 |
| Nhiều làng nghề với đa dạng các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp đã khẳng định vai trò tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Ảnh minh họa |
Ninh Bình là tỉnh có nhiều làng nghề với đa dạng các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp đã khẳng định vai trò tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Với sự phát triển của khoa học công nghệ, các làng nghề trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong sản xuất, quảng bá thương hiệu. Từ đó, góp phần tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, từng bước đưa các sản phẩm làng nghề vươn xa ra thị trường thế giới.
*Giữ lửa nghề
Làng nghề truyền thống trống Đọi Tam (xã Tiên Sơn, Ninh Bình) từ lâu đã nổi tiếng khắp cả nước. Trước đây, làng nghề chỉ sản xuất những sản phẩm trống cổ truyển được chế tác hoàn toàn thủ công do các nghệ nhân tay nghề cao giàu kinh nghiệm. Hiện nay, để duy trì và phát triển nghề trước những khó khăn, thách thức về thị trường tiêu thụ, các cơ sở sản xuất đã đưa máy móc, công nghệ mới, hiện đại vào quá trình sản xuất để giảm công lao động, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Nhiều cơ sở cũng đã sản xuất những sản phẩm mới dựa trên cách thức từ nghề trống như: thùng đựng rượu, bồn tắm gỗ, bồn xông hơi, chậu ngâm chân… Một số đã chuyển đổi thành doanh nghiệp, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đổi mới mẫu mã sản phẩm; bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, facebook, zalo, tik tok,... góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở địa phương.
Cơ sở sản xuất trống của gia đình anh Lê Thanh Hùng (xã Tiên Sơn, Ninh Bình), ngoài mặt hàng chủ đạo là trống, cơ sở của gia đình mạnh dạn tiếp cận công nghệ để sản xuất thùng ngâm rượu, bồn tắm, bồn ngâm chân… được nhiều khách hàng ưa chuộng. Anh Lê Thanh Hùng cho biết, hiện nay, thợ làm trống Đọi Tam đã sử dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất như xẻ các thanh gỗ thành nan trống và đưa lên máy ghép giúp sản phẩm trống Đọi Tam được sản xuất nhanh hơn, đẹp hơn. Đặc biệt, sau khi nắm bắt được nhu cầu thị trường châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản với các sản phẩm mới thì gia đình đã đầu tư rất nhiều máy móc hiện đại như in 3D, máy thổi đùn, máy ép phun (cho chậu nhựa) và hệ thống máy CNC, máy bào, máy xẻ gỗ tự động (cho trống/chậu gỗ) ….thay cho việc sản xuất thủ công như trước. Với công nghệ mới này, giúp cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang các thị trường khó tính
Nghệ nhân Phạm Trí Trong, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất và Kinh doanh trống Đọi Tam cho biết thêm, rất may làng nghề truyền thống Đọi Tam có hơn 50 xưởng sản xuất với hơn 600 người làm nghề; trong đó thanh niên trẻ chiếm 2/3. Chính thế hệ trẻ với sự năng động, tích cực học hỏi để áp dụng được khoa học kỹ thuật mới nên giúp các cơ sở sản xuất không chỉ đứng vững mà còn phát triển mạnh. Trước sây sản phẩm của làng nghề thường chỉ bán qua các kênh đến đặt mua trực tiếp thì hiện nay 1000% các cơ sở đều bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, facebook, zalo, tik tok,... góp phần tích cực vào phát triển và quảng bá sản phẩm làm nghề.
Tương tự, nhiều hộ sản xuất và kinh doanh lụa Nha Xá, (xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam cũ), nay là xã Duy Tân, tỉnh Ninh Bình nổi tiếng với những tấm lụa tơ tằm mềm mại, bền đẹp và mang đậm dấu ấn tinh hoa thủ công Việt Nam. Trải qua hơn 700 năm tồn tại và phát triển, nghề dệt lụa Nha Xá cũng đang găp khó khăn trong việc sản xuất cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, thị trường tiêu thụ sản phẩm thiếu ổn định. Trước tình cảnh đó, các hộ dân trong làng đã đầu tư máy móc hiện đại trong sản xuất để tăng năng suất, giảm bớt nhân công và thay đổi tư duy áp dụng công nghệ thông tin để quảng bá và bán sản phẩm trên các sàn giao dịch thương mại điện tử như shopee, lazada, sendo…
Chị Nguyễn Thị Nguyệt, Cơ sở sản xuất kinh doanh lụa Nha Xá Nguyệt Hưng Silk cho biết, Trước đây, người dân Nha Xá tự trồng dâu và nuôi tằm để lấy kén. Tuy nhiên, hiện nay đã nhập sợi tơ từ các nguồn cung cấp uy tín để đảm bảo chất lượng và đáp ứng nhu cầu sản xuất. Bên cạnh đó, các hộ dân trong làng đã đầu tư máy móc hiện đại trong sản xuất để tăng năng suất, giảm bớt nhân công.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất và Kinh doanh lụa Nha Xá, hiện toàn làng có hơn 100 gia đình tham gia vào nghề dệt lụa với khoảng 500 máy dệt. Mỗi tháng sản xuất khoảng 100 -120.000m lụa. Để tăng năng suất lao động thì các cơ sở đã chuyển đổi máy móc, từ máy móc cũ công nghệ xưa sang máy công nghệ hiện đại, Năng suất giờ đạt so với máy cũ thời xưa đạt gấp đôi năng suất Hiện nay, hơn 90% doanh thu từ sản phẩm làng nghề là qua bán hàng online, trực tuyến.
Trong xu thế của hội nhập quốc tế, đặc biệt là thích ứng với sự bùng nổ của công nghệ số, các hộ làm nghề gốm Quyết Thành (phường Kim Bảng, Ninh Bình) đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử để giới thiệu, quảng bá và kết nối giao thương. Nhờ đó, làng Quyết Thành những năm gần đây có đã có những bước tiến xa.
Anh Lại Tuấn Sơn (làng gốm Quyết Thành) cho biết, để sản phẩm được mọi người biết đến, cơ sở đã đầu tư hàng tỷ đồng mua các thiết bị máy móc hiện đại nhằm nâng cao năng suất lao động, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm tạo được niềm tin với khách hàng.
*Ứng dụng công nghệ số để sản phẩm được đi xa
Tỉnh Ninh Bình sau hợp nhất hiện có trên 250 làng nghề các loại; trong đó, có hơn 90 làng nghề được công nhận làng nghề có giá trị truyền thống tiêu biểu. Để phát triển sản xuất, kinh doanh, các cơ sở làng nghề đã cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm, tìm tòi, sáng tạo ra những sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu thị trường.
Một số làng nghề truyền thống cũng đã nhạy bén, gắn sản xuất với phát triển du lịch như: làng nghề truyền thống dệt Nha Xá, làng nghề trống Đọi Tam, làng nghề truyền thống thêu ren An Hòa, làng nghề truyền thống gốm Quyết Thành, đá mỹ nghệ Ninh Vân, thêu Văn Lâm, cói Kim Sơn, đúc đồng Tống Xá, chạm khắc gỗ La Xuyên, sơn mài Cát Đằng… Hiện nay, các cơ sở, doanh nghiệp làng nghề luôn đi đầu trong việc nắm bắt nhu cầu thị trường, đưa máy móc, kỹ thuật vào sản xuất, góp phần khai thác, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên; bảo tồn giá trị vật thể và phi vật thể của các làng nghề, đóng góp tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, để duy trì và phát triển các làng nghề truyền thống trên địa bàn, chính quyền địa phương luôn quan tâm đến việc hỗ trợ cho họ, nắm bắt nguyện vọng họ cần gì, khó khăn gì để cùng tháo gỡ. Ngoài ra địa phương sẵn sàng mở những lớp đào tạo nghề cho các con em trên địa bàn để có những người thợ có trình độ để sản xuât. Đặc biết đào tạo các cơ sở, chủ doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất và buôn bán giới thiệu sản phẩm của làng nghề.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình Vũ Xuân Trung cho biết, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là "chìa khóa" nâng cao năng lực cạnh tranh của làng nghề. Ứng dụng khoa học, trí tuệ nhân tạo AI không chỉ là công cụ thúc đẩy năng suất mà còn là năng lực cốt lõi để hiện đại hóa điều hành, sản xuất chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả. Do đó, Sở đã đẩy mạnh liên kết nghiên cứu với các viện, trường; đồng thời hỗ trợ doanh
Để hỗ trợ các làng nghề duy trì và phát triển, tỉnh Ninh Bình tập trung hỗ trợ các cơ sở, làng nghề có tiềm năng, thế mạnh; khuyến khích mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư cải tiến công nghệ, đưa công nghệ mới, tiên tiến vào sản xuất nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm đồng thời thúc đẩy mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của làng nghề. Đồng thời, tổ chức thực hiện tốt Quy hoạch phát triển ngành nghề nông thôn tỉnh Ninh Bình định hướng đến năm 2030…/.
