 |
| Trao học bổng của Quỹ Khuyến học tỉnh Lạng Sơn cho học sinh, học viên lớp xóa mù chữ khó khăn vươn lên học tốt. |
| Ảnh: Anh Tuấn – TTXVN |
Ngày 2/10/2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1271/QĐ-TTg lấy ngày 2/10 hằng năm là “Ngày Khuyến học Việt Nam”. Từ đó, ngày 2/10 trở thành dịp nhắc nhớ và lan tỏa truyền thống hiếu học của dân tộc, đồng thời gắn với hành trình xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời trong toàn xã hội. Trong hành trình ấy, Hội Khuyến học Việt Nam giữ vai trò nòng cốt trong vận động, kết nối các lực lượng xã hội tham gia khuyến học, khuyến tài và xây dựng các mô hình học tập.
* Từ “học một đời” đến xây dựng xã hội học tập
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong, trong 30 năm hoạt động và trưởng thành, Hội Khuyến học Việt Nam đã đi từ một tổ chức xã hội thúc đẩy cuộc vận động “học một đời”, hướng tới một quốc gia học tập và từng bước hòa nhập với xu thế phát triển xã hội học tập trên thế giới. Từ một cuộc vận động ở một số tỉnh, thành phố, phong trào khuyến học được đưa về từng cộng đồng, gia đình và cá nhân.
Ý tưởng “Xây dựng xã hội học tập từ cơ sở” do Hội đề xuất từng bước được thể chế hóa qua các quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó có Quyết định 112/2005/QĐ-TTg, Quyết định 89/QĐ-TTg, Quyết định 281/QĐ-TTg, Quyết định 387/QĐ-TTg và Quyết định 677/QĐ-TTg giao cho Hội thực hiện các mô hình học tập. Từ hai mô hình được triển khai từ nhiệm kỳ Đại hội lần thứ II, mỗi nhiệm kỳ Hội tiếp tục phát triển thêm mô hình; đến nay đã xây dựng và triển khai 5 mô hình với 5 bộ tiêu chí cụ thể trên toàn quốc.
Trong xây dựng xã hội học tập, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong cho rằng, văn hóa học tập là “hồn cốt” của công dân trong học tập suốt đời, còn “Công dân học tập” là mục tiêu của xã hội học tập. Trên nền tảng truyền thống hiếu học, Hội Khuyến học Việt Nam đã góp phần đưa việc học từ phạm vi nhà trường đến gia đình, dòng họ, cộng đồng, tiếp cận với văn hóa học tập suốt đời.
Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Dong khẳng định: văn hóa học tập thể hiện ở việc coi học tập là một giá trị đối với bản thân, cộng đồng và đất nước; người lớn tham gia học tập, học lại, học thêm, tự học để thích ứng với yêu cầu mới. Cơ hội học tập cũng cần được mở rộng tới người lao động, người cao tuổi và những nhóm còn khó khăn trong tiếp cận việc học. Gia đình, cộng đồng, nơi làm việc và các cơ quan đều có thể trở thành môi trường học tập; việc học gắn với sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và phát triển kinh tế.
 |
| Gia đình bà Nguyễn Thị Nghi sống tại đường Lê Thánh Tông, tổ dân phố số 4, phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng là gia đình tiêu biểu về tinh thần học tập và vinh dự được Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tặng Bằng khen giai đoạn 2021-2025. |
| Ảnh: Minh Thu - TTXVN |
Từ nền tảng đó, công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập tiếp tục được triển khai rộng khắp. Hội hiện có khoảng 28 triệu hội viên, mạng lưới tổ chức phủ kín 100% xã, phường, tổ dân phố, thôn, bản. Các mô hình “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập”, “Đơn vị học tập” và “Công dân học tập” được triển khai với các bộ tiêu chí cụ thể.
Năm năm qua, Quỹ Khuyến học Việt Nam huy động gần 23 tỷ đồng, chi trên 36 tỷ đồng cho hàng chục nghìn suất học bổng và các hoạt động hỗ trợ người học. Các chương trình hỗ trợ tập trung vào học sinh vượt khó, học sinh có thành tích xuất sắc, học sinh vùng lũ tại 19 tỉnh, thành phố; học sinh mồ côi do đại dịch COVID-19 tại Thành phố Hồ Chí Minh, con thương binh, liệt sĩ và con chiến sĩ đang công tác tại biển, đảo gặp khó khăn.
Quỹ khuyến học, khuyến tài tại các địa phương trước thời điểm sáp nhập có số dư trên 4.000 tỷ đồng; bình quân trong nhiệm kỳ đạt trên 40.000 đồng/người dân, vượt mức 30.000 đồng/người dân theo Nghị quyết Đại hội VI đề ra.
Cùng với nguồn lực, hoạt động thông tin, tuyên truyền được mở rộng. Chương trình “Khuyến học - Hành trình tri thức” được phát sóng trên truyền hình; Cổng thông tin điện tử Hội Khuyến học Việt Nam kết nối với 34 tỉnh, thành phố. Giải thưởng “Nhân tài Đất Việt” tiếp tục được duy trì, thu hút các nhà khoa học, tài năng trẻ và những người tự học thành tài. Trong nhiệm kỳ 2021-2026, giải thưởng được trao 3 lần, với 6 giải nhất, 10 giải nhì, 14 giải ba, 4 giải khuyến khích, 11 giải “Tự học thành tài” và 2 giải cống hiến, tổng trị giá giải thưởng trên 1 tỷ đồng.
*Để việc học tiếp tục sau cánh cửa nhà trường
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Doan, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho biết, cùng với sự phát triển của Hội, cách tiếp cận về khuyến học, khuyến tài cũng có sự thay đổi. Nếu trước đây xã hội thường hiểu khuyến học là trao học bổng, xe đạp, đồ dùng học tập cho học sinh thì hiện nay khuyến học, khuyến tài được hiểu rộng hơn, góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục - đào tạo và nâng cao nhận thức của người dân về sự học.
Từ nhiệm kỳ III, Hội chuyển hướng tập trung nhiều hơn vào học tập người lớn, xác định việc học chính quy ở nhà trường chỉ là giai đoạn khởi đầu. Học tập tiếp tục, học tập thường xuyên bằng nhiều hình thức, phương pháp, phương tiện sau khi rời ghế nhà trường mới là giai đoạn quan trọng đối với mỗi người. Từ định hướng này, Hội tập trung xây dựng các mô hình “Cộng đồng học tập”, “Đơn vị học tập” và “Công dân học tập”.
 |
| Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức Lễ trao học bổng "Học không bao giờ cùng" lần thứ 6 khu vực phía Nam. |
| Ảnh: Ánh Tuyết - TTXVN |
Từ năm 2016, Quỹ Khuyến học hằng năm không chỉ trao cho học sinh, sinh viên, còn trao cho người lớn ở nhiều lĩnh vực, ngành nghề, lực lượng vũ trang; học bổng “Học không bao giờ cùng” cũng được mở rộng đến học sinh Lào, Campuchia nhân những sự kiện lớn.
Trong quá trình hoạt động, Hội xây dựng quan hệ phối hợp với 16 tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp, bộ, ban, ngành thông qua các chương trình phối hợp. Hội cũng đã 4 lần được nhận Huân chương Lao động, gồm 1 Huân chương Lao động hạng Nhì và 3 Huân chương Lao động hạng Nhất.
Bước vào giai đoạn mới, chuyển đổi số được Hội xác định là một nội dung quan trọng trong hoạt động khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập. Tháng 3/2026, Cổng thông tin điện tử Hội Khuyến học Việt Nam được đưa vào hoạt động, kết nối thông tin và hướng tới xây dựng hệ sinh thái số trong Hội.
Hội định hướng ứng dụng nền tảng số trong quản lý hội viên, quản lý Quỹ Khuyến học, kết nối nguồn lực xã hội; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, số hóa quy trình lãnh đạo, điều hành và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ Hội. Phong trào “Khuyến học số” được gắn với “Bình dân học vụ số”; việc đánh giá, công nhận danh hiệu “Công dân học tập” được triển khai trên hệ thống phần mềm “congdanhoctap.vn”.
Cùng với chuyển đổi số, Hội tiếp tục củng cố, phát triển tổ chức theo hướng hướng về cơ sở, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, phát triển tổ chức khuyến học tại cơ quan, đơn vị, trường học; tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng các mô hình học tập. Trong giai đoạn tới, Hội đặt mục tiêu triển khai đồng bộ việc đánh giá, công nhận “Công dân học tập”, đẩy mạnh phong trào xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời và “Khuyến học số” gắn với “Bình dân học vụ số”.
Từ truyền thống hiếu học, việc học được vun đắp trong mỗi gia đình, lan tỏa trong cộng đồng và mở rộng đến từng cá nhân. Sau 30 năm, Hội Khuyến học Việt Nam đã có mạng lưới rộng khắp, lực lượng hội viên đông đảo và các mô hình học tập được triển khai trên toàn quốc.
Chặng đường phía trước tiếp tục hướng đến việc đưa học tập suốt đời đến gần hơn với mỗi người, từ gia đình, cộng đồng đến nơi làm việc; đồng thời mở rộng cơ hội học tập trong điều kiện chuyển đổi số. Từ “học một đời” đến học tập suốt đời, truyền thống hiếu học tiếp tục được nối dài bằng những hình thức học tập phù hợp với yêu cầu của mỗi giai đoạn phát triển./.
