức có thẩm quyền và phải chịu trách nhiệm pháp lý. Đây là nguyên tắc quan trọng để bảo đảm AI trở thành công cụ nâng cao hiệu quả quản trị, chứ không thay thế vai trò của con người trong hoạt động công vụ.
 |
| Nhờ ứng dụng AI vào thủ tục hành chính, các địa phương ở thành phố Đà Nẵng đã rút ngắn thời gian xử lý, không để xảy ra tình trạng hồ sơ bị “quay vòng” vì lỗi nhỏ. |
| Ảnh: TTXVN |
Một điểm đáng chú ý khác là lần đầu tiên yêu cầu về tự chủ công nghệ đã được đặt thành điều kiện bắt buộc đối với AI phục vụ khu vực công. Theo Bộ tiêu chí, những nền tảng không sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ hoặc không có hạ tầng huấn luyện và suy luận đặt tại Việt Nam, sẽ không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.
Có thể nói, sau 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, Việt Nam đã hoàn thành bước đi đầu tiên là xây dựng nền móng cho hệ sinh thái AI. Định hướng phát triển AI đã được xác lập rõ ràng và nhận được sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.
Nền móng của hệ sinh thái AI đã dần được hình thành. Thách thức trong giai đoạn tới sẽ là biến những nền móng ấy thành năng lực cạnh tranh thực sự, tạo ra các sản phẩm, nền tảng và doanh nghiệp AI có khả năng phục vụ phát triển đất nước và vươn ra thị trường quốc tế. Thành công trong phát triển AI sẽ góp phần định hình mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo./.
