Pháp luật phục vụ kiến tạo phát triển, phát huy vai trò dẫn dắt, "đi trước mở đường"

Năm 1945, trở thành người đứng đầu nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành nhiều tâm huyết để xây dựng nền pháp luật Việt Nam non trẻ. Song song việc ký ban hành nhiều sắc lệnh, chỉ thị có tính cấp thiết để hình thành một nhà nước pháp quyền, Người trực tiếp đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiến pháp và chỉ 14 tháng sau khi nước nhà được tự do, bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam độc lập đã được ban hành.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Phép luật là phép luật của nhân dân, dùng để ngăn cản những hành động có hại cho nhân dân, để bảo vệ lợi ích chung của đại đa số nhân dân”. Pháp luật phải đảm bảo tính bình đẳng, công bằng, minh bạch, Không ai, dù ở bất cứ địa vị nào, được phép “đứng trên” pháp luật.

Mặc dù được xây dựng gấp rút nhưng ngay Lời nói đầu, bản Hiến pháp năm 1946 cũng khẳng định, hiến pháp Việt Nam “cùng nhịp với trào lưu tiến bộ của thế giới và ý nguyện hòa bình của nhân loại”. Đó cũng là yêu cầu của nhà tư tưởng vĩ đại Hồ Chí Minh: pháp luật Việt Nam phải phù hợp với các giá trị tiến bộ của luật pháp quốc tế và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Dựa trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh, những năm qua, hệ thống pháp luật của nước ta không ngừng được xây dựng hoàn thiện, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu cao về quản trị và phát triển bền vững, việc xây dựng Chiến lược phát triển hệ thống pháp luật trở nên cấp thiết. Mới đây Bộ Chính trị đã có Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc để Việt Nam thực hiện mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 2045.

Hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới được xác định sẽ là “bản thiết kế tổng thể” hệ thống pháp luật, bao quát được đầy đủ các lĩnh vực đời sống, đảm bảo dân chủ, công bằng, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, bảo vệ hiệu quả quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Các mục tiêu này không chỉ phản ánh yêu cầu nội tại của hệ thống pháp luật mà còn quyết định chất lượng thể chế và hiệu quả quản trị quốc gia, giúp củng cố niềm tin xã hội, qua đó thể hiện vai trò của pháp luật không chỉ là công cụ quản lý mà còn là công cụ kiến tạo và dẫn dắt phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới./.