| Sứ mệnh của văn học, nghệ thuật trong đời sống xã hội |
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn giữ mối liên hệ chặt chẽ giữa bản sắc văn hóa dân tộc với thực tiễn đấu tranh giành độc lập, tự do cho đất nước và hạnh phúc cho nhân dân.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa nghệ thuật là một mặt trận, văn hóa nghệ thuật phải có tính đại chúng, phải phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân. Người coi văn nghệ là hoạt động thực tiễn có sức mạnh cải tạo cuộc sống, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp cách mạng. Người nhiều lần nhấn mạnh nhiệm vụ - lẽ sống này của văn nghệ: “Phục vụ nhân dân... đó là mục đích của văn nghệ ta”, “Nghệ thuật chân chính cốt để phục vụ nhân dân”. Đây là quan điểm đặc biệt đề cao vai trò, ý nghĩa, đối tượng phục vụ của văn nghệ, gắn văn nghệ với nguồn cảm hứng lớn lao, thiêng liêng nhất là Tổ quốc và nhân dân. “Phụng sự kháng chiến, phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân” là điểm xuất phát mấu chốt, là cái gốc chi phối mọi vấn đề khác của văn nghệ.
Trải qua từng giai đoạn lịch sử, có thể thấy sự đồng hành của văn học, nghệ thuật cùng dân tộc luôn mang những dấu ấn đặc thù, gắn chặt với yêu cầu của thực tiễn cách mạng. Trong các cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, văn học, nghệ thuật thực sự trở thành vũ khí tinh thần sắc bén. Những tác phẩm thơ ca, âm nhạc, hội họa, sân khấu, điện ảnh cách mạng đã phản ánh sinh động hiện thực chiến đấu, lao động, hy sinh của các tầng lớp nhân dân, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, góp phần tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn đưa dân tộc đi đến thắng lợi.
Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa được Đảng ta cụ thể hóa trong nhiều văn kiện, chính sách, nhấn mạnh văn học, nghệ thuật là lĩnh vực rất quan trọng, đặc biệt tinh tế của văn hóa; là nhu cầu thiết yếu, thể hiện khát vọng chân, thiện, mỹ của con người; là một trong những động lực to lớn trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội và sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam.
Bước vào thời kỳ đổi mới, đời sống xã hội trở nên phong phú, đa dạng và phức tạp hơn, văn học, nghệ thuật cũng có những chuyển động mạnh mẽ về tư duy sáng tạo. Trong văn học, không ít tác phẩm đã đi sâu vào đề tài lịch sử, chiến tranh cách mạng với cách tiếp cận mới, giàu tính nhân bản, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về quá khứ và trân trọng những giá trị của hòa bình, độc lập. Trong điện ảnh, một số bộ phim khai thác đề tài lịch sử, văn hóa dân tộc, hay phản ánh đời sống xã hội đương đại đã tạo được tiếng vang, không chỉ trong nước mà còn tại các liên hoan phim quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, mỹ thuật cũng chứng kiến sự xuất hiện của nhiều không gian sáng tạo mới, như các triển lãm nghệ thuật đương đại kết hợp công nghệ số, giúp văn học nghệ thuật lan tỏa rộng rãi hơn./.
Phương Dung-Thanh Bình
