Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá là "thủ phạm" chính gây ra hơn 90% ca ung thư phổi và 75% ca phổi tắc nghẽn mạn tính. Tại Việt Nam, gánh nặng này đang ngày càng trầm trọng khi mỗi năm có hơn 100.000 người tử vong vì các căn bệnh liên quan đến khói thuốc, gây thiệt hại về kinh tế lên tới 108.000 tỷ đồng.
 |
| Người dân hút thuốc lá cần đi tầm soát sức khoẻ sớm để phát hiện bệnh. |
| Ảnh: BV Nhân dân Gia Định |
Đáng chú ý, khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có ít nhất 70 chất gây ung thư, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, tim mạch, đột quỵ và phổi tắc nghẽn mạn tính. Không chỉ tàn phá sức khỏe, thuốc lá còn tạo ra gánh nặng khổng lồ cho hệ thống y tế cũng như toàn xã hội.
Thực tế cho thấy, dù nhận thức được tác hại, nhiều người vẫn khó từ bỏ thuốc lá. Chị Trần Thị Hạnh (ngụ phường Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh) cho biết cha chị đã hút thuốc hơn 30 năm và nhiều lần được gia đình khuyên bỏ nhưng không thành. "Chỉ đến khi bệnh trở nặng, xuất hiện các triệu chứng ho nhiều, khó thở và phải nhập viện điều trị, ông mới quyết tâm cai thuốc", chị Hạnh kể lại.
Theo chia sẻ của chị Hạnh, quá trình cai thuốc gặp nhiều khó khăn khi người bệnh thường xuyên thèm thuốc, dễ cáu gắt và mất ngủ. Gia đình phải kiên trì động viên, hỗ trợ tinh thần để ông từng bước giảm và tiến tới bỏ hẳn thuốc lá.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn T., một bệnh nhân đang điều trị bệnh phổi do hút thuốc lá tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết ông bắt đầu hút thuốc từ khi còn trẻ và nghĩ rằng hút ít sẽ không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Tuy nhiên sau nhiều năm hút thuốc, ông thường xuyên ho, khó thở và được chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
 |
| Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có hàng chục chất gây ung thư. |
| Ảnh: CTV |
“Khi được bác sĩ chẩn đoán bệnh liên quan đến thuốc lá, tôi mới thực sự lo lắng và quyết tâm cai thuốc. Tuy nhiên, quá trình này không dễ dàng do thói quen đã hình thành lâu năm, nhiều thời điểm vẫn có cảm giác thèm thuốc. Muốn bỏ thuốc phải kiên trì, không thể bỏ ngay một lần là được”, ông T. cho biết.
Theo các chuyên gia y tế Việt Nam, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong sớm. Đáng chú ý, tác hại của thuốc lá không dừng lại ở người hút mà còn lan rộng đến cộng đồng thông qua hút thuốc thụ động.
Bác sĩ chuyên khoa hô hấp Nguyễn Thị Thành Huế cho biết, những đối tượng như trẻ em và phụ nữ mang thai đặc biệt dễ bị tổn thương khi tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian dài. Thực tế tại Việt Nam, số lượng người hút thuốc vẫn ở mức cao, chủ yếu là nam giới trưởng thành.
BSCKII Hồ Quốc Khải, Phó trưởng khoa Nội hô hấp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định khẳng định, nghiện thuốc lá là một bệnh lý cần được can thiệp y tế thay vì chỉ coi là thói quen sinh hoạt. Việc kết hợp các phương pháp hỗ trợ và thuốc điều trị phù hợp sẽ giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn khó khăn một cách khoa học.
 |
| BSCKII. Hồ Quốc Khải, Phó trưởng khoa Nội hô hấp thăm khám cho bệnh nhân. |
| Ảnh: BV Nhân dân Gia Định |
Bổ sung thêm về lộ trình này, bác sĩ chuyên khoa hô hấp Lê Đình Phúc cho biết, việc giảm dần số lượng điếu hút hoặc sử dụng các liệu pháp thay thế nicotine như kẹo ngậm, miếng dán dưới sự giám sát y tế là bước đi then chốt.
"Người hút cần tránh tâm lý muốn bỏ ngay lập tức dẫn đến tái nghiện, đồng thời phải hạn chế các chất kích thích như rượu bia và áp lực tâm lý - những yếu tố hàng đầu khiến việc cai thuốc thất bại", bác sĩ Phúc nhấn mạnh.
Về phía y tế dự phòng, BSCKII Phạm Ngọc Bích đề xuất cần mở rộng mạng lưới tư vấn cai thuốc ngay tại tuyến y tế cơ sở để người dân dễ dàng tiếp cận. Song song đó, các chính sách như tăng thuế thuốc lá, kiểm soát quảng cáo và mở rộng khu vực không khói thuốc phải được thực hiện đồng bộ.
Tại TP Hồ Chí Minh, Sở Y tế cho biết thành phố đang tập trung vào 4 nhóm giải pháp trọng tâm: Tăng cường thực thi luật, đẩy mạnh giám sát, xử lý vi phạm và đổi mới truyền thông sáng tạo. Mục tiêu dài hạn là xây dựng mô hình “TP Hồ Chí Minh - Không khói thuốc” thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành và doanh nghiệp trên địa bàn.
