 |
| Sức bật thương mại điện tử trong tiêu thụ nông sản |
Sự phát triển nhanh của các nền tảng số đang mở rộng phương thức đưa hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế. Thương mại điện tử xuyên biên giới trở thành một kênh xuất khẩu giàu tiềm năng, giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp và hợp tác xã, tiếp cận trực tiếp khách hàng, đối tác ở nhiều quốc gia mà không phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phân phối truyền thống.
Quy mô thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng mạnh. Precedence Research ước tính thị trường đạt 551,23 tỷ USD năm 2025 và vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034. Business Research Insights dự báo thị trường đạt 1.339,79 tỷ USD năm 2026 và 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035, trong đó khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm khoảng 44% thị phần.
Tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu, lượng hàng hóa giao dịch qua các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới tăng nhanh. Năm 2025, Liên minh châu Âu tiếp nhận khoảng 5,8 tỷ kiện hàng trị giá dưới 150 euro, tăng hơn 25% so với năm 2024. Tại Hoa Kỳ, số kiện hàng nhỏ nhập khẩu theo diện miễn thuế De Minimis trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, gấp khoảng 10 lần năm 2015. Sự gia tăng này vừa tạo dư địa lớn cho xuất khẩu trực tuyến, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về logistics, hải quan và quản lý thị trường.
Trung Quốc đang nổi lên như một hình mẫu về xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới của nước này đạt khoảng 2,75 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 409,5 tỷ USD; trong đó xuất khẩu trực tuyến chiếm 79%. Hơn 178 khu thí điểm thương mại điện tử xuyên biên giới cấp quốc gia cùng khoảng 2.500 kho ngoại quan tại nhiều thị trường đã tạo mạng lưới kết nối giữa nền tảng số, logistics, thanh toán, kho bãi và phân phối.
Thực tế này cho thấy, để tận dụng hiệu quả dư địa của xuất khẩu trực tuyến, Việt Nam cần tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp về hạ tầng số, logistics, thanh toán, thông tin thị trường và các yêu cầu pháp lý tại thị trường nhập khẩu, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế.
Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào xuất khẩu trực tuyến. Theo số liệu công bố tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới năm 2025, xuất khẩu qua thương mại điện tử năm 2025 ước tăng 78%, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này lên khoảng 4,45 tỷ USD.
Thương mại điện tử xuyên biên giới đang trở thành một phương thức xuất khẩu mới, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực số, nắm vững quy định của thị trường nhập khẩu, chuẩn hóa sản phẩm và chủ động hơn trong các khâu bán hàng, logistics và xây dựng thương hiệu.
Ngoài ra, thương mại điện tử xuyên biên giới hiện được triển khai theo nhiều mô hình, phù hợp với từng sản phẩm, thị trường và năng lực của doanh nghiệp. Phổ biến là bán hàng trực tiếp qua các sàn quốc tế như Amazon, Shopee, giúp doanh nghiệp tận dụng nền tảng, thanh toán và hệ thống logistics để tiếp cận khách hàng nước ngoài.
Bên cạnh đó, các nền tảng B2B như Alibaba.com kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp, phù hợp với các đơn hàng thương mại quy mô lớn. Mô hình kho ngoại quan, kho hàng tại thị trường đích cũng được sử dụng để đưa hàng hóa đến gần người tiêu dùng, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao hiệu quả phân phối.
Một hướng phát triển mới là kết hợp thương mại điện tử với nội dung, livestream và giải trí, tiêu biểu như TikTok Shop. Mô hình này giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng thông qua video ngắn, livestream và nhà sáng tạo nội dung tại thị trường mục tiêu. Tùy sản phẩm, thị trường và năng lực vận hành, doanh nghiệp có thể lựa chọn hoặc kết hợp nhiều mô hình, từ sàn thương mại điện tử, nền tảng B2B, website riêng đến bán hàng qua nội dung, đồng thời kết hợp với hệ thống logistics tại thị trường đích để tổ chức hoạt động xuất khẩu hiệu quả.
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho rằng, dư địa để doanh nghiệp Việt Nam tận dụng thương mại điện tử tiếp cận người tiêu dùng quốc tế còn rất lớn. Tuy nhiên, thương mại điện tử chỉ là phương thức giúp sản phẩm đến thị trường nhanh hơn. Do đó, để phát triển bền vững, doanh nghiệp phải bảo đảm chất lượng hàng hóa, nâng cao năng lực số, hoàn thiện quy trình vận hành và xây dựng thương hiệu. Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi.
Thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đang đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh thông qua đào tạo chính sách, pháp lý, kỹ năng vận hành, marketing số, thanh toán điện tử và quản trị đơn hàng, từng bước hình thành năng lực xuất khẩu trực tuyến.
Hoạt động hỗ trợ cũng được mở rộng trực tiếp tới các thị trường nước ngoài. Mới đây, Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số - Cục thương mại điện tử và Kinh tế số đã tổ chức chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối giao thương thương mại điện tử xuyên biên giới tại Hà Nam, Trung Quốc. Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam được khảo sát hệ thống phân phối, logistics, kho ngoại quan, mô hình livestream, đồng thời kết nối với nhà nhập khẩu, doanh nghiệp thương mại điện tử và các đối tác logistics của Trung Quốc.
Qua chương trình, doanh nghiệp có thêm thông tin thực tế về nhu cầu thị trường, quy định pháp lý, phương thức vận hành và chuỗi cung ứng, từ đó hoàn thiện sản phẩm, bao bì, nhãn mác và chuẩn bị phương án logistics phù hợp cho xuất khẩu trực tuyến.
Thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tiếp tục tổ chức các khóa đào tạo trong nước, đồng thời triển khai chương trình khảo sát, đào tạo và kết nối trực tiếp tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc. Trọng tâm là nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, chuẩn hóa sản phẩm, kỹ năng vận hành và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nền tảng, đối tác trong hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới quốc tế./.
