Phát huy tính ứng dụng của khoa học-công nghệ vào thực tiễn

Lời dặn của Bác cũng là định hướng phát triển của công tác nghiên cứu khoa học Việt Nam: khoa học phải gắn với thực tiễn đời sống xã hội, phải đi từ thực tiễn và quay lại phục vụ thực tiễn, phục vụ nhân dân.

Thực hiện lời dạy của Bác, trong nhiều thập kỷ qua, khoa học công nghệ đã có những bước tiến ấn tượng, không chỉ phát triển trong các phòng thí nghiệm mà đã đi vào cuộc sống, nâng cao đời sống nhân dân, đóng góp to lớn vào công cuộc đổi mới, phát triển đất nước.

Trong thời kỳ phát triển mới, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới đối với khoa học: Phải thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học. Nghiên cứu khoa học phải gắn với thị trường, phải tạo ra giá trị kinh tế.

Việt Nam đã và đang thực hiện các bước chuyển đổi mang tính đột phá khi đồng bộ hóa hành lang pháp lý lẫn các thiết chế thị trường, tạo nền tảng để thực hiện mục tiêu này. Trong năm 2025, Quốc hội đã thông qua 3 bộ luật quan trọng, hoàn thiện khung pháp lý cho sự phát triển bền vững và an toàn của các lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam.

Cùng với đó, một sự kiện có tính đột phá là sự ra đời của Sàn giao dịch Khoa học và Công nghệ Việt Nam (techmartvietnam.vn), được định hướng là thiết chế quan trọng trong phát triển thị trường khoa học và công nghệ, đóng vai trò hạt nhân trong việc kết nối cung-cầu, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ ở cấp quốc gia. Đây được coi là bước khởi đầu cho một thị trường công nghệ hiện đại, nơi tài sản trí tuệ được nhìn nhận như một loại hàng hóa đặc biệt, được định giá, tư vấn, môi giới và giao dịch minh bạch. Các sàn giao dịch đã kéo gần khoảng cách giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường; góp phần quan trọng trong hiện đại hóa thể chế khoa học-công nghệ và chuyển dịch mô hình phát triển kinh tế theo chiều sâu.

Theo các quy định và tiêu chí mới, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) cũng đổi mới mạnh mẽ phương thức kêu gọi, xét chọn và quản lý nhiệm vụ nghiên cứu. Trong các đợt kêu gọi đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu gần nhất, NAFOSTED đã phê duyệt tài trợ cho 346 hồ sơ nghiên cứu trên tổng 1.654 hồ sơ gửi về. Đó là những hồ sơ đúng yêu cầu, đúng định hướng và đặc biệt là nêu rõ được khả năng tiếp cận thị trường cũng như thương mại hóa kết quả nghiên cứu, cho thấy công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ đang có những bước thay đổi rõ rệt, bám sát nhu cầu của thị trường và những đòi hỏi cấp thiết của thời kỳ phát triển mới./.