Bắt đầu học tiếng Việt tại Osaka từ năm 1985, Giáo sư Shimizu ban đầu bị cuốn hút bởi hệ thống thanh điệu và cấu trúc ngữ pháp khác biệt so với tiếng Nhật. Qua quá trình học tập và tiếp xúc với người Việt Nam, ông dần nhận ra nhiều nét tương đồng trong cách ứng xử của hai dân tộc, từ sự kính trọng người lớn tuổi, coi trọng tình cảm gia đình đến sự quan tâm dành cho những người xung quanh. Những giá trị này được thể hiện rõ qua cách xưng hô và lựa chọn ngôn từ tùy theo mối quan hệ giữa những người giao tiếp.
Theo Giáo sư Shimizu, sự coi trọng tình cảm và các mối quan hệ là điểm chung có thể tạo thuận lợi cho cộng đồng người Việt hòa nhập và gắn kết với xã hội Nhật Bản. Tuy nhiên, mỗi nền văn hóa lại có cách thể hiện những giá trị đó khác nhau. Vì vậy, hai bên cần tìm hiểu cách suy nghĩ, ứng xử của nhau trong bối cảnh văn hóa riêng, trên cơ sở tôn trọng sự khác biệt. Đây cũng là nền tảng để xây dựng một xã hội đa ngôn ngữ, đa văn hóa, nơi các cộng đồng có thể cùng chung sống và phát triển.
Từ kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giao lưu tại Osaka, Giáo sư Shimizu nhận thấy việc tìm hiểu những điểm tương đồng và khác biệt trong sinh hoạt, giao tiếp và quan niệm về gia đình có thể khơi gợi sự tò mò, hứng thú của người tham gia. Qua đó, công chúng Nhật Bản có thêm cơ hội tìm hiểu về Việt Nam, đồng thời nhìn nhận những giá trị văn hóa của chính mình dưới góc độ mới.
 |
| Giáo sư Masaaki Shimizu, Đại học Osaka, trả lời phỏng vấn của Thông tấn xã Việt Nam. |
| Ảnh: Xuân Giao - PV TTXVN tại Nhật Bản |
Giáo sư Shimizu đánh giá ẩm thực, âm nhạc, nghệ thuật truyền thống và đời sống thường ngày là những chủ đề có sức hấp dẫn đối với công chúng quốc tế. Đặc biệt, với giới trẻ, các hoạt động cho phép trực tiếp tham gia và trải nghiệm sẽ tạo ấn tượng sâu sắc hơn. Để duy trì sự quan tâm lâu dài, ông đề xuất kết hợp giới thiệu văn hóa với việc tạo cơ hội học tiếng Việt, gặp gỡ và trò chuyện với người Việt Nam. Theo ông, học một ngôn ngữ cũng là cách tiếp cận thế giới quan và cách tư duy của cộng đồng sử dụng ngôn ngữ đó, qua đó giúp người học tìm thấy những mối liên hệ giữa văn hóa Việt Nam với chính cuộc sống của mình.
Giáo sư Shimizu cũng nhấn mạnh giao lưu văn hóa cần được thực hiện theo hướng hai chiều, tạo điều kiện để người tham gia từ cả hai nước cùng chia sẻ và học hỏi, thay vì chỉ dừng lại ở việc giới thiệu một nền văn hóa cho công chúng nước khác. Sự đa dạng về ngôn ngữ, bản sắc vùng miền và trải nghiệm sống của các thế hệ người Việt cần được thể hiện đầy đủ, bởi đây chính là một phần sức hấp dẫn và sự phong phú của văn hóa Việt Nam.
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều người Việt Nam sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản, Giáo sư Shimizu cho rằng giáo dục và phát triển ngôn ngữ cho trẻ em có nguồn gốc nước ngoài là hướng đi thiết thực. Ông cho biết Trung tâm Nghiên cứu về Sự đa dạng và Gắn kết Cộng đồng (DERC) thuộc Đại học Osaka đang triển khai các hoạt động trong lĩnh vực này, trong đó có những chương trình dành cho trẻ em gốc Việt. Theo ông, việc hỗ trợ các em học tiếng Nhật để hòa nhập với môi trường học tập và xã hội sở tại cần được thực hiện song song với việc trân trọng, phát huy vốn tiếng Việt cũng như những trải nghiệm văn hóa mà các em tiếp nhận từ gia đình và cộng đồng. Khi được nuôi dưỡng đúng cách, những giá trị này không chỉ giúp trẻ hiểu rõ hơn về bản thân và cội nguồn mà còn tạo nền tảng để các em trở thành cầu nối giữa Việt Nam và Nhật Bản trong tương lai.
Giáo sư Shimizu tin tưởng tình hữu nghị và sự tin cậy giữa nhân dân hai nước không chỉ được vun đắp qua những sự kiện giao lưu quy mô lớn mà còn hình thành từ những cuộc gặp gỡ, trò chuyện và chia sẻ trong đời sống thường ngày. Chính những kết nối gần gũi ấy giúp người dân hai nước hiểu nhau hơn, biến khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa thành nguồn lực làm phong phú đời sống cộng đồng./.
