Tác giả bài viết - ông Luis Lizama Barrientos, chuyên gia Trung tâm Nghiên cứu Tri thức (CEDECON) của Chile - nhận định Việt Nam là thành viên tích cực, chủ động và có vai trò ngày càng quan trọng trong tiến trình hội nhập, xây dựng Cộng đồng ASEAN, cũng như duy trì cân bằng địa chiến lược tại khu vực.
Theo tác giả, việc Việt Nam gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995, trở thành thành viên thứ 7 và là quốc gia đầu tiên trong khu vực Đông Dương tham gia tổ chức, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam, góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập khu vực. Trong hơn 30 năm qua, Việt Nam đã ba lần đảm nhiệm cương vị Chủ tịch ASEAN và đóng góp đáng kể vào những bước phát triển quan trọng của khối.
Chỉ ba năm sau khi gia nhập, Việt Nam đăng cai Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 6 tại Hà Nội năm 1998, trong bối cảnh khu vực chịu tác động nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Hội nghị đã thông qua Chương trình Hành động Hà Nội và Tuyên bố về thu hẹp khoảng cách phát triển, góp phần củng cố hợp tác và khả năng phục hồi của ASEAN.
 |
| Bài viết đăng trên báo SurAndino (Chile) ngày 13/9/2026. |
| Ảnh chụp màn hình/Diệu Hương - PV TTXVN tại Nam Mỹ |
Tác giả đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy ASEAN chuyển từ tầm nhìn sang hành động. Trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN năm 2010, Việt Nam góp phần thúc đẩy mở rộng Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) với sự tham gia của Mỹ và Nga, đồng thời thúc đẩy thành lập Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+), qua đó tăng cường vai trò của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực.
Đến năm 2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò điều phối khi đề xuất nhiều sáng kiến, trong đó có Quỹ ASEAN ứng phó COVID-19, Kho dự phòng vật tư y tế khu vực và Khung phục hồi tổng thể ASEAN. Theo tác giả, những sáng kiến này cho thấy khả năng của Việt Nam trong việc thúc đẩy các giải pháp chung trước những thách thức có tính khu vực.
Bài viết cũng đánh giá cao đóng góp của Việt Nam vào quá trình hoàn thiện ASEAN-10. Việt Nam đã ủng hộ và thúc đẩy tiến trình kết nạp Lào, Myanmar và Campuchia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một ASEAN bao trùm toàn bộ Đông Nam Á. Việt Nam đồng thời tham gia xây dựng nhiều văn kiện quan trọng định hình tương lai của ASEAN, trong đó có Hiến chương ASEAN năm 2007, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Theo ông Luis Lizama Barrientos, một đóng góp nổi bật khác của Việt Nam là khả năng thúc đẩy đồng thuận trong ASEAN. Tác giả mô tả Việt Nam như một thành viên có vai trò kết nối, góp phần “hòa giải những khác biệt và mở rộng những điểm đồng thuận” giữa các nước thành viên. Đây là yếu tố quan trọng đối với một tổ chức gồm các quốc gia có trình độ phát triển, lợi ích và quan điểm chiến lược khác nhau.
Việt Nam cũng được đánh giá là một động lực quan trọng của tiến trình hội nhập kinh tế ASEAN. Theo bài viết, thương mại hai chiều Việt Nam - ASEAN đã tăng gần 25 lần, từ 3,26 tỷ USD năm 1995 lên 83,6 tỷ USD năm 2024. ASEAN hiện là thị trường xuất khẩu lớn thứ tư và nguồn nhập khẩu lớn thứ ba của Việt Nam. Thông qua ASEAN và các hiệp định thương mại khu vực, trong đó có Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Việt Nam đã mở rộng đáng kể mạng lưới kinh tế và thương mại với các đối tác trong và ngoài Đông Nam Á.
 |
| Bài viết đăng trên báo SurAndino (Chile) ngày 13/9/2026. |
| Ảnh chụp màn hình/Diệu Hương - PV TTXVN tại Nam Mỹ |
Về an ninh khu vực, Việt Nam cùng Philippines thường xuyên thúc đẩy vấn đề Biển Đông trong chương trình nghị sự của ASEAN. Việt Nam ủng hộ thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và nhấn mạnh Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 là cơ sở pháp lý cho việc giải quyết hòa bình các tranh chấp.
Bài viết cũng nhấn mạnh vai trò của Việt Nam trong quan hệ đối ngoại của ASEAN. Việt Nam từng đảm nhiệm vai trò điều phối quan hệ ASEAN với nhiều đối tác lớn như Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc; hiện là nước điều phối quan hệ ASEAN - Anh và ASEAN - New Zealand nhiệm kỳ 2024 - 2027.
Năm 2024, Việt Nam khởi xướng Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF), tạo thêm một kênh để các nước thành viên và đối tác trao đổi về những vấn đề chiến lược và tương lai của khu vực.
Từ góc độ địa chính trị, ông Luis Lizama Barrientos cho rằng ASEAN giúp Việt Nam gia tăng “quyền tự chủ chiến lược”, tạo không gian để Việt Nam duy trì quan hệ với các cường quốc mà không hoàn toàn phụ thuộc hoặc ngả theo bất kỳ bên nào.
Theo bài viết, đối với Việt Nam, ASEAN là một trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại đa phương và là cầu nối để hội nhập quốc tế. Đối với ASEAN, Việt Nam được mô tả là thành viên năng động về kinh tế, tích cực về ngoại giao, đồng thời đóng góp vào việc củng cố đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của khối.
Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, tác giả cho rằng Việt Nam có thể tiếp tục phát huy vai trò trong các lĩnh vực như kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, qua đó đóng góp vào mục tiêu xây dựng một ASEAN “tự cường, đổi mới, năng động và lấy người dân làm trung tâm”./.
