Tết Độc lập trên vùng "đất lửa"

Giữa những ngày Mùa Thu lịch sử, khi cả nước hướng về kỷ niệm 81 năm Quốc khánh (2/9/1945 - 2/9/2026), trên vùng đất từng hứng chịu những năm tháng chiến tranh khốc liệt, Tết Độc lập ở Quảng Trị là dịp để mỗi người trở về với ký ức, thắp nén tâm nhang tri ân những người đã ngã xuống, thêm trân trọng giá trị của hòa bình và khát vọng vươn lên.

Người dân và du khách đến dâng hương tại Thành cổ Quảng Trị.

Ảnh: Tường Vi - TTXVN

*Giữ mạch nguồn cách mạng chảy mãi

Trước Cách mạng tháng Tám 1945, làng Mỹ Lộc, xã Triệu Hòa cũ, nay là xã Triệu Bình là cơ sở hoạt động và đầu mối liên lạc của Đảng ở Xứ ủy Trung Kỳ và Tỉnh ủy Quảng Trị. Tại đây, đêm 22 rạng sáng 23/8/1945, Lệnh khởi nghĩa ở tỉnh Quảng Trị được phát ra. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đông đảo quần chúng nhân dân đã tập hợp biểu tình, rồi kéo lên thị xã Quảng Trị cũ (nay là phường Quảng Trị - Tỉnh lỵ của tỉnh Quảng Trị lúc bấy giờ) hô vang các khẩu hiệu cách mạng và giành chính quyền. Làng Mỹ Lộc là đầu mối liên lạc của nhiều cán bộ Tỉnh ủy Quảng Trị và Xứ ủy Trung kỳ thời bấy giờ. Hầu hết các gia đình trong làng đều là cơ sở cách mạng trung kiên. Nhiều người bị địch bắt bớ, bị tra tấn dã man, chịu tù đày, gian khổ hy sinh nhưng vẫn vững tin đi theo cách mạng do Đảng lãnh đạo.

Xã Triệu Bình ngày nay nằm bên bờ sông Vĩnh Định và Thạch Hãn. Bên kia sông Thạch Hãn là phường Nam Đông Hà, đô thị trung tâm ở phía Nam tỉnh Quảng Trị. Đón Tết Độc lập, phía trước mỗi ngôi nhà và khắp các rẻo đường trong xã đều rợp bóng cờ đỏ sao vàng thiêng liêng. Trên khắp các cánh đồng trù phú, lúa Hè Thu 2026 đã chín ngả màu vàng ươm. Chủ tịch UBND xã Triệu Bình Nguyễn Thành Vũ chia sẻ, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp với tinh thần: “Đoàn kết - Đổi mới - Trách nhiệm” của cả hệ thống chính trị, xã Triệu Bình đã đạt được nhiều kết quả trên mọi lĩnh vực. Kinh tế tăng trưởng đúng hướng, thu nhập bình quân đầu người đạt 50,7 triệu đồng/năm, hạ tầng nông thôn được quan tâm đầu tư, diện mạo xã mới ngày càng khang trang khởi sắc, nhân dân đồng thuận tin tưởng đối với bộ máy chính quyền mới.

Bên dòng sông Thạch Hãn lịch sử, xã Triệu Phong cũng là địa phương tiêu biểu trong gìn giữ mạch nguồn cách mạng ở tỉnh Quảng Trị. Đây là quê hương Tổng Bí thư Lê Duẩn, người con ưu tú của dân tộc. Trong suốt 60 năm hoạt động cách mạng, đặc biệt là 26 năm liên tục giữ cương vị Bí thư thứ nhất và Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Lê Duẩn luôn đau đáu một tình cảm sâu nặng với quê hương.

Quê hương Tổng Bí thư Lê Duẩn đang đổi thay và vươn lên mạnh mẽ. Sân bay Ái Tử - căn cứ quân sự do Mỹ xây dựng năm xưa, nay trở thành Cụm công nghiệp Ái Tử thu hút nhiều doanh nghiệp đến đầu tư. Tuyến đường nối từ trung tâm xã Triệu Phong đến cầu An Mô vượt sông Thạch Hãn, đến Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn đã hoàn thành, tạo thuận lợi cho giao thương và người dân đi lại. Với hạ tầng được đầu tư xây dựng ngày càng hoàn thiện và hiện đại, xã Triệu Phong đang trở thành trung tâm kết nối vùng cho phía Nam tỉnh Quảng Trị, qua đó tạo động lực cho phát triển kinh tế-xã hội. Theo Chủ tịch UBND xã Triệu Phong Đặng Sỹ Dũng, năm 2025, tổng giá trị sản xuất các ngành của xã đạt hơn 2.059 tỷ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 49,5 triệu đồng; tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt hơn 269 tỷ đồng; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt trên 148 tỷ đồng.

Tròn 81 năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Bản Tuyên ngôn độc lập trên Quảng trường Ba Đình lịch sử, Quảng Trị - vùng đất gánh chịu nhiều đau thương mất mát, chứng kiến bao cảnh tàn khốc và hủy diệt của chiến tranh, giờ đang vươn mình mạnh mẽ, khẳng định khát vọng hòa bình và phát triển từ phát huy truyền thống cách mạng anh hùng.

Các xã, phường từng là chiến trường khốc liệt trong những năm tháng chiến tranh như: Quảng Trị, Cồn Tiên, Cửa Việt, Bến Hải, Cửa Tùng, Khe Sanh… đang tiếp nối truyền thống cách mạng, không ngừng nỗ lực phát triển kinh tế, xã hội và chăm lo cho người dân. Thành quả của sự phát triển ấy người dân hoàn toàn có thể cảm nhận và được hưởng thụ thực chất.

Sở hữu bờ cát trắng mịn, nước biển trong xanh cùng không gian yên bình, bãi biển xã Bến Hải giữ nguyên vẹn vẻ đẹp hoang sơ, là điểm đến lý tưởng cho du khách hòa mình vào thiên nhiên.

Ảnh: Tường Vi - TTXVN.

Sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Trị mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất hai vùng đất giàu truyền thống cách mạng (Quảng Trị cũ và Quảng Bình cũ), giàu bản sắc văn hóa và giàu tiềm năng phát triển. Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt hơn 14.000 tỷ đồng, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 70.100 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người 79,1 triệu đồng.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương, Quảng Trị mới hôm nay có biển, có rừng, có biên giới, có hành lang kinh tế Đông - Tây, có trục Bắc - Nam; có chiều sâu lịch sử, có khát vọng hòa bình và có điều kiện để vươn lên mạnh mẽ. Quảng Trị đang đứng trước cơ hội không chỉ để “lớn hơn” về quy mô, mà quan trọng hơn là mạnh hơn về năng lực kết nối, sâu hơn về không gian phát triển và rõ hơn về con đường đi tới tương lai. Vị trí chiến lược là cơ sở để Quảng Trị tiên phong hiện thực hóa chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”, mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trực tiếp định hướng tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy ngày 29/4/2026.

*Không quên quá khứ

Tỉnh Quảng Trị hiện có 157 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 74.000 phần mộ cùng 288 công trình ghi công liệt sĩ. Không nơi nào trên cả nước tập trung nhiều nghĩa trang, phần mộ liệt sĩ và nhiều địa danh gắn với chiến tranh như vùng đất này. Những ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, Quảng Trị đón những dòng người tìm về các địa chỉ đỏ như: Thành cổ Quảng Trị, Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9... Có người là cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, có những gia đình tìm mộ người thân, cũng có những bạn trẻ lần đầu đặt chân đến vùng đất từng được ví như “túi bom”, “tọa độ lửa” trong chiến tranh.

Dịp Lễ Quốc khánh năm nay, sinh viên Lê Như Quỳnh, thành phố Đà Nẵng đã đến viếng, tri ân các Anh hùng liệt sỹ còn nằm lại Thành cổ Quảng Trị và các nghĩa trang liệt sĩ quốc gia. Bạn Lê Như Quỳnh chia sẻ, ở những nơi này, lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách mà chúng em được học. Lịch sử hiện hữu trong từng nấm mộ, từng dòng tên khắc trên bia đá, trong những câu chuyện được kể lại bởi những người từng sống, chiến đấu và chứng kiến những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.

Tuyến đường ven biển dài 134km, tổng vốn đầu tư hơn 5.230 tỷ đồng ở Quảng Trị đang dần thành hình, kỳ vọng trở thành động lực phát triển kinh tế biển và tăng cường kết nối hạ tầng khu vực miền Trung.

Ảnh: Nguyên Linh - TTXVN.

Trưởng Ban Quản lý Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thành cổ Quảng Trị Cáp Thị Thiên Trang cho biết, Thành cổ không chỉ là nơi ghi dấu những chiến công và sự hy sinh của quân dân Quảng Trị và cả nước, mà còn là địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ. Dịp Quốc khánh 2/9, đơn vị huy động toàn lực phục vụ người dân, du khách về dâng hương, tưởng niệm; đồng thời bảo đảm không gian trang nghiêm, an toàn, để mỗi người khi rời Thành cổ đều mang theo sự tri ân, hiểu hơn giá trị lịch sử và thêm trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay.

Tết Độc lập, trên những con đường ở Quảng Trị, cờ đỏ sao vàng tung bay kiêu hãnh trong gió. Những địa danh như Thành cổ Quảng Trị, Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, Đường 9, Khe Sanh, Bến Phà Gianh... đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng hòa bình. Khép lại quá khứ đau thương, Quảng Trị ngày càng phát triển mạnh mẽ, tạo nên bản sắc mới cho mảnh đất này./.