 |
| Nét đục của gỗ Đồng Kỵ khác với các sản phẩm làng nghề khác là sau khi đục bằng máy tiếp tục đục thủ công bằng tay nên nét đục tinh xảo. |
| Ảnh: Thanh Thương/TTXVN |
*Tinh hoa gỗ Đồng Kỵ
Những ngày tháng Chạp, không khí sản xuất tại làng nghề gỗ truyền thống Đồng Kỵ, phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh đang hối hả chạy đua với thời gian để kịp đưa những sản phẩm đặc trưng ra thị trường Tết. Với làng nghề gỗ mỹ nghệ, đây chính là mùa tiêu thụ lớn nhất trong năm. Những chuyến hàng liên tục được hoàn thiện, xuất xưởng, mang theo sự cần mẫn của người thợ với mong muốn góp phần làm đẹp không gian Tết của mỗi gia đình.
Tại các xưởng sản xuất gỗ tại Đồng Kỵ, những người thợ miệt mài với từng công đoạn, tiếng máy xẻ, đục, chà vang lên như cùng chạy đua với thời gian để kịp hàng cho khách. Từ những khối gỗ thô, qua bàn tay khéo léo của người thợ, trở thành những sản phẩm nội thất với đường nét tinh xảo, mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống. Mỗi chi tiết hoa văn được chạm khắc cẩn trọng, để khi xuất xưởng, sản phẩm không chỉ bền chắc về kỹ thuật mà còn đạt giá trị thẩm mỹ cao.
Đôi tay thoăn thoắt đục, nạo gỗ tạo hình chiếc ghế gỗ gụ, chị Nguyễn Thị Hương, sinh năm 1974, thợ làm gỗ Đồng Kỵ cho biết đã có hơn 20 năm làm nghề gỗ Đồng Kỵ, được chứng kiến và trải qua sự thăng trầm của làng nghề nhưng những người làm gỗ Đồng Kỵ vẫn luôn giữ lập trường với đôi tay cứng cáp, tài hoa để cho ra những sản phẩm gỗ mềm mại, sắc nét. Mặc dù ngày nay quy trình làm gỗ Đồng Kỵ được ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất như sử dụng máy móc vào trong quá trình xẻ, đục, chà gỗ… nhưng từng công đoạn vẫn qua bàn tay con người chỉnh sửa, tạo dáng bởi vậy các sản phẩm, họa tiết được chạm khắc ở đây luôn mềm mại, sinh động.
Theo chị Hương, ở Đồng Kỵ điều làm nên cái hồn, cốt của Đồng Kỵ chính là sản phẩm có độ bền cao, thiết kế mang đậm nét cổ kính, sang trọng, thường được chạm khắc hoa văn tỉ mỉ, vân gỗ rõ nét và đánh bóng kỹ lưỡng. Người thợ luôn mong muốn mang đến sản phẩm hoàn hảo nhất cho người tiêu dùng.
Điểm đặc biệt của làng nghề là người dân luôn nhạy bén, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Những bí quyết chọn gỗ, xử lý nguyên liệu, chạm khắc hoa văn được truyền từ đời này sang đời khác, tạo nên bản sắc riêng không thể trộn lẫn. Chị Nguyễn Quỳnh Mai, Công ty Đồ gỗ mỹ nghệ xuất khẩu Đức Thắng cho biết đơn vị của chị là một trong những doanh nghiệp gỗ được thành lập đầu tiên ở tỉnh Bắc Ninh. Để làm được một sản phẩm tốt thì các nghệ nhân rất chú ý đến việc lựa chọn chất liệu. Những loại gỗ được sử dụng trong đồ gỗ nội thất Đồng Kỵ thường là những loại gỗ quý như gỗ trắc, gỗ hương, gỗ gụ, gỗ lim…
Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh đồ gỗ mỹ nghệ cao cấp, công ty không chỉ lưu giữ, phát triển những giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống, mà còn không ngừng đổi mới, bắt kịp với các xu hướng thị hiếu mới của khách hàng, tạo ra đa dạng các sản phẩm với rất nhiều mẫu mã từ cổ điển đến hiện đại như bàn ghế tiếp khách, bàn ăn, tủ trang trí, giường… Đặc biệt, ngày nay nhu cầu tiêu dùng cũng có sự thay đổi, từ việc dùng sản phẩm gỗ đóng sẵn về trưng bày, sử dụng sang thiết kế nội thất theo không gian, thị hiếu bởi vạy, để các xưởng gỗ "sống" được bằng nghề, gia đình chị đã hoàn thiện quy trình, thực hiện từ khâu thiết kế, hoàn thiện và lắp đặt sản phẩm.
* Thay đổi tư duy, tìm hướng đi mới cho làng nghề
 |
| Nét đục của gỗ Đồng Kỵ khác với các sản phẩm làng nghề khác là sau khi đục bằng máy tiếp tục đục thủ công bằng tay nên nét đục tinh xảo. |
| Ảnh: Thanh Thương/TTXVN |
Làng nghề gỗ Đồng Kỵ đã tồn tại và phát triển hàng trăm năm, phát triển thịnh hành từ đầu những năm 2000 đến những năm 2015. Lúc này, trong làng nghề có hàng nghìn hộ dân tham gia sản xuất, kinh doanh gỗ mỹ nghệ; nhiều doanh nghiệp tư nhân ra đời, mở rộng quy mô nhà xưởng. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ rộng rãi trong nước mà còn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như châu Á, châu Âu. Nghề gỗ chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế địa phương, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân.
Tuy nhiên, những năm gần đây, làng nghề đối mặt với không ít khó khăn. Thị trường xuất khẩu truyền thống có dấu hiệu chững lại; sức mua trong nước giảm do biến động kinh tế và thay đổi thị hiếu tiêu dùng. Nhiều khách hàng chuyển sang lựa chọn các sản phẩm nội thất hiện đại, thiết kế tối giản, giá thành hợp lý hơn. Trong khi đó, không ít cơ sở sản xuất tại Đồng Kỵ vẫn chủ yếu tập trung vào dòng sản phẩm cổ điển, kích thước lớn, giá trị cao, kén khách hàng.
Ông Phạm Hoàng Hạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Nguyên cho biết, trước thực trạng trên, chính quyền địa phương cùng các doanh nghiệp, hộ sản xuất đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm khơi dậy tiềm năng và giữ gìn tinh hoa nghề truyền thống. Một trong những hướng đi được xác định là đa dạng hóa sản phẩm. Nhiều cơ sở đã nghiên cứu, thiết kế các dòng nội thất phù hợp với không gian sống hiện đại như bàn ghế phòng khách, bàn ăn, kệ trang trí, đồ gỗ kết hợp vật liệu mới. Việc điều chỉnh mẫu mã theo hướng tinh gọn, tiện dụng giúp sản phẩm tiếp cận được nhóm khách hàng trẻ và phân khúc trung cấp.
Song song với đổi mới thiết kế, các cơ sở sản xuất từng bước ứng dụng máy móc, công nghệ vào quy trình gia công. Hệ thống máy cắt, phần mềm thiết kế hỗ trợ được đưa vào sử dụng nhằm nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian sản xuất và giảm chi phí. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và bàn tay khéo léo của người thợ được xem là giải pháp hài hòa, vừa giữ được giá trị thủ công truyền thống, vừa đáp ứng yêu cầu cạnh tranh của thị trường.
Đến nay, làng nghề gỗ Đồng Kỵ có 3.500 hộ làm nghề (chiếm trên 79% tổng số hộ trong thôn) với hơn 10.500 lao động trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh đồ gỗ. Hằng năm làng nghề mang lại doanh thu lớn, đóng góp vào phát triển kinh tế của địa phương; đồng thời tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người dân.
Một điểm nhấn trong quá trình chuyển mình của Đồng Kỵ là đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng thương mại điện tử. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khách hàng đến đặt hàng trực tiếp hoặc qua trung gian, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã xây dựng website, fanpage, giới thiệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Hoạt động quảng bá, tiếp thị trực tuyến giúp mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng trên toàn quốc, chinh phục thị trường quốc tế.
Để nâng cao sức cạnh tranh, địa phương khuyến khích tăng cường liên kết giữa các cơ sở sản xuất thông qua các tổ hợp tác, hiệp hội nghề nghiệp. Việc chia sẻ thông tin thị trường, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, tham gia hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước được đẩy mạnh nhằm tìm kiếm đối tác, mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Đồng thời, việc quy hoạch khu sản xuất tập trung, cải thiện hạ tầng giao thông, xử lý môi trường làng nghề cũng được địa phương chú trọng.
Cùng đó, phường Đồng Nguyên khuyến khích các nghệ nhân cao tuổi tích cực truyền dạy kỹ thuật chạm khắc cho thế hệ trẻ; lồng ghép hoạt động bảo tồn, quảng bá làng nghề trong các hoạt động văn hóa. Địa phương cũng đẩy mạnh kết hợp sản xuất với phát triển du lịch làng nghề, qua đó, góp phần quảng bá hình ảnh tinh hoa gỗ Đồng Kỵ tới du khách trong và ngoài nước, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Nguyên Phạm Hoàng Hạnh chia sẻ./.
Thái Hùng
