| Văn hóa - nền tảng tinh thần, trụ cột và hệ điều tiết của quốc gia |
Sinh thời, cùng với việc chỉ rõ nội hàm của văn hoá, Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích và luôn nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa văn hoá và cơ sở hạ tầng, văn hoá với kinh tế, chính trị, xã hội; văn hoá là một kiến trúc thượng tầng; những cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hoá mới đủ điều kiện phát triển được. Mặt khác, Người khẳng định nhiều lần ý nghĩa, vai trò của văn hoá là động lực của sự phát triển kinh tế, phát triển xã hội, “văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”.
Từ cách nhìn nhận rất biện chứng trên, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, "trong công cuộc kiến thiết nước nhà, có bốn vấn đề cùng phải chú ý đến, cùng phải coi trọng ngang nhau là chính trị, kinh tế, văn hoá và xã hội". Đồng thời, trong quan hệ của bốn thành tố trên, Người chỉ rõ vai trò quyết định của chính trị và kinh tế đối với sự phát triển của văn hoá.
Thực hiện lời dạy của Người, Đảng ta luôn coi trọng vị trí, vai trò của văn hóa, đồng thời nhấn mạnh sự gắn kết giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế-xã hội.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI (năm 2014) đã khẳng định: “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với chính trị, kinh tế và xã hội”.
Tiếp nối tinh thần này và được nâng lên một bước, Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh: văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà trở thành trụ cột và hệ điều tiết của quốc gia. Đây là một bước chuyển trong tư duy phát triển, khi văn hóa được đặt ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội và giữ vai trò định hướng, cân bằng toàn bộ quá trình đi tới.
Một điểm đột phá khác của Nghị quyết số 80-NQ/TW là đặt văn hóa vào trung tâm của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Nếu trước đây, văn hóa chủ yếu gắn với ký ức và truyền thống, thì hôm nay, văn hóa đang mở rộng vào những không gian mới – nơi công nghệ không chỉ là công cụ, mà là môi trường hình thành các giá trị và chuẩn mực mới.
Và trong bối cảnh toàn cầu hóa và số hóa, văn hóa cũng trở thành một phần của an ninh quốc gia. Khái niệm "thế trận an ninh văn hóa" mà Nghị quyết đặt ra không chỉ là bảo vệ bản sắc, mà còn là xây dựng một "lá chắn mềm" cho xã hội.
Nghị quyết còn đặt ra một yêu cầu mang tính nền tảng: văn hóa phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống – từ chính trị, kinh tế đến xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Điều đó có nghĩa, mọi quyết định phát triển đều cần được soi chiếu bằng giá trị văn hóa, để bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng và bản sắc, giữa hiện đại và truyền thống, giữa hội nhập và tự chủ.
Khi văn hóa không còn là nhiệm vụ của riêng một ngành, mà trở thành nhu cầu và trách nhiệm chung, thì sức mạnh nội sinh của dân tộc sẽ được đánh thức mạnh mẽ nhất.
Và chính vì thế mà Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ là một văn kiện định hướng, mà là một lời hiệu triệu hành động. Từ nhận thức đến thực tiễn, từ giá trị đến hành vi, từ chính sách đến đời sống – tất cả đều cần được chuyển hóa bằng tinh thần văn hóa./.
Phương Dung - Bích Hảo
