 |
| Hàng loạt gói tín dụng ưu đãi lãi suất đang được các ngân hàng triển khai. Ảnh: BNEWS phát |
*Kỳ vọng vào dòng vốn mới
Với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thị trường, có doanh thu nhưng để tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng vẫn không phải là điều dễ dàng. Thực tế này được bà Ngô Thị Hiền Lương, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại HL Land, chia sẻ trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN.
Đánh giá việc triển khai những chương trình tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ trương tích cực, đúng thời điểm, bà Hiền Lương cho biết HL Land cũng kỳ vọng có thể tận dụng nguồn vốn này để phục vụ hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, một trong những trở ngại hiện nay là yêu cầu về tài sản bảo đảm.
Theo bà, thực tế có những doanh nghiệp sở hữu mô hình kinh doanh khả thi, duy trì doanh thu và dòng tiền tốt nhưng chưa có tài sản bảo đảm đáp ứng yêu cầu của ngân hàng. Vì vậy, nếu quá trình thẩm định có thể xem xét đồng thời doanh thu, mô hình kinh doanh, hợp đồng, hóa đơn điện tử và các dữ liệu tài chính khác để đánh giá năng lực và khả năng trả nợ, cơ hội tiếp cận vốn của doanh nghiệp sẽ rộng mở hơn, đồng thời các gói tín dụng ưu đãi cũng có thể phát huy hiệu quả thực chất hơn.
“Có doanh thu tốt nhưng chưa có tài sản bảo đảm” không phải là câu chuyện của riêng HL Land. Bởi vậy, khi các ngân hàng đồng loạt triển khai những chương trình tín dụng mới theo định hướng của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, điều cộng đồng doanh nghiệp quan tâm không chỉ là quy mô vốn hay mức giảm lãi suất, mà còn là khả năng tiếp cận nguồn vốn trên thực tế.
Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme), cho rằng việc các gói tín dụng được giải ngân sớm sẽ giúp doanh nghiệp tháo gỡ một điểm nghẽn quan trọng về vốn. Khi nguồn vốn được đưa vào nền kinh tế kịp thời, doanh nghiệp có thêm điều kiện đầu tư cho sản xuất, khoa học công nghệ, mở rộng thị trường và kênh phân phối, đồng thời tăng cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Kỳ vọng này diễn ra trong bối cảnh hàng loạt ngân hàng đang mở rộng các chương trình tín dụng ưu đãi.
Theo đó, với quy mô từ 50.000-70.000 tỷ đồng mỗi chương trình, 4 ngân hàng thương mại Nhà nước gồm Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) đã triển khai các gói tín dụng ưu đãi, tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng. Lãi suất cho vay được giảm tối thiểu 1%/năm so với mức bình quân cùng kỳ hạn, trong đó Agribank áp dụng mức giảm từ 1-2%/năm.
Cùng với đó, các ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB), Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank), Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB)… cũng liên tiếp đưa ra các chính sách hỗ trợ chi phí vốn. MSB triển khai gói 3.000 tỷ đồng với lãi suất từ 8,5%/năm; Sacombank giảm 2% lãi suất cho vay đối với khách hàng xuất nhập khẩu và dành thêm 10.000-15.000 tỷ đồng cho các chương trình tín dụng ưu đãi; trong khi NCB giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Như vậy, hàng trăm nghìn tỷ đồng nguồn vốn tín dụng đang được các ngân hàng chủ động bố trí, hướng vào khu vực sản xuất kinh doanh và những lĩnh vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng. Cùng với chi phí vốn được giảm, doanh nghiệp có thêm cơ sở để tính toán các kế hoạch đầu tư, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn là làm thế nào để nguồn vốn ưu đãi thực sự đến được những doanh nghiệp đang có nhu cầu và có khả năng sử dụng vốn hiệu quả?
*Để vốn đến đúng thời điểm, đúng đối tượng
 |
| Dây chuyền sản xuất bao bì tại Công ty Cổ phần Sản xuất và Xuất nhập khẩu Bao bì Thăng Long. Ảnh: Đồng Thúy - TTXVN |
Theo ông Mạc Quốc Anh, một trong những điểm nghẽn cần được tháo gỡ là phương thức cấp tín dụng vẫn phụ thuộc khá nhiều vào tài sản bảo đảm. Ông đề xuất tăng tỷ trọng cho vay tín chấp đối với doanh nghiệp, đồng thời chuyển mạnh hơn sang phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu và lịch sử giao dịch. Với những doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh thực chất, có khách hàng, nhà cung cấp và dòng tiền tương đối rõ ràng, đây có thể là những căn cứ quan trọng để ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ.
Đáng chú ý, ông Mạc Quốc Anh đề xuất đẩy mạnh cho vay theo chuỗi giá trị. Theo đó, ngân hàng có thể tài trợ cho doanh nghiệp cung ứng nguyên liệu cho doanh nghiệp sản xuất, đồng thời kiểm soát dòng tiền từ quá trình bán hàng của doanh nghiệp sản xuất. Khi dòng tiền được quản lý xuyên suốt chuỗi, ngân hàng có thêm căn cứ đánh giá rủi ro, trong khi doanh nghiệp giảm áp lực phải dùng bất động sản làm tài sản bảo đảm.
“Với những doanh nghiệp xuất khẩu đã có đơn hàng, có thị trường và có phương án kinh doanh rõ ràng, hợp đồng, đơn hàng và dòng tiền tương lai cũng cần được xem xét như những cơ sở quan trọng trong quyết định cấp tín dụng”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.
Đây cũng là hướng mà bà Ngô Thị Hiền Lương kỳ vọng sẽ tạo ra thay đổi thực chất. Theo bà, trong quá trình chuyển đổi số, doanh nghiệp ngày càng có nhiều dữ liệu từ hóa đơn điện tử, báo cáo tài chính, báo cáo dòng tiền và các giao dịch trên môi trường số. Những dữ liệu này có thể trở thành cơ sở minh bạch để ngân hàng đánh giá sức khỏe và năng lực tài chính của doanh nghiệp, thay vì chỉ phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
Thực tế tại HL Land cho thấy chuyển đổi số không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh mà còn giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, quản lý công việc và nâng cao hiệu suất. Việc ứng dụng các phần mềm quản lý đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian xử lý thông tin, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động.
Ở chiều ngược lại, theo ông Mạc Quốc Anh, ngân hàng cũng cần tiến xa hơn việc cung cấp tài khoản thanh toán, hướng tới các gói dịch vụ tích hợp tài khoản với phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử, kế toán, quản lý hàng tồn kho và các công cụ quản trị. Trên cơ sở khách hàng đồng ý chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin, ngân hàng có thể thiết kế những sản phẩm tín dụng phù hợp hơn như vay bổ sung vốn lưu động theo doanh thu hoặc hạn mức tín dụng theo dòng tiền.
Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức cấp tín dụng, bởi trong nền kinh tế hiện đại, tài sản tạo ra giá trị của doanh nghiệp không chỉ nằm ở bất động sản hay tài sản hữu hình mà còn nằm ở đơn hàng, hợp đồng, khoản phải thu, dữ liệu và khả năng tạo dòng tiền.
Tại buổi làm việc với Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các tổ chức tín dụng ngày 13/8, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước điều hành tăng trưởng tín dụng bám sát mục tiêu năm 2026, nhưng không coi đây là “trần cứng” trong mọi thời điểm; việc điều hành phải chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm vốn phải đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích với chi phí hợp lý.
Thủ tướng yêu cầu tập trung tín dụng vào sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, hạ tầng thiết yếu, các dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng…
Chỉ đạo này đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng quy mô tín dụng mà còn phải nâng cao hiệu quả phân bổ vốn. Khi ngân hàng chủ động giảm chi phí, đổi mới phương thức cho vay; doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, minh bạch dòng tiền; đồng thời các điểm nghẽn về tài sản bảo đảm và phương thức thẩm định từng bước được tháo gỡ, nguồn vốn sẽ có thêm điều kiện đến đúng nơi cần thiết.
Qua đó, dòng tín dụng không chỉ giải quyết nhu cầu vốn trước mắt của doanh nghiệp mà còn có thể trở thành đòn bẩy cho đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần tạo thêm năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế./.
