 |
| Trẻ em Khánh Hòa được người lớn hướng dẫn cách bảo vệ bản thân an toàn trên không gian số. |
| Ảnh: Phan Sáu - TTXVN |
Tháng hành động vì trẻ em, diễn ra từ ngày 01/6 đến 30/6 hằng năm, nhằm mục tiêu thúc đẩy chủ trương toàn dân chăm sóc, giáo dục và bảo vệ thiếu niên, nhi đồng một cách thiết thực, không màu mè.
Tháng hành động vì trẻ em chính thức bắt đầu được tổ chức trên toàn quốc từ năm 2015, theo quy định tại Thông tư 15/2014/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nay là Bộ Nội vụ.
Trái ngược với luận điệu xuyên tạc của các đối tượng thù địch rằng việc chăm sóc thiếu niên, nhi đồng ở Việt Nam chỉ mang tính “phong trào”, “hời hợt” thì trên thực tế, mỗi năm Tháng hành động vì trẻ em đều có chủ đề riêng, cụ thể, bám sát thực tiễn cuộc sống và có mục tiêu lâu dài.
Năm 2025, tháng 6 là thời điểm cả nước “Ưu tiên nguồn lực hoàn thành các mục tiêu vì trẻ em”. Bước sang năm 2026, trong tháng nghỉ hè đầu tiên, cả nước tập trung cho chủ đề “Trẻ em hạnh phúc, an toàn, vững bước trong kỷ nguyên số” với ba mục tiêu cốt lõi: an toàn – hạnh phúc - vững bước.
 |
| Trẻ em đối thoại với lãnh đạo tỉnh Cà Mau về quyền của trẻ em trong kỷ nguyên số |
| Ảnh: Thế Anh-TTXVN |
Với trẻ em, “an toàn – hạnh phúc – vững bước” lúc nào cũng là nhu cầu tối cần thiết, nhưng trong kỷ nguyên số thì các yếu tố này mang ý nghĩa khác biệt.
Trước đây, sự an toàn của trẻ em được tính trong không gian vật lý, nghĩa là tránh các nguy cơ, tai nạn hữu hình, còn hiện nay không gian sống của chúng ta, trong đó có trẻ em, được mở sang cả không gian mạng và đi kèm với những nguy cơ vô hình.
Trong kỷ nguyên số, cảm nhận hạnh phúc không chỉ do sự tương tác thực tế với bố, mẹ, người thân, bạn bè, vận động thân thể mà các em còn cần không gian mạng để kết nối, học tập, giải trí.
Trước đây, để “vững bước” trên con đường đời, các em chỉ cần tích lũy kiến thức theo phương cách truyền thống. Nhưng ngày nay, ngoài kiến thức, trẻ em còn cần được trang bị kỹ năng mềm như tư duy phản biện, khả năng kiểm soát bản thân trước cám dỗ trên mạng xã hội.
Người lớn chúng ta, và cả pháp luật, cũng phải thay đổi để có thể bảo vệ tốt hơn quyền của trẻ em trong kỷ nguyên số. Quyền trẻ em trong kỷ nguyên số tiếp nhận nhiều điều kiện thuận lợi như: đăng ký khai sinh trực tuyến; cơ hội tiếp nhận kiến thức vượt ra ngoài lớp học, vượt ra ngoài biên giới lãnh thổ quốc gia; quyền được tiếp cận thông tin và tham gia hoạt động xã hội thông qua các cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, về giáo dục và đào tạo, về y tế, về dân cư...
Tuy nhiên, việc thực hiện quyền trẻ em trong kỷ nguyên số cũng gặp một số thách thức như dễ tiếp cận thông tin xấu, độc; bị bắt nạt, quấy rối tình dục trên không gian mạng; lộ thông tin cá nhân; đời tư bị phơi bày trên mạng; ảnh hưởng tâm lý khi liên tục sử dụng điện thoại, máy tính…
Việc bảo vệ trẻ em Việt Nam trên không gian mạng được cả Luật An ninh mạng năm 2018 và Luật Trẻ em năm 2016 điều chỉnh. Điều 29 của Luật An ninh mạng 2018 quy định: Trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, giữ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia trên không gian mạng.
Chủ quản hệ thống thông tin, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng có trách nhiệm kiểm soát nội dung thông tin trên hệ thống thông tin hoặc trên dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp để không gây nguy hại cho trẻ em, xâm phạm đến trẻ em, quyền trẻ em; ngăn chặn việc chia sẻ và xóa bỏ thông tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em, xâm phạm đến trẻ em, quyền trẻ em.
Điều 54 của Luật Trẻ em năm 2016 nêu rõ: Cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm tuyên truyền, giáo dục và bảo vệ trẻ em khi tham gia môi trường mạng dưới mọi hình thức; cha mẹ, giáo viên và người chăm sóc trẻ em có trách nhiệm giáo dục kiến thức, hướng dẫn kỹ năng để trẻ em biết tự bảo vệ mình khi tham gia môi trường mạng...
Tiếp đến, ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 468/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”.
Chương trình nhằm thực hiện mục tiêu kép là tăng cường bảo vệ trẻ em và hỗ trợ, thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực, nâng cao năng lực số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, hướng tới góp phần hình thành thế hệ "công dân số" của Việt Nam trong tình hình mới.
Chương trình đặt ra yêu cầu chuyển dịch cơ bản hoạt động bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng sang mô hình phòng ngừa, ngăn chặn chủ động các mối nguy hại.
Chương trình hình thành kiến trúc tổng thể bảo vệ trẻ em, thúc đẩy trẻ em phát triển lành mạnh, tích cực trên môi trường mạng, thông qua việc xây dựng, củng cố các trụ cột, gồm: hệ thống pháp lý về an ninh mạng, bảo vệ trẻ em được củng cố; các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ quản lý hoạt động của trẻ em và bảo vệ trẻ em khi tham gia môi trường mạng, giải pháp giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh được phổ cập và dễ tiếp cận với trẻ em; khả năng "miễn dịch chủ động" của trẻ em dựa trên kết quả giáo dục về kiến thức, kỹ năng an toàn trên môi trường mạng…
 |
| Bác sĩ khám mắt miễn phí cho trẻ em tại Lai Châu. |
| Ảnh: Quý Trung – TTXVN |
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cũng là mối quan tâm của nhiều tổ chức nghề nghiệp, xã hội.
Mới đây, ngày 16/05/2026, tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp với nền tảng TikTok và Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) tổ chức Chương trình “Thiếu niên nói 2026: Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số”. Các bên cam kết phối hợp triển khai các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, phụ huynh và thanh thiếu niên về an toàn trực tuyến; phòng ngừa, phát hiện và giảm thiểu các rủi ro, hành vi gây hại cho trẻ em trên môi trường số.
Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), nhấn mạnh: “Từ góc độ lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng, chúng tôi cho rằng công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phải được triển khai theo hướng tổng thể, có sự tham gia của toàn xã hội. Gia đình cần đồng hành và lắng nghe; nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số; nền tảng công nghệ cần nâng cao trách nhiệm bảo vệ người dùng trẻ; các tổ chức xã hội, chuyên gia và cơ quan báo chí cần cùng lan tỏa kiến thức, kỹ năng và văn hóa ứng xử an toàn trên mạng. Đặc biệt, chính các em thiếu niên cũng cần được trao quyền để chia sẻ trải nghiệm, phản ánh những vấn đề mình gặp phải và tham gia xây dựng giải pháp ".
Cũng tại sự kiện này, Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD) đã công bố số liệu sơ bộ từ khảo sát “Tiếng nói trẻ em Việt Nam 2026” – cuộc khảo sát được triển khai với sự tham gia của 2.500 em ở độ tuổi từ 12–15. Theo đó, khoảng 9/10 thiếu niên cho biết, các em đã được học hoặc tiếp cận nội dung về an toàn mạng.
Lu loa rằng tại nước ta pháp luật lỏng lẻo trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, hay thiếu niên, nhi đồng bị bỏ mặc trước mọi nguy cơ từ mạng xã hội chỉ là luận điệu của các đối tượng mang nặng tư tưởng thù địch, không muốn thừa nhận những thực tế hiển nhiên ở Việt Nam!
