 |
| Hạ tầng cảng biển của TP. Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu liên kết vùng của vùng Đông Nam Bộ. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN |
Phát huy liên kết, bổ trợ và lan toả giữa các vùng, vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, chuỗi đô thị và các trung tâm kinh tế; quan điểm phát triển vùng được xác định tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị "về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới định hướng chiến lược trọng tâm nhằm tái cấu trúc không gian kinh tế đất nước" đang được TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ, vùng Đồng bằng sông Cửu Long từng bước cụ thể hóa bằng các thỏa thuận hợp tác phát triển nội vùng, liên vùng.
*Từ cùng phối hợp sang cùng kiến tạo
Liên kết vùng hiện nay không còn là một sự lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu khách quan của tiến trình phát triển; không gian phát triển phải dựa trên sự liên kết chặt chẽ, phát huy tối đa chức năng và lợi thế riêng có của từng địa phương. Thực tế cho thấy chương trình hợp tác phát triển kinh tế- xã hội giữa TP. Hồ Chí Minh với các địa phương vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2023 – 2025 ghi nhận hoạt động hợp tác từng bước đi vào chiều sâu, chuyển từ các hoạt động giao lưu, kết nối sang các chương trình phối hợp cụ thể, bám sát nhu cầu và lợi thế của từng địa phương.
UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, với vùng Đông Nam Bộ, hợp tác tập trung rõ nét vào phát triển hạ tầng giao thông kết nối liên vùng; các địa phương đã phối hợp nghiên cứu, triển khai một số dự án, công trình giao thông quan trọng: Đưa vào khai thác cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu; thông xe đường Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh; đường Vành đai 4 đã khởi công một số đoạn; các cầu Phú Mỹ 2, Cát Lái và Đồng Nai 2 đã động thổ. Các địa phương cũng phối hợp triển khai các dự án thành phần của đường Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh; phấn đấu hoàn thành và đưa vào khai thác dự án trong năm 2026.Trong lĩnh vực thương mại, du lịch, các chương trình kết nối cung - cầu, xúc tiến thương mại, phát triển sản phẩm và tuyến du lịch liên kết, du lịch đường thủy được triển khai, góp phần tăng cường kết nối thị trường và điểm đến. Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, hệ thống liên kết, chia sẻ dữ liệu sàn giao dịch công nghệ ghi nhận hơn 1,62 triệu lượt truy cập, với nhiều công nghệ, thiết bị, nhà cung ứng và tổ chức tư vấn, chuyên gia tham gia.
Đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, UBND TP. Hồ Chí Minh nhận định hợp tác được triển khai trên nhiều lĩnh vực, trong đó chú trọng y tế, thương mại, du lịch, đào tạo nguồn nhân lực, lao động - việc làm, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong lĩnh vực y tế, các địa phương phối hợp xây dựng mạng lưới y tế chuyên sâu, đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện chuyên sâu của TP. Hồ Chí Minh cho các cơ sở y tế tại địa phương.
Trong lĩnh vực thương mại, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất được hỗ trợ kết nối với hệ thống phân phối, các chương trình kết nối cung - cầu và sàn thương mại điện tử; hoạt động xúc tiến đầu tư, chuyển đổi số, kết nối thị trường lao động và hỗ trợ khởi nghiệp tiếp tục được triển khai. TP. Hồ Chí Minh cũng tổ chức các chương trình khảo sát, đánh giá sản phẩm, tuyến du lịch liên kết giữa thành phố và 13 địa phương Đồng bằng sông Cửu Long (trước đây); phối hợp hoàn thiện, phát triển các tuyến du lịch “Non nước hữu tình”, “Những nẻo đường phù sa” kết nối thành phố với các địa phương trong vùng.
Dù vậy, theo UBND TP. Hồ Chí Minh, hiệu quả hợp tác giữa thành phố với các địa phương Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long ở một số lĩnh vực chưa đồng đều, tác động lan tỏa còn hạn chế.
Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh cho rằng cần sớm khắc phục những tồn tại, hạn chế và xác định các nội dung hợp tác trọng tâm, thiết thực, khả thi hơn trong hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030, phù hợp với không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.Theo ông Bùi Minh Thạnh, TP. Hồ Chí Minh và toàn vùng phía Nam đang đứng trước yêu cầu hình thành một không gian phát triển mới, liên kết hơn, hiệu quả hơn và có sức cạnh tranh quốc tế cao hơn. TP. Hồ Chí Minh có thị trường, tài chính, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và năng lực kết nối quốc tế. Các địa phương có thế mạnh về công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, logistics, du lịch, tài nguyên và không gian phát triển.
Trọng tâm của giai đoạn 2026 - 2030 là chuyển từ “cùng phối hợp” sang “cùng kiến tạo”, từ liên kết giữa các địa phương sang liên kết không gian phát triển; từ kết nối hạ tầng sang hình thành các hành lang kinh tế và từ hợp tác theo ngành sang liên kết theo chuỗi giá trị.Ông Trương Văn Liếp, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh cũng cho rằng, trong giai đoạn 2026 – 2030, các địa phương khu vực phía Nam cần chuyển mạnh hơn sang tư duy “hợp tác theo dự án, điều phối theo không gian và liên kết theo chuỗi giá trị”.
Theo đó, các địa phương liên kết quy hoạch và hạ tầng để tổ chức lại không gian phát triển vùng; tăng cường liên kết sản xuất, thương mại và logistics theo chuỗi giá trị; đồng thời đẩy mạnh kết nối tri thức, công nghệ và nguồn lực để nâng cao chất lượng tăng trưởng.
*Vai trò hạt nhân của TP. Hồ Chí Minh
Theo các chuyên gia, Nghị quyết số 27 và Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua giúp xác lập bước chuyển mang tính bước ngoặt cho hợp tác phát triển giữa TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh, thành phố Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long từ phương thức liên kết theo địa giới hành chính sang cùng kiến tạo một không gian phát triển thống nhất, hình thành hệ sinh thái đầu tư quy mô lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế cho toàn vùng phía Nam.
Nghị quyết số 27 nêu rõ định hướng phát huy liên kết, bổ trợ và lan toả giữa các vùng, vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, chuỗi đô thị và các trung tâm kinh tế; khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường, khắc phục tư duy cục bộ, phát triển dàn trải, trùng lặp.Trong khí đó nền tảng pháp lý mới từ Luật Phát triển đô thị – với các cơ chế, chính sách đặc thù dành cho TP. Hồ Chí Minh – là tiền đề thể chế quan trọng để chuyển đổi căn bản từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo và tổ chức không gian phát triển kinh tế liên vùng.
TP. Hồ Chí Minh sẽ phát huy vai trò đầu tàu bằng năng lực kết nối, bằng chất lượng thể chế và bằng khả năng mở rộng không gian phát triển.Ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, định hướng giai đoạn 2026 – 2030, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương phía Nam tập trung thúc đẩy hợp tác đầu tư trên 4 định hướng trọng tâm. Đó là đột phá kết nối hạ tầng giao thông và logistics liên vùng giúp luân chuyển hàng hóa thông suốt. Thống nhất quy hoạch và phát triển vành đai kinh tế - công nghiệp - đô thị giúp mở rộng định hướng thu hút đầu tư.
Cùng đó, nâng tầm chuỗi giá trị sản xuất, thương mại và thu hút FDI và thu hút nguồn lực quốc tế thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế nhằm từng bước cải thiện mạnh mẽ cơ sở hạ tầng liên kết vùng; đồng thời đẩy mạnh hợp tác khoa học công nghệ, số hóa và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tạo nền tảng tăng tốc và phát triển bền vững.Việc phát huy vai trò đầu tàu, hạt nhân, cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ và cả khu vực phía Nam của TP. Hồ Chí Minh trong hợp tác phát triển trong không gian mới là ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng vai trò của TP. Hồ Chí Minh cần được nhìn nhận lại.Theo phân tích của chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Trần Du Lịch, TP. Hồ Chí Minh không nhất thiết phải trở thành nơi tập trung tất cả hàng hóa của Đồng bằng sông Cửu Long chuyển về.
Ngược lại, cần phải làm sao để hàng hóa có thể đi thẳng từ các trung tâm sản xuất đến các cảng biển thuận lợi nhất. Không nên xem việc xây dựng các cảng biển ở Đồng bằng sông Cửu Long như sự làm giảm vai trò của cảng biển TP. Hồ Chí Minh. Vai trò quan trọng hơn của TP. Hồ Chí Minh là trở thành trung tâm điều phối chuỗi giá trị và logistics của toàn vùng. TP. Hồ Chí Minh có thể cung cấp tài chính, bảo hiểm, công nghệ, dữ liệu, thương mại quốc tế, dịch vụ logistics chất lượng cao và kết nối doanh nghiệp với thị trường toàn cầu.
Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, có thể hình dung một cấu trúc liên kết với Đồng bằng sông Cửu Long là trung tâm sản xuất và chế biến nông thủy sản; Đông Nam Bộ là trung tâm công nghiệp và logistics; TP. Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính, công nghệ, thương mại và kết nối quốc tế. Nếu tổ chức được như vậy, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, trong đó có hạt nhân TP. Hồ Chí Minh sẽ không còn như hai vùng đứng cạnh nhau, mà là một không gian kinh tế bổ sung cho nhau trong cùng một chuỗi giá trị./.
