 |
| Tây Ninh sẽ triển khai hàng loạt công trình trọng điểm và các trục động lực mang tính liên kết vùng, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội. |
| Ảnh minh họa |
Trong bối cảnh bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, bài toán bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát san lấp, đất đắp và đá xây dựng, đang trở thành một trong những yếu tố then chốt quyết định tiến độ và hiệu quả triển khai các dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn. Với tổng nhu cầu vật liệu lên tới hàng chục triệu m3, việc chủ động nguồn cung, hoàn thiện cơ chế khai thác và điều phối hợp lý đang được tỉnh tập trung chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ.
Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026–2030, Tây Ninh sẽ triển khai hàng loạt công trình trọng điểm và các trục động lực mang tính liên kết vùng, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội. Nổi bật trong số này là các dự án như đường kết nối hành lang công nghiệp, đô thị Mộc Bài – Xuyên Á; tuyến đường Thành phố Hồ Chí Minh – Tây Ninh – Đồng Tháp (trục ĐT.827E); đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh; trục động lực Đức Hòa; đường Tân An – Bình Hiệp, cùng các tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Mộc Bài, Gò Dầu – Xa Mát và các tuyến kết nối liên vùng khác. Đây đều là những dự án có quy mô lớn, yêu cầu khối lượng vật liệu xây dựng rất lớn trong thời gian ngắn.
Tổng hợp từ các cơ quan chuyên môn cho thấy, tổng nhu cầu vật liệu cho các dự án trên cần hơn 22,6 triệu m3 vật liệu san lấp là đất đắp, khoảng 22 triệu m3 cát san lấp và trên 3 triệu m3 cát xây dựng. Riêng dự án đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh đã cần gần 2,6 triệu m3 đất đắp, 10,6 triệu m3 cát san lấp và hơn 805.000 m3 cát xây dựng. Dự án đường kết nối hành lang công nghiệp, đô thị Mộc Bài – Xuyên Á cần hơn 4,8 triệu m3 đất, trên 2,3 triệu m3 cát san lấp và gần 1 triệu m3 cát xây dựng. Trong khi đó, tuyến cao tốc Gò Dầu – Xa Mát (giai đoạn 1) cũng cần hơn 4 triệu m3 đất và gần 500.000 m3 cát xây dựng.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh Tây Ninh, riêng nhu cầu cát san lấp phục vụ các dự án trọng điểm giai đoạn 2026–2030 đã lên tới khoảng 22 triệu m3. Đây là con số rất lớn trong bối cảnh nguồn cung vật liệu trên thị trường hiện nay còn hạn chế, việc khai thác chịu nhiều ràng buộc về thủ tục pháp lý, môi trường và quy hoạch.
Thời gian qua, các dự án thi công trên địa bàn cũng gặp nhiều những khó khăn về nguồn vật liệu. Một số công trình như tuyến liên kết vùng N8 – 787B – 789 gặp tình trạng nguồn cung cát, đá không đáp ứng kịp tiến độ, buộc nhà thầu phải huy động từ nhiều nguồn khác nhau, làm tăng chi phí và tiềm ẩn nguy cơ chậm tiến độ. Tương tự, các dự án như ĐT.822B, ĐT.823D cũng gặp khó do nguồn đá xây dựng khan hiếm, trong khi đây không phải là công trình trọng điểm nên không được ưu tiên phân bổ vật liệu. Để tháo gỡ, địa phương đã phải chủ động làm việc với các tỉnh lân cận như Đồng Nai để tìm nguồn cung bổ sung.
Trước áp lực rất lớn về nhu cầu vật liệu, Tây Ninh đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, lâu dài. Theo ông Trần Văn Quy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tây Ninh, địa phương đã khoanh định 52 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản trong giai đoạn 2026–2030 nhằm phục vụ trực tiếp cho các dự án đầu tư công, dự án trọng điểm quốc gia và các công trình hạ tầng giao thông quan trọng.
Trong số này, có 14 khu vực được xác định ưu tiên phục vụ các dự án trọng điểm với tổng trữ lượng dự kiến hơn 67,2 triệu m3, bao gồm 6 khu vực đất san lấp (trên 42,4 triệu m3), 2 khu vực đá xây dựng (khoảng 20,3 triệu m3) và 5 khu vực cát xây dựng (khoảng 4,5 triệu m3). Đây được xem là nguồn dự trữ quan trọng, góp phần giải quyết căn cơ bài toán thiếu hụt vật liệu.
Một số mỏ có trữ lượng lớn đáng chú ý như mỏ đá tại xã Tân Hòa với diện tích khoảng 77,5 ha, trữ lượng 15,5 triệu m3 đá cùng khoảng 17 triệu m3 đất san lấp đi kèm; mỏ đá Lộc Trung có trữ lượng khoảng 4,8 triệu m3; các mỏ cát tại Suối Dây, Tân Thành, Suối Đá với tổng trữ lượng hơn 1,3 triệu m3; mỏ đất san lấp tại xã Tân Hội khoảng 4 triệu m3 và tại xã Thạnh Hóa khoảng 5 triệu m3... Đây là những nguồn vật liệu có khả năng cung cấp khối lượng lớn trong thời gian dài nếu được khai thác hiệu quả.
Bên cạnh đó, 38 khu vực còn lại được khoanh định phục vụ các dự án đầu tư ngoài ngân sách và các công trình khác, với tổng trữ lượng khoảng 23,4 triệu m3. Việc phân nhóm rõ ràng giúp tỉnh chủ động điều tiết nguồn vật liệu, ưu tiên cho các công trình trọng điểm, đồng thời vẫn bảo đảm nhu cầu cho các dự án khác.
Song song với việc quy hoạch nguồn mỏ, công tác kêu gọi, tiếp nhận hồ sơ thăm dò, khai thác khoáng sản cũng đang được đẩy nhanh. Nhiều doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đề nghị thăm dò tại các khu vực như mỏ cát ở Dương Minh Châu, Tân Hòa, Tân Thành; mỏ đá tại Tân Hòa, Lộc Ninh… Sở Nông nghiệp và Môi trường đã thông báo rộng rãi để các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện tham gia, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong lựa chọn đơn vị khai thác.
Trên cơ sở rà soát nhu cầu vật liệu phục vụ các dự án, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm cùng các ngành chuyên môn đã tổ chức khảo sát, kiểm tra thực tế tại một số mỏ khoáng sản trên địa bàn, gồm mỏ đá xây dựng Lộc Trung, các mỏ đất san lấp tại xã Lộc Ninh và các mỏ cát xây dựng khu vực Hồ Dầu Tiếng, xã Dương Minh Châu.
Qua khảo sát, UBND tỉnh Tây Ninh thống nhất chủ trương triển khai các thủ tục cần thiết để đưa các điểm mỏ vào khai thác, cung cấp vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm và các dự án sử dụng vốn đầu tư công trên địa bàn. Đồng thời, yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan khẩn trương rà soát, tham mưu triển khai thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác đối với từng điểm mỏ; rà soát kỹ hiện trạng, phương án sử dụng đất và điều kiện khai thác trong phạm vi công trình thủy lợi, bảo đảm đúng quy định.
Cùng với đó, các đơn vị liên quan khẩn trương xác định, công bố kịp thời giá vật liệu tại mỏ làm cơ sở quản lý chi phí đầu tư xây dựng; xây dựng tiêu chí lựa chọn đơn vị thăm dò, khai thác khoáng sản theo hướng công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu tiến độ cung cấp vật liệu. Đối với mỏ cát, cần bổ sung các tiêu chí về bến bãi tập kết, phương tiện khai thác, vận chuyển, năng lực thi công và điều kiện hoạt động trong phạm vi công trình thủy lợi.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm cũng yêu cầu các đơn vị, địa phương liên quan rà soát, đề xuất lộ trình vận chuyển vật liệu từ mỏ đến công trình theo hướng hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh; bảo đảm thuận lợi cho công tác quản lý, kiểm soát tải trọng, an toàn giao thông và bảo vệ môi trường, ưu tiên phương án vận chuyển bằng đường thủy.
Các sở, ngành chuyên môn cần tập trung rà soát đầy đủ hồ sơ pháp lý, quy hoạch, hiện trạng sử dụng đất, môi trường, tài nguyên nước trước khi tham mưu cấp phép; tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, kịp thời đề xuất xử lý hoặc thu hồi giấy phép đối với các trường hợp vi phạm. Việc điều tiết trữ lượng, điều chỉnh mục tiêu khai thác cần linh hoạt, phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh tình trạng khan hiếm vật liệu.
UBND tỉnh cũng yêu cầu UBND các xã, phường liên quan quản lý chặt chẽ hiện trạng đất đai, khoáng sản; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý tình trạng khai thác trái phép; phối hợp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và môi trường trong quá trình khai thác. Các địa phương chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài hoặc tái diễn mà không kịp thời xử lý./.
