 |
| Việc nâng cao năng lực thông quan, cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cần được xem là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. |
| Ảnh minh họa |
Tại buổi làm việc về thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh ngày 19/5, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương cho rằng hoạt động xuất nhập khẩu không chỉ góp phần tăng thu ngân sách mà còn mở ra không gian phát triển mới cho logistics, thương mại biên giới, công nghiệp và dịch vụ. Vì vậy, việc nâng cao năng lực thông quan, cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp cần được xem là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.
*“Mắt xích” chiến lược trên tuyến Đông – Tây
Những đoàn xe container nối dài qua các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Cha Lo và La Lay đang cho thấy nhịp giao thương ngày càng sôi động trên tuyến Hành lang kinh tế Đông – Tây. Trong dòng chảy hàng hóa kết nối Việt Nam với Lào, Thái Lan và các nước ASEAN, Quảng Trị đang nổi lên như một đầu mối trung chuyển quan trọng của khu vực miền Trung.
Theo Chi cục Hải quan khu vực IX, trong 4 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã làm thủ tục cho hơn 32.300 tờ khai xuất nhập khẩu, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025, với tổng kim ngạch hơn 2 tỷ USD. Hoạt động vận tải, quá cảnh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với hơn 40.400 tờ khai, trị giá hàng hóa đạt gần 5,9 tỷ USD. Riêng tại các cửa khẩu trên địa bàn Quảng Trị, lực lượng chức năng đã xử lý gần 12.800 tờ khai XNK với kim ngạch hơn 921 triệu USD. Đáng chú ý, hoạt động quá cảnh qua địa bàn chiếm trên 90% toàn Chi cục Hải quan khu vực IX, cho thấy vai trò nổi bật của Quảng Trị trong mạng lưới logistics và trung chuyển hàng hóa trên tuyến Đông – Tây.
Hiện có 137 doanh nghiệp đăng ký hoạt động tại Quảng Trị tham gia xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu của tỉnh, đóng góp khoảng 445 triệu USD kim ngạch. Nguồn hàng qua địa bàn khá đa dạng, từ khoáng sản, vật liệu xây dựng, nông sản đến nguyên liệu phục vụ sản xuất và hàng tiêu dùng.Sau hợp nhất, Quảng Trị sở hữu đồng thời ba cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay, Cha Lo cùng hệ thống cảng biển Hòn La, Cửa Việt và Mỹ Thủy. Sự kết nối giữa các cửa khẩu đường bộ với hệ thống cảng biển nước sâu đang tạo cho địa phương lợi thế đặc biệt trong việc trung chuyển hàng hóa từ Trung Lào, Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan ra biển Đông.
Trong đó, cửa khẩu quốc tế Lao Bảo tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng trên tuyến EWEC. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, tại đây đã thực hiện thủ tục cho hơn 5.300 tờ khai xuất nhập khẩu, tăng hơn 22%; hoạt động quá cảnh đạt gần 15.750 tờ khai với trị giá hàng hóa hơn 4,5 tỷ USD. Bình quân mỗi ngày có từ 800-900 lượt phương tiện xuất nhập cảnh qua cửa khẩu này. Cửa khẩu quốc tế Cha Lo cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh về lưu lượng phương tiện và hàng hóa quá cảnh, đặc biệt là nhóm hàng trái cây, nông sản từ Thái Lan đi Trung Quốc. Trong khi đó, cửa khẩu quốc tế La Lay tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong vận chuyển than nhập khẩu và kết nối hàng hóa từ Nam Lào về các cảng biển miền Trung.
Bên cạnh lợi thế cửa khẩu, các dự án hạ tầng động lực đang mở ra dư địa phát triển mới cho Quảng Trị. Đáng chú ý, cảng biển Mỹ Thủy với quy mô 10 bến cảng, tổng vốn đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, có khả năng tiếp nhận tàu đến 100.000 DWT. Khi đi vào hoạt động, đây sẽ là cửa ngõ ra biển quan trọng của tuyến EWEC, tạo động lực lớn cho logistics và thương mại quốc tế của khu vực Bắc Trung Bộ.
Theo Chi cục Hải quan khu vực IX, lũy kế đến ngày 14/5/2026, tổng thu ngân sách nhà nước của đơn vị đạt 1.650 tỷ đồng, trong đó Quảng Trị đạt hơn 1.035 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy dư địa tăng trưởng lớn của kinh tế cửa khẩu, logistics và hoạt động trung chuyển hàng hóa trên địa bàn. Ngoài ra, các dự án công nghiệp, năng lượng và logistics như Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch II, Điện gió Hướng Phùng 1 và các khu công nghiệp ven biển cũng được kỳ vọng tạo thêm nguồn hàng ổn định cho hệ thống cửa khẩu và cảng biển của tỉnh trong thời gian tới.
*Tháo gỡ “điểm nghẽn” để thúc đẩy xuất nhập khẩu
Dù sở hữu nhiều lợi thế chiến lược, Quảng Trị vẫn đang đối mặt không ít khó khăn trong quá trình phát triển thành trung tâm logistics và trung chuyển hàng hóa của khu vực miền Trung.
Hiện nhiều tuyến giao thông kết nối cửa khẩu như Quốc lộ 12A, Quốc lộ 15D, Quốc lộ 14 và các tuyến phía Lào đã xuống cấp nghiêm trọng. Đặc biệt, tuyến Na Phàu – Cha Lo phía Lào thường xuyên hư hỏng, mặt đường gồ ghề, trơn trượt vào mùa mưa khiến thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí logistics tăng cao.
Tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, lưu lượng phương tiện tăng nhanh nhưng khu vực bãi kiểm tra hàng hóa, kho bãi và hạ tầng phụ trợ chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Trong khi đó, tại cửa khẩu quốc tế Cha Lo, lưu lượng phương tiện lớn đang gây áp lực lên khu vực kiểm soát liên ngành và hệ thống giao thông kết nối.
Theo đánh giá của Chi cục Hải quan khu vực IX, hệ thống logistics, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ tại các cửa khẩu hiện chưa được đầu tư đồng bộ; chưa hình thành chuỗi logistics đủ mạnh để thu hút nguồn hàng quy mô lớn và ổn định lâu dài. Đây đang là “điểm nghẽn” lớn ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tuyến vận tải qua Quảng Trị.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh, để thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, tỉnh cần tập trung xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; nâng cấp các cửa khẩu phụ; tăng cường phối hợp với phía Lào nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và cải thiện năng lực thông quan. Bên cạnh đó, địa phương cần đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, thu hút các doanh nghiệp logistics, hãng tàu container, dịch vụ kho bãi hoạt động tại khu vực Mỹ Thủy, Hòn La; đồng thời khai thác hiệu quả hệ thống cảng biển, giao thông kết nối và lợi thế trung chuyển hàng hóa trên tuyến EWEC.
Ngoài câu chuyện hạ tầng, công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy qua biên giới cũng đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động quản lý cửa khẩu và lưu thông hàng hóa. Trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, xử lý nhiều vụ buôn bán, vận chuyển hàng hóa trái phép và các vụ ma túy qua biên giới.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các tuyến vận tải và cửa khẩu trong khu vực ngày càng lớn, địa phương cần tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về hạ tầng giao thông và logistics; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực thông quan nhằm giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
Cùng với đầu tư đồng bộ hạ tầng cửa khẩu, cảng biển và hệ thống logistics, Quảng Trị cần xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, thuận lợi để thu hút doanh nghiệp, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu và khai thác hiệu quả lợi thế trên tuyến Hành lang kinh tế Đông – Tây. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Quảng Trị trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực miền Trung và Tiểu vùng sông Mekong mở rộng./.
