* Cuộc "đổi trục" trong tư duy quản trị
 |
| Petrovietnam duy trì vị thế doanh nghiệp nhà nước có lợi nhuận hợp nhất thuộc nhóm cao nhất. |
| Ảnh: A.N/Bnews |
Gần 40 năm Đổi mới, kinh tế nhà nước luôn là "hàn thử biểu" của nền kinh tế, là lực lượng giữ ổn định vĩ mô trong những thời khắc khó khăn nhất. Nhưng lịch sử phát triển chưa bao giờ đứng yên. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, chuyển đổi số diễn ra như vũ bão và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục tái cấu trúc, chỉ làm "lá chắn" thôi là chưa đủ. Nghị quyết 79 đặt ra một yêu cầu cao hơn: kinh tế nhà nước phải trở thành mũi khoan phá vỡ những giới hạn cũ của tăng trưởng.
Điểm mới rất căn bản của Nghị quyết là mở rộng không gian phát triển của kinh tế nhà nước. Đó không chỉ là câu chuyện của vốn và tài sản, mà còn là câu chuyện của tài nguyên, của hạ tầng chiến lược, của không gian biển, không gian ngầm, không gian số và cả những miền không gian đang mở ra trong tương lai. Kinh tế nhà nước giữ vai trò quyết định vì nó tạo ra những điều kiện nền tảng cho sự phát triển của các thành phần kinh tế khác. Nói cách khác, đây chính là bệ đỡ chiến lược để cả nền kinh tế có thể bứt phá.
Nhưng bệ đỡ ấy chỉ thực sự vững chắc khi được đặt trên một nền tảng quản trị mới.
Nghị quyết 79 đi thẳng vào điểm nghẽn cốt lõi đã tồn tại nhiều năm: tư duy quản lý hành chính đối với doanh nghiệp. Lần này, thông điệp được nêu ra rất rõ: phải chuyển từ quản lý sang kiến tạo, từ can thiệp sang trao quyền, từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Việc tách bạch rõ chức năng chủ sở hữu và chức năng quản trị doanh nghiệp không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà là một cuộc đổi trục về tư duy. Doanh nghiệp nhà nước không thể tiếp tục lúng túng trong vòng xoáy "vừa đá bóng, vừa thổi còi", càng không thể phát triển nếu mọi quyết định kinh doanh đều phải chờ cơ chế xin – cho.
Đặc biệt, cơ chế cho phép hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm cùng với khung bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung chính là lời cam kết chính trị mạnh mẽ nhằm tháo bỏ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm – thứ "lực cản vô hình" đã kìm hãm không ít cơ hội phát triển.
Việc lần đầu tiên đưa các khái niệm như "kinh tế không gian vũ trụ", "kinh tế tầm thấp", "không gian ngầm" vào tầm nhìn chiến lược cho thấy Đảng đã đặt kinh tế nhà nước vào trục phát triển của tương lai, nơi cạnh tranh không chỉ bằng quy mô, mà bằng công nghệ và năng lực kiến tạo không gian phát triển mới.
* "Sếu đầu đàn" và bài toán dẫn dắt tăng trưởng
Nghị quyết 79 không giấu tham vọng khi đặt mục tiêu: đến năm 2030 có khoảng 50 doanh nghiệp nhà nước thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, từ 1–3 doanh nghiệp lọt Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; 100% doanh nghiệp nhà nước quản trị trên nền tảng số và theo chuẩn OECD.
Đằng sau những con số ấy không chỉ là khát vọng về quy mô, mà là khát vọng về vị thế. Chuẩn OECD không đơn thuần là một bộ quy tắc quản trị. Đó là tấm hộ chiếu để doanh nghiệp nhà nước Việt Nam bước vào sân chơi toàn cầu: minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn, dễ tiếp cận hơn với dòng vốn, công nghệ và các đối tác chiến lược. Quan trọng hơn, đó là cách để doanh nghiệp chuyển từ bị động sang chủ động, từ chạy theo thị trường sang tham gia định hình luật chơi.
Một doanh nghiệp nhà nước được quản trị tốt sẽ không đứng một mình. Nó trở thành trục liên kết của cả một hệ sinh thái sản xuất, kéo theo hàng loạt doanh nghiệp trong nước cùng tham gia chuỗi cung ứng, hình thành những cụm công nghiệp có sức cạnh tranh thực sự.
Bởi vậy, tư duy "sếu đầu đàn" trong Nghị quyết 79 không phải là dàn hàng ngang, mà là tập trung nguồn lực cho những mũi nhọn: năng lượng, hạ tầng số, viễn thông, công nghiệp chế tạo, quốc phòng – an ninh. Những trụ cột như Viettel, PVN, EVN, các ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực được định vị không chỉ để lớn mạnh cho riêng mình, mà để kéo cả đàn cùng bay lên.
*Thước đo nằm ở hành động
 |
| Lội suối, vượt thác, xe xăng dầu đến Sốp Cộp (Sơn La). xx |
| Ảnh: Petrolimex |
Một Nghị quyết đúng không tự động trở thành hiện thực. Từ tư duy đến cuộc sống luôn là một hành trình khó khăn, nơi bản lĩnh tổ chức thực hiện giữ vai trò quyết định. Muốn Nghị quyết 79 đi vào đời sống, phải nhanh chóng thể chế hóa bằng hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, theo hướng giảm can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh, nhưng tăng kỷ cương bằng thể chế và minh bạch.
Tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" như Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhiều lần nhấn mạnh cần được thực thi nhất quán. Với doanh nghiệp nhà nước, phải trao quyền tự chủ thực chất cho hội đồng thành viên, đồng thời kiểm soát quyền lực bằng cơ chế và công khai.
Và trên hết, phải coi nhân sự là then chốt của then chốt. Doanh nghiệp nhà nước chỉ có thể đi xa nếu trở thành nơi hội tụ hiền tài, nơi người giỏi được trao đất dụng võ và được trả công xứng đáng bằng kết quả và giá trị tạo ra.
Nghị quyết 79-NQ/TW không chỉ nói về doanh nghiệp nhà nước. Sâu xa hơn, đó là câu chuyện về cách Việt Nam tổ chức lại động lực phát triển của mình trong một thế giới đang đổi thay rất nhanh.
Khi những "con sếu đầu đàn" thực sự vươn cánh, chúng không chỉ mang theo trọng trách kinh tế, mà còn mang theo khát vọng tự cường, khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Kỷ nguyên mới không chờ đợi ai. Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương triển khai nhiệm vụ 2026, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng đất nước đã hội tụ đủ thế và lực, ý chí và quyết tâm để bước vào kỷ nguyên mới. Và Nghị quyết 79 chính là bệ phóng để kinh tế nhà nước thực sự trở thành nền tảng vững chắc, cùng đất nước vững bước trên con đường phát triển nhanh và bền vững.
