Bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh cho biết: Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập rõ vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và là “hệ điều tiết” quan trọng cho phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, TP Hồ Chí Minh xác định phương châm: “Càng hội nhập sâu, bản sắc càng phải đậm; càng số hóa mạnh, nhân văn càng phải cao”.
Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, văn hóa ngày càng giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển, trực tiếp tham gia tạo dựng sức mạnh mềm quốc gia; báo chí là lực lượng nòng cốt trong lan tỏa giá trị và kiến tạo không gian văn hóa số.
Bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh yêu cầu đặt văn hóa ở vị trí trung tâm trong mọi chiến lược phát triển của thành phố. Trong đó xác định, phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; đồng thời gắn với xây dựng “thế trận an ninh văn hóa”, bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.
TP Hồ Chí Minh định hướng xây dựng môi trường văn hóa “thống nhất trong đa dạng”, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, hình thành hệ sinh thái sáng tạo và thúc đẩy chuyển đổi số để lan tỏa giá trị văn hóa một cách sâu rộng.
 |
| Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT cho rằng “Công nghệ không làm nội dung, công nghệ làm phân phối”. |
Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT cho rằng: Trong kỷ nguyên số, công nghệ không thay thế văn hóa, mà quyết định cách văn hóa được lan tỏa. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở việc thiếu nội dung, mà nằm ở khâu phân phối số – nơi quyết định nội dung có đến được đúng khán giả hay không.
Dẫn chứng từ thực tế, ông nhắc đến bộ phim "Đào, phở và piano", một tác phẩm không được đầu tư truyền thông bài bản nhưng vẫn đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng nhờ lan tỏa tự nhiên trên các nền tảng số. “Đầu tư sản xuất mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại – phân phối số – chúng ta đang bỏ trống. Công nghệ không làm nội dung, công nghệ làm phân phối” ông Khoa cho biết.
Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã bước đầu thành công khi “sản phẩm hóa” di sản. Theo số liệu ngành du lịch, tổng thu du lịch Việt Nam đã vượt mốc 1 triệu tỷ đồng trong năm gần đây, trong đó các điểm đến khai thác tốt yếu tố văn hóa – trải nghiệm ghi nhận mức tăng trưởng cao.
Các mô hình như trình diễn ánh sáng, không gian văn hóa ban đêm hay lễ hội số hóa không chỉ thu hút khách mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh trên mạng xã hội.
“Công nghệ không phá bản sắc. Ngược lại, công nghệ giúp bản sắc sống lâu hơn và đi xa hơn” ông Khoa nhận định.
Theo đó, văn hóa không còn chỉ là “giá trị mềm” mang tính tinh thần, mà đang trở thành hạ tầng kinh tế mềm, có thể tạo doanh thu và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.
 |
| Ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực văn hóa du lịch TP Hồ Chí Minh. |
Một nội dung đáng chú ý khác là tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với báo chí và sáng tạo nội dung. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, AI chủ yếu tự động hóa các khâu trung gian như dịch, tóm tắt, biên tập cơ bản hay phân phối. Điều này phù hợp với xu hướng toàn cầu, khi nhiều tòa soạn đã ứng dụng AI để tối ưu quy trình sản xuất nội dung.
Tuy nhiên, phần giá trị cốt lõi – nội dung gốc, góc nhìn, trải nghiệm thực tế – vẫn thuộc về con người. “AI không làm giảm giá trị nghề báo, mà nâng tiêu chuẩn của nghề báo", ông Khoa nói.
Điều này đồng nghĩa, những nội dung mang tính “tổng hợp lại” sẽ dần mất lợi thế, trong khi nội dung có chiều sâu và tính phát hiện sẽ ngày càng được coi trọng.
Liên hệ với phát triển công nghiệp văn hóa, lãnh đạo FPT cho rằng không nên kỳ vọng vào một vài sản phẩm mang tính đột phá toàn cầu. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sức mạnh mềm được xây dựng từ nền tảng thị trường nội địa bền vững và đầu tư dài hạn, thay vì phụ thuộc vào một “hiện tượng”.
Trong bối cảnh các hệ thống AI ngày càng ảnh hưởng đến cách thông tin được tiếp cận, việc thiếu dữ liệu tiếng Việt chất lượng cao có thể dẫn đến những sai lệch trong nhận thức về Việt Nam.
Ở đây, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi đang sở hữu kho dữ liệu có độ tin cậy cao. Việc số hóa và khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu này không chỉ phục vụ độc giả, mà còn góp phần định hình cách Việt Nam được “hiểu” trên không gian số.
CEO FPT cho rằng khán giả Việt Nam đặc biệt là thế hệ trẻ đã sẵn sàng tiếp nhận và lan tỏa các sản phẩm văn hóa nội địa. Vấn đề còn lại nằm ở phía cung: chất lượng sản phẩm và cách tiếp cận trong môi trường số.
