![]() |
| Khách hàng mua sắm tại siêu thị WinMart. |
Theo Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN năm 2026 (ACSS) lần thứ 7 của Ngân hàng UOB (Singapore) công bố ngày 18/11, Việt Nam đạt 63 điểm trên Chỉ số Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN (ACSI), cao nhất khu vực và vượt mức trung bình 54 điểm. Dù giảm 4 điểm so với năm trước, chỉ số này cho thấy người tiêu dùng Việt Nam vẫn giữ niềm tin tích cực vào triển vọng kinh tế.
Chỉ số ACSI phản ánh đánh giá của người tiêu dùng về tình hình kinh tế hiện tại, triển vọng trong tương lai và điều kiện tài chính cá nhân. Dù tâm lý có phần thận trọng hơn so với năm trước, niềm tin vào kinh tế Việt Nam vẫn được duy trì, với 84% người khảo sát đánh giá tích cực về cả tình hình kinh tế hiện tại và triển vọng tương lai. Mức độ lạc quan này được củng cố bởi kết quả tăng trưởng kinh tế tích cực trong nửa đầu năm 2026.
Tuy nhiên, những rủi ro trong ngắn hạn đang khiến người tiêu dùng thận trọng hơn. Biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm môi trường tiếp tục là mối lo ngại lớn nhất, với 65% người khảo sát đề cập, tăng 4 điểm phần trăm so với năm 2025. Áp lực tài chính cá nhân cũng gia tăng, khi 62% lo ngại chi phí sinh hoạt tăng, cao hơn 8 điểm phần trăm so với năm trước. Trong khi đó, lo ngại về chi tiêu hộ gia đình và tình hình địa chính trị toàn cầu cùng chiếm 60%, lần lượt tăng 10 và 8 điểm phần trăm.
Áp lực này phần nào thể hiện qua xu hướng chi tiêu. Người tiêu dùng ưu tiên các nhu cầu thiết yếu, trong đó chi tiêu cho tiện ích tăng ròng 16%, giáo dục và chăm sóc sức khỏe cùng tăng 15%, thực phẩm và nhu yếu phẩm tăng 14%, chi phí đi lại hằng ngày tăng 13%.
Ông Paul Kim, Giám đốc Khối Dịch vụ Tài chính Cá nhân, Ngân hàng UOB Việt Nam nhận định, việc Việt Nam tiếp tục dẫn đầu ASEAN về tâm lý lạc quan phản ánh niềm tin của người tiêu dùng vào triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế. Tuy nhiên, bên cạnh tâm lý tích cực, khảo sát cũng cho thấy người dân ngày càng thận trọng trong các quyết định tài chính, chú trọng hơn đến kỷ luật quản lý tài chính cá nhân trước những biến động kinh tế.
Theo ông Paul Kim, việc cân bằng giữa niềm tin vào triển vọng và quản lý tài chính thận trọng sẽ giúp các hộ gia đình ứng phó với thách thức trước mắt; đồng thời chủ động chuẩn bị để nắm bắt cơ hội trong tương lai.
Nghiên cứu của UOB cũng cho thấy, quan niệm về sự giàu có của người tiêu dùng Việt Nam không chỉ gắn với tài sản tài chính mà còn hướng đến chất lượng cuộc sống và khả năng đáp ứng các mục tiêu gia đình. Có 37% người tham gia khảo sát xem giàu có là khả năng đáp ứng nhu cầu hiện tại và thực hiện các mục tiêu tương lai của gia đình; 34% đề cao sức khỏe, thể chất tốt và 34% lựa chọn sở hữu một mức tài sản tài chính nhất định.
Kết quả này có sự khác biệt so với xu hướng chung trong khu vực, khi tự do tài chính và việc không còn nợ nần được xem là những thước đo quan trọng nhất của sự giàu có. So với các nước ASEAN khác, người tiêu dùng Việt Nam có góc nhìn về sự giàu có mang tính gia đình nhiều hơn, khi đặt sức khỏe và chất lượng cuộc sống gia đình là các yếu tố có phần trọng tâm hơn, bên cạnh các nguồn lực về tài chính.
Có 85% người khảo sát sẵn sàng trao đổi về tài sản, chủ yếu với vợ/chồng hoặc bạn đời (74%) và bố mẹ (40%). Đồng thời, khoảng 8/10 người cho biết họ trực tiếp đưa ra quyết định về đầu tư và các khoản mua sắm giá trị lớn. Tỷ lệ sử dụng cố vấn tài chính chuyên nghiệp đạt 40%, cao hơn mức bình quân ASEAN là 32%.
Đáng chú ý, công nghệ đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quản lý tài chính cá nhân. Có tới 85% người tiêu dùng Việt Nam sử dụng các công cụ số để quản lý tài sản, chủ yếu để tiếp cận các thông tin tài chính, theo dõi chi tiêu và dòng tiền, và quản lý các khoản đầu tư. Ngân hàng số là nền tảng được sử dụng phổ biến nhất cho các khoản đầu tư chính của người tiêu dùng, với 42% người tham gia khảo sát hiện đang nắm giữ các khoản đầu tư thông qua ngân hàng số, cao hơn ngân hàng truyền thống (38%) và các công ty bảo hiểm (34%).
Người dùng chủ yếu khai thác AI để so sánh sản phẩm ngân hàng, tìm hiểu thông tin tài chính và hỗ trợ lập ngân sách, tiết kiệm, đầu tư. Dù vậy, niềm tin đối với tư vấn trực tiếp vẫn được duy trì. Tỷ lệ tin tưởng AI là 72%, thấp hơn gia đình và bạn bè (82%), cố vấn tài chính (77%) và ngân hàng chính (76%). Điều này cho thấy công nghệ đang hỗ trợ quá trình ra quyết định, nhưng chưa thay thế được vai trò của tư vấn chuyên môn đối với các vấn đề tài chính phức tạp.
Nghiên cứu của UOB cũng ghi nhận mức độ sẵn sàng tài chính của người tiêu dùng Việt Nam tiếp tục được duy trì ở mức cao. Có 92% người khảo sát tự tin vào khả năng quản lý tài chính cá nhân; 89% tiết kiệm hơn 10% thu nhập hằng tháng và 92% đã có quỹ dự phòng khẩn cấp. Bên cạnh đó, 63% người tham gia khảo sát đầu tư hơn 10% thu nhập hằng năm, tăng 6 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ tham gia quỹ đầu tư đạt 70% và đầu tư bền vững đạt 73%, đều tăng so với năm 2025.
Tuy nhiên, mức độ tự tin về khả năng đáp ứng các mục tiêu tài chính dài hạn có dấu hiệu giảm. Tỷ lệ người cho rằng mình có đủ bảo hiểm cho nhu cầu hiện tại và tương lai giảm 6 điểm phần trăm xuống 76%; trong khi tỷ lệ đánh giá các khoản đầu tư hiện tại đủ đáp ứng kế hoạch nghỉ hưu và mục tiêu dài hạn giảm 7 điểm phần trăm xuống 69%. Kết quả khảo sát cho thấy người tiêu dùng Việt Nam vẫn duy trì xu hướng tích lũy, tiết kiệm và đầu tư, nhưng đồng thời có sự thận trọng hơn trong đánh giá khả năng bảo đảm tài chính dài hạn trước những biến động kinh tế và chi phí sinh hoạt.

