 |
| Bị can Lê Văn Phú (tức Phú Lê) tại Cơ quan điều tra. |
| Ảnh: TTXVN phát |
Xây dựng một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh vì thế càng trở nên cấp thiết.
Bùi Xuân Huấn, tức Huấn Hoa Hồng, với những phát ngôn độc hại từng thu hút cả triệu người theo dõi. Lê Văn Phú - tức Phú Lê, một “giang hồ mạng”, cùng vợ được xác định có doanh thu cả trăm tỷ đồng nhưng không hạch toán đầy đủ vào sổ sách kế toán. Nguyễn Thị Hương - được biết đến với tên “Cô giáo Hương” vừa bị khởi tố về tội “Lừa dối khách hàng”, sở hữu những tài khoản có hàng vạn người theo dõi. Phạm Tuấn, đối tượng tự xưng là “đàn em” của Khá “bảnh” - người có nhiều tiền án, tiền sự và các hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật, quản lý một kênh YouTube có hơn 1 triệu người đăng ký, sản xuất những nội dung cổ xúy bạo lực.
 |
| Nguyễn Thị Hương tức "Cô giáo Hương" tại Cơ quan điều tra. |
| Ảnh: TTXVN phát |
Việc nhiều cá nhân lệch chuẩn có thể thu hút lượng rất lớn người theo dõi, rồi chuyển hoá sự nổi tiếng thành tiền bạc và ảnh hưởng xã hội không chỉ là câu chuyện vi phạm pháp luật của một số “giang hồ mạng”. Đáng suy nghĩ là vì sao cái xấu có thể trở nên nổi tiếng? Vì sao sự lệch chuẩn có thể trở thành một thứ hàng hóa và vì sao có người có thể kiếm tiền, thậm chí rất nhiều tiền, từ chính những giá trị méo mó mà họ gieo vào xã hội?
Đằng sau những câu hỏi đó là thực tế rộng hơn: Không gian mạng đã trở thành một phần của đời sống xã hội. Việt Nam hiện có hơn 78,4 triệu người sử dụng Internet, hơn 72 triệu người dùng mạng xã hội và gần 170 triệu kết nối di động. Khi một phần rất lớn việc học tập, làm việc, giao tiếp, kinh doanh và giải trí diễn ra trên môi trường số, thì kỷ luật, kỷ cương xã hội đã không còn dừng lại ở cuộc sống ngoài đời.
 |
| Đại tướng Lương Tam Quang giới thiệu chuyên đề “Nghị quyết về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển” sáng 29/7/2026 |
| Ảnh: Phương Hoa - TTXVN |
Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển được Trung ương ban hành trong bối cảnh đó. Công nghệ đang làm thay đổi nhanh cách con người sống và tương tác, đồng thời tác động ngày càng sâu đến nhận thức, hành vi. Không gian mạng vì thế không thể là một khoảng trống về chuẩn mực đạo đức và hành vi, cũng không phải là “vùng miễn trừ” của pháp luật.
Nhưng giữ kỷ cương không thể chỉ bằng việc xử lý khi vi phạm đã xảy ra. Một nội dung độc hại có thể lan tới hàng triệu người trước khi bị gỡ bỏ, một thủ đoạn lừa đảo có thể khiến nhiều người mất tiền trước khi kẻ đứng sau bị phát hiện. Bởi vậy, Nghị quyết số 18-NQ/TW không chỉ đặt vấn đề “chống” mà nhấn mạnh yêu cầu “xây”. Đó là xây dựng con người, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và các chuẩn mực xã hội, từng bước hình thành “trật tự tự thân”.
Trật tự tự thân ở đây trước hết là mỗi người biết tự điều chỉnh hành vi, hiểu giới hạn bản thân được phép làm gì và trách nhiệm của mình với cộng đồng. Trên mạng xã hội cũng vậy. Không phải nội dung chưa đến mức bị xử lý hình sự thì mặc nhiên cổ xúy, không phải vì có hàng triệu lượt xem thì đồng nghĩa với có giá trị và càng không phải cứ nổi tiếng là thành công.
Khi lượt xem, lượt thích và số người theo dõi bị đồng nhất với giá trị của một con người, rất dễ hình thành sự ngộ nhận là chỉ cần nổi tiếng sẽ thành công, bất kể nổi tiếng bằng cách nào. Trong khi đó, công sức học tập, lao động, năng lực chuyên môn, lòng tử tế và sự cống hiến thường cần nhiều năm tháng nỗ lực mới được ghi nhận.
Muốn ngăn những lệch chuẩn ấy trở thành bình thường trong đời sống xã hội, trong ý thức người dân thì phải bắt đầu từ phòng ngừa. Nghị quyết số 18-NQ/TW đặt mục tiêu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội, đến năm 2030 đạt ít nhất 50% số địa bàn cấp xã và 20% địa bàn cấp tỉnh không có ma tuý. Những mục tiêu ấy đòi hỏi cách làm chủ động hơn, phải giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở, không để tích tụ thành “điểm nóng”; phải ngăn chặn các hiểm họa, rủi ro trong đời sống xã hội; phải trang bị kỹ năng cho người dân trước khi họ trở thành nạn nhân.
Đây không phải là sự thật trọng quá mức!
Những nguy cơ ấy đã hiện hữu trong đời sống hằng ngày. Việt Nam đang nằm trong nhóm các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tội phạm mạng. Theo báo cáo của cơ quan chức năng, cứ 220 người dùng điện thoại thông minh thì có 1 người trở thành nạn nhân; 70% người dân tiếp xúc với ít nhất một cuộc gọi hoặc tin nhắn lừa đảo mỗi tháng.
Từ thực tế đó, Liên minh Niềm tin số (DTA) đã khởi xướng Chiến dịch “Không Một Mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến” hướng tới việc nâng cao năng lực tự bảo vệ của mỗi người. Chiến dịch đạt hơn 1,5 tỷ lượt xem và quan tâm, tiếp cận hơn 40 triệu người, thu hút hơn 1.000 người nổi tiếng đồng hành; các hoạt động trực tiếp được triển khai tại 6.155 điểm trường, tiếp cận gần 8 triệu học sinh, giáo viên, phụ huynh.
 |
| Cơ quan điều tra phát hiện thêm nhiều hành vi phạm tội của các đối tượng liên quan đến vụ án "Phú Lê". |
| Ảnh: TTXVN phát |
Cách làm ấy cho thấy, phòng ngừa phải đi trước việc xử lý. Không thể chỉ chờ hậu quả xảy ra mới can thiệp, mà phải chủ động đưa kiến thức và kỹ năng đến với người dân để họ biết cách tự bảo vệ mình. Nhà nước cũng không chỉ quản lý khi vấn đề xuất hiện, mà phải cùng xã hội nhận diện và ngăn ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa. Đó cũng là tinh thần quản trị xã hội hiện đại mà Nghị quyết số 18-NQ/TW hướng tới. Nghị quyết xác định an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh công nghệ là trung tâm, còn an ninh con người là mục đích.
Từ đó, giá trị của một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh phải nhìn thấy và cảm nhận được từ chính đời sống người dân. Nghị quyết số 18-NQ/TW vì thế cũng đặt ra những mục tiêu rất cụ thể là đến năm 2030 chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt trên 88%; tỷ lệ thất nghiệp chung dưới 3%; phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất. Xa hơn, đến năm 2045, mục tiêu là xây dựng thành công xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển; trong đó, pháp luật, đạo đức, văn hóa, trách nhiệm công dân trở thành những chuẩn mực được tôn trọng trong đời sống.
Để những mục tiêu ấy thành hiện thực, thay đổi phải bắt đầu từ chính những điều gần gũi nhất trong cuộc sống. Từ cách mỗi người chấp hành pháp luật, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, không cổ xuý cái xấu chỉ vì nó đang “hot”, đến cách xã hội nhìn nhận về thành công. Nổi tiếng bằng mọi giá, kiềm tiền bằng mọi cách hay có thật nhiều lượt xem không thể làm nên giá trị của một con người.
Một xã hội văn minh chính là biết trân trọng những giá trị bền vững là học tập, lao động, sáng tạo, lối sống tử tế, trách nhiệm và cống hiến./.
