 |
| Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng đẩy nhanh quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại hang Đá Sập (xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng) trước mùa mưa. |
| Ảnh: Khoa Chương/TTXVN |
Từ một tờ giấy đã mờ chữ trong chiếc lọ thủy tinh chôn cùng hài cốt, lời kể của người từng trực tiếp chiến đấu, những hồ sơ lưu trữ hay thông tin do người dân cung cấp, các lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang lần theo từng dấu vết còn lại của chiến tranh. Mỗi manh mối được xác minh, mỗi phần mộ được khai quật, mỗi mẫu sinh phẩm được gửi đi góp thêm một cơ sở cho hành trình tìm kiếm, xác định danh tính những người đã hy sinh.
Từ ngày 15/3/2026, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai trên cả nước, đồng thời tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trên đất bạn Lào và Campuchia. Đến ngày 13/8, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch; trong đó có 691 hài cốt được quy tập trong nước, 174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia. Cùng với đó, 13 mộ liệt sĩ tập thể đã được phát hiện, quy tập, gồm 5 mộ tại Tuyên Quang và 8 mộ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh.
Đằng sau những con số ấy là những cuộc khảo sát trên thực địa, các đợt khai quật trong điều kiện mưa, nắng khắc nghiệt, những chuyến đi đến các địa bàn rừng núi hiểm trở và quá trình rà soát từng nguồn tin.
Lần theo từng dấu vết
 |
| Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 quy tập các hài cốt liệt sĩ tại khu vực đồi khe Cây Lỗi, thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị trong tháng 7 vừa qua. |
| Ảnh: TTXVN phát |
Cuối tháng 7/2026, tại khu vực đồi Khe Cây Lỗi, thôn Cựp Cuôi, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 quy tập 5 hài cốt liệt sĩ. Các hài cốt nằm trên đỉnh đồi cao khoảng 50m, ở độ sâu 1,6m, được bọc trong tăng và võng dù. Bên cạnh đó là đế giày, dây thắt lưng, đinh gim, dây điện thông tin và những chiếc lọ thủy tinh.
Trong chiếc lọ chôn cùng hài cốt liệt sĩ số 4, các cơ quan chức năng phục hồi được thông tin khá đầy đủ: Liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng, sinh năm 1946, Binh nhất, nhập ngũ tháng 5/1970, thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 25, Binh trạm 27, Đoàn 559; hy sinh ngày 26/12/1970, quê Triều Dương, Quốc Trị, Tiên Lữ, Hải Hưng (cũ). Từ những dòng chữ được phục hồi, các cơ quan chức năng xác định được tên tuổi, quê quán, đơn vị, thời gian nhập ngũ và ngày hy sinh của một liệt sĩ. Cùng với việc xác định thông tin về liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng, lực lượng chức năng tiếp tục tìm kiếm thông tin về 4 hài cốt còn lại được chôn cùng khu vực, mong nhận được thêm tư liệu từ những cựu chiến binh từng chiến đấu, công tác tại Đại đội 3, Tiểu đoàn 25, Binh trạm 27, Đoàn 559 trên chiến trường Quảng Trị.
 |
| Lọ thuỷ tinh an táng kèm hài cốt liệt sĩ chứa giấy có thông tin được giám định mang tên Liệt sĩ Nguyễn Văn Vượng. |
| Ảnh: TTXVN phát |
Ở Tuyên Quang, sau hơn 40 năm, địa hình chiến trường đã thay đổi bởi cây rừng, sạt lở và những biến động tự nhiên. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, địa bàn tỉnh có 4.267 liệt sĩ. Đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 3.174 liệt sĩ; còn 1.093 liệt sĩ cần tiếp tục tìm kiếm, quy tập. Ngày 13/8, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang tổ chức hội nghị thu thập, cung cấp thông tin, tư liệu lịch sử. Những cựu chiến binh, nhân chứng từng trực tiếp chiến đấu cung cấp thông tin về trận đánh, đơn vị, vị trí đóng quân, hướng tiến công, nơi đồng đội hy sinh và những khu vực có khả năng còn hài cốt. Trong đó, nhiều thông tin liên quan đến các điểm cao từng diễn ra chiến đấu ác liệt như 1509, 1800A, 1800B, 685, 233, 1387... Việc kết hợp thông tin từ hồ sơ, tài liệu với lời kể của những người từng trực tiếp tham gia chiến đấu và kết quả khảo sát thực địa giúp lực lượng chức năng tiếp tục khoanh vùng, xác minh những vị trí có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
Tại Lào Cai, 51 cán bộ, chiến sĩ đã dành hơn 4.500 ngày công, tổ chức tìm kiếm trên diện tích 742/2.070ha. Trong 56 nguồn tin tiếp nhận, lực lượng chức năng đã xác minh 47 thông tin, trong đó 41 thông tin có cơ sở chính xác; từ những nguồn tin này, 22 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập.
Tìm kiếm và quy tập là một phần của hành trình. Sau khi đưa hài cốt về, các lực lượng tiếp tục lấy mẫu, bảo quản và gửi giám định, chờ ngày xác định danh tính.
Để những phần mộ được gọi tên
 |
| Lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thực hiện nhiệm vụ tại khu vực A công viên Lê Thị Riêng. |
| Ảnh: Xuân Khu/TTXVN |
Những ngày giữa tháng 8/2026, công việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hy sinh trong Chiến dịch Mậu Thân 1968 được chôn cất tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra đồng thời ở khu A và khu B.
Từ ngày 23/6 đến hết ngày 13/8, các lực lượng đã phát hiện, quy tập 311 bộ hài cốt liệt sĩ, gồm 278 bộ hài cốt riêng lẻ và 33 hài cốt tại 8 vị trí mộ tập thể; trong đó khu A có 2 vị trí, khu B có 6 vị trí. Cùng với hài cốt, 179 bộ di vật được phát hiện kèm theo. Riêng ngày 13/8, tại vị trí tìm kiếm thứ 2 ở khu B, lực lượng làm nhiệm vụ di dời, xử lý hơn 300m³ đất, mở rộng phạm vi tìm kiếm và phát hiện, quy tập 18 bộ hài cốt liệt sĩ cùng 12 bộ di vật. Khu vực tìm kiếm là phần đồi đất được đắp trong quá trình cải tạo công viên. Để bảo đảm tiến độ, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh huy động 3 xe cuốc, 1 xe ben và 2 xe tải 3,5 tấn phục vụ đào, vận chuyển đất. Đội K74 tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại rãnh mộ thuộc Khu B để tiếp cận những khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ.
Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội K74, cho biết lực lượng làm nhiệm vụ tổ chức tìm kiếm khẩn trương, cẩn trọng. Những di vật tìm thấy cùng hài cốt như khăn quàng, dây thắt lưng, dép, lược, cây viết được bảo quản cẩn thận để phục vụ xác minh, tìm kiếm thân nhân.
Trong buổi kiểm tra, chỉ đạo công tác tìm kiếm, khai quật hài cốt liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng ngày 14/8, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, Thành phố Hồ Chí Minh còn 12 vị trí nghi có hố chôn tập thể liệt sĩ. Đội K74 được yêu cầu tiếp tục mở rộng diện tích tìm kiếm, làm việc theo ca, tranh thủ thời gian để hoàn thành công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng trước tháng 11/2026.
 |
| Di vật phát hiện kèm theo hài cốt liệt sĩ được ghi chép lữu trữ và bảo quản theo đúng quy định. |
| Ảnh: Xuân Khu/TTXVN |
Cùng với việc khai quật, công tác xác định danh tính được triển khai ngay. Các hài cốt được xử lý theo từng trường hợp: hài cốt còn nguyên, nằm riêng lẻ được đưa vào từng quách riêng, hài cốt bị lẫn trộn được đưa vào quách chung. Toàn bộ hài cốt được lấy mẫu sinh phẩm ADN để phục vụ xác định danh tính. Tại Công viên Lê Thị Riêng, các phương pháp được kết hợp gồm tài liệu lưu trữ trong nước và nước ngoài, nhân chứng lịch sử, radar xuyên đất, điện trở suất, khảo sát địa vật lý, giám định ADN, chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và phân tích lịch sử quân sự. Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, đây là mô hình tìm kiếm hiện đại, lần đầu tiên được triển khai với quy mô lớn, có thể trở thành mô hình mẫu để áp dụng tại các địa phương khác trên cả nước.
Việc lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang để giám định ADN đang được đẩy nhanh tiến độ. Đến nay, các địa phương đã tổ chức lấy mẫu tại 124.762 mộ liệt sĩ, đạt 58,4% kế hoạch; trong đó 86.183 mộ đủ điều kiện lấy mẫu và 38.579 mộ không đủ điều kiện. Số lượng mẫu được lấy mỗi ngày đạt trung bình khoảng 2.000-3.000 mẫu. Chín địa phương đã hoàn thành việc lấy mẫu, Khánh Hòa, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh và Tây Ninh hoàn thành trên 90% khối lượng công việc.
Tại Huế, đến ngày 13/8, lực lượng chức năng đã hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại 42/42 nghĩa trang, với 7.282 phần mộ được khai quật. Hơn 3.900 phần mộ đã lấy được mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN. Nhiệm vụ hoàn thành sớm hơn 8 tháng so với yêu cầu của Ban Chỉ đạo Quốc gia.
Tại Đồng Nai, đến 9 giờ 40 phút ngày 15/8, lực lượng chức năng hoàn thành lấy mẫu đối với toàn bộ hơn 2.800 mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước; trong đó 997 mộ đủ điều kiện lấy mẫu. Như vậy, thành phố đã hoàn thành việc lấy mẫu tại 12/12 nghĩa trang liệt sĩ, với hơn 7.400 mộ được khai quật, vượt tiến độ kế hoạch hơn 4 tháng.
Từ ngày 23/7 đến ngày 13/8, lực lượng chức năng ở Điện Biên khai quật 1.060 mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập, lấy được 991 mẫu; tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, trong 4 ngày (từ 10-13/8) đã khai quật 169 mộ và lấy đủ 169 mẫu, bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để phục vụ giám định ADN. Ban Chỉ đạo tỉnh phấn đấu đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu ADN tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trước ngày 30/9/2026.
 |
| Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên kiểm tra, chỉ đạo công tác hoàn trả nguyên trạng phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tông Khao. |
| Ảnh: Xuân Tư/TTXVN |
Những hành trình tiếp tục nối dài
Ngày 13/8, tại Quảng Trị, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 lên đường thực hiện nhiệm vụ mùa khô 2026-2027 tại Lào. 30 cán bộ của Đội được giao nhiệm vụ khảo sát, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là chuyên gia và quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào. Địa bàn thực hiện nhiệm vụ là tỉnh Savannakhet, thời gian từ ngày 13/8/2026 đến ngày 11/7/2027.
Mùa khô trước đó, Đội 584 và Đội 589 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đã bám địa bàn, tìm kiếm tại nhiều khu vực rừng núi hiểm trở ở Savannakhet và Khăm Muồn, tìm kiếm, cất bốc và quy tập 28 hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào.
Mùa khô 2026-2027, nhiệm vụ được giao cho Đội 584 kéo dài hơn các đợt trước gần 4 tháng, với chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập 50 hài cốt liệt sĩ. Lực lượng được yêu cầu nghiên cứu kỹ địa bàn, hồ sơ, tài liệu, bản đồ và thông tin nhân chứng; kết hợp khảo sát thực địa với thu thập, xác minh nguồn tin, đồng thời tranh thủ sự phối hợp, giúp đỡ của chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương.
Hiện lực lượng chức năng đang tiếp tục rà soát thông tin về mộ liệt sĩ tại sân bay Tân Sơn Nhất, đồi Quân y Bắc Sơn, khu vực căn cứ Cồn Tiên, các điểm cao thuộc mặt trận Vị Xuyên và những thông tin về mộ liệt sĩ tập thể do tổ chức, cá nhân cung cấp. Một số hồ sơ như khu vực mộ tập trung Câu Nhi, Quảng Trị và Nghĩa trang Bệnh viện 88 Quân khu Trị Thiên đang được tiếp tục phân tích để tổ chức hội thảo trong tháng 9/2026./.
