Trong bối cảnh nhiều lao động vẫn chật vật trước áp lực việc làm, chi phí sinh hoạt và nhu cầu an cư tại đô thị lớn, Tháng Công nhân ở Thành phố Hồ Chí Minh đang được tổ chức theo hướng thiết thực, đi vào chiều sâu.
 |
| Bà Thái Thu Sương, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng cờ thi đua cho Công đoàn Thành phố tại lễ khai mạc Tháng công nhân TP. Hồ Chí Minh năm 2026. |
| Ảnh: Thanh Vũ -TTXVN. |
Bài toán chăm lo công nhân tại Thành phố không chỉ dừng lại ở những phần quà hay hỗ trợ trước mắt mà đang dần trở thành chuỗi hoạt động chăm lo toàn diện, chuyển từ “trao quà hỗ trợ” sang xây dựng các chính sách an sinh dài hạn, thực chất hơn để người lao động vượt qua khó khăn trước mắt, có điều kiện sống, làm việc, tái tạo sức lao động theo hướng bền vững.
* Nỗi lo sức khỏe công nhân
Khoảng 19 giờ mỗi ngày, dòng công nhân của một doanh nghiệp may mặc ở Khu chế xuất Tân Thuận tan ca. Chị Phạm Thị Ngọc Sinh, 41 tuổi, quê ở Đồng Tháp, vội vàng lên xe để kịp về phòng trọ hơn 20m2 nằm sâu trong con hẻm 994A Huỳnh Tấn Phát (phường Tân Phú), một khu vực đông đúc, gần nhiều tiện ích chợ, siêu thị. Hơn 10 năm làm việc, chị đã quen với cảm giác đau vai gáy, tê cổ tay sau mỗi ca tăng tốc đơn hàng. Những cơn đau ban đầu chỉ thoáng qua, rồi kéo dài nhiều tháng. Nhưng giống nhiều công nhân khác, chị chọn chịu đựng vì sợ mất thời gian, tốn tiền khám bệnh. Đến lúc chóng mặt ngất giữa công ty phải vào bệnh viện chị mới biết mình bị thiếu máu nặng, thoái hóa cột sống cổ.
Câu chuyện của chị Sinh không phải trường hợp cá biệt. Tại Thành phố Hồ Chí Minh – nơi có hàng triệu lao động nhập cư đang vận hành guồng quay sản xuất, không ít công nhân vẫn duy trì thói quen “có bệnh mới khám”. Nhiều người đau ốm cố chịu đựng hoặc mua vài viên thuốc như đánh đổi sức khỏe để giữ việc, tăng ca và bám trụ giữa áp lực chi phí sống đô thị ngày càng cao.
Bà Huỳnh Xuân Thảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, công nhân thường có bệnh cơ xương khớp hay bệnh nghề nghiệp truyền thống, hiện nay còn gia tăng các vấn đề liên quan giấc ngủ, stress kéo dài, rối loạn lo âu và sức khỏe tinh thần. Lao động nữ trong các ngành may mặc, điện tử, chế biến thực phẩm thường chịu áp lực kép khi vừa làm việc theo ca, vừa chăm sóc gia đình.
 |
| Bà Thái Thu Sương, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng quà cho công nhân, người lao động có hoàn cảnh khó khăn Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: |
| Thanh Vũ -TTXVN. |
Mới đây, Công đoàn thành phố tổ chức khám sức khỏe tổng quát cho 260 công nhân thì phát hiện hơn 300 loại bệnh khác nhau, trung bình mỗi người mắc hơn một loại bệnh, trong đó phát hiện 4 trường hợp mắc lao cùng nhiều trường hợp có dấu hiệu ung thư. Đây là kết quả bước đầu từ chương trình chăm sóc sức khỏe chuyên sâu cho người lao động nhằm triển khai chỉ đạo nâng cao chất lượng sống công nhân.
Theo ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch thường trực Liên đoàn Lao động Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều năm qua, các chương trình “Bữa ăn Công đoàn”, “Khám bệnh miễn phí” hay tặng bảo hiểm đã góp phần cải thiện điều kiện chăm lo người lao động. Bối cảnh hiện nay đòi hỏi cách tiếp cận mới hơn, không chỉ hỗ trợ trước mắt mà cần hướng đến chăm sóc sức khỏe lâu dài, phát hiện bệnh sớm và nâng chất lượng sống.
 |
| Bà Nguyễn Kim Loan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP. Hồ Chí Minh tặng quà cho công nhân lao động có hoàn cảnh khó khăn tại tọa đàm, giao lưu. |
| Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN. |
Sau dịch COVID-19, nhiều doanh nghiệp tại Thành phố bắt đầu ghi nhận tình trạng lao động trẻ nghỉ việc vì áp lực tinh thần, kiệt sức hoặc không thể thích nghi với cường độ sản xuất cao kéo dài. Một số doanh nghiệp trong ngành điện tử, logistics, dệt may đã phải tổ chức thêm các chương trình tư vấn tâm lý, khám sức khỏe chuyên sâu để giữ chân lao động. Nếu trước đây công nhân chủ yếu quan tâm “có việc làm hay không”, thì nay họ bắt đầu chú ý nhiều hơn đến môi trường làm việc, chất lượng bữa ăn, thời gian nghỉ ngơi và khả năng chăm sóc sức khỏe lâu dài.Điều này cũng đặt ra áp lực mới cho tổ chức Công đoàn và chính quyền đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh: an sinh lao động không thể chỉ dừng ở các hoạt động hỗ trợ ngắn hạn theo mùa hay dịp cao điểm.
*Hệ sinh thái chăm sóc công nhân bền vững
Những “Phiên chợ 0 đồng”, “ATM gạo” hay túi an sinh sẻ chia tình người giữa đô thị lớn nhất nước từng là điểm tựa giúp hàng trăm nghìn lao động vượt qua giai đoạn khó khăn sau dịch COVID-19. Nhưng hiện nay là bài toán mới khi người lao động cần một hệ sinh thái phúc lợi đủ bền vững.
 |
| Dự án nhà ở xã hội số 4 Phan Chu Trinh, phường Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh, tích cực thi công. |
| Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN |
Chị Lê Thị Thu Hà, công nhân Công ty trách nhiệm hữu hạn công nghệ dệt Hong Feng Việt Nam, Khu công nghiệp Sóng Thần cho biết: Ba năm trước, gia đình chị từng nhận hỗ trợ từ các “Phiên chợ 0 đồng” của Công đoàn trong giai đoạn dịch bệnh. Những túi nhu yếu phẩm khi ấy đã giúp nhiều công nhân vượt qua thời điểm mất việc, giảm giờ làm và đứt nguồn thu. Khi kinh tế phục hồi, áp lực mưu sinh của người lao động không vì thế mà giảm đi. Giá thuê trọ, học phí, thực phẩm, điện nước tăng dần khiến nhiều công nhân dù có việc làm ổn định vẫn chật vật cân đối chi tiêu. Có lẽ vì vậy, điểm phúc lợi đoàn viên bán hàng ưu đãi gần khu nhà trọ đã trở thành nơi gia đình chị và nhiều công nhân thường xuyên ghé mua sắm. Giá nhiều mặt hàng thấp hơn siêu thị nên mọi người thường mua ở đây để tiết kiệm hơn…
Thực tế này đang đặt ra yêu cầu mới cho hệ thống chăm lo lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Liên đoàn Lao động thành phố, nếu giai đoạn dịch bệnh ưu tiên hỗ trợ khẩn cấp thì hiện nay, các chương trình an sinh bắt đầu được tính toán theo hướng dài hạn hơn, tập trung giảm áp lực chi tiêu thường xuyên cho công nhân thay vì chỉ trao quà theo từng đợt.
Do đó, Tháng công nhân năm nay không chỉ đồng loạt diễn ra ở các cấp Công đoàn, địa bàn khu vực nơi có đông công nhân lao động mà còn linh hoạt trong phương thức tổ chức. Điển hình tại 7 điểm thuộc Cung văn hóa lao động, hàng tuần đều diễn ra các hoạt động chăm sóc sức khỏe, tầm soát ung thư miễn phí cho nữ công nhân, viên chức, lao động; bán hàng bình ổn giá, giảm giá từ 10 – 50% …
Tại phường Phú Lợi, Tháng công nhân còn hỗ trợ xe đạp điện và quà cho trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo, chăm lo lực lượng lao động phi chính thức, khám sức khỏe miễn phí, phiên chợ nghĩa tình, gian hàng phúc lợi đoàn viên và phục vụ hàng trăm suất ăn sáng miễn phí. Tương tự, Chủ tịch Công đoàn phường Thủ Dầu Một ông Lý Văn Minh cho biết đã phát động chương trình “San sẻ yêu thương – Nghĩa tình Đất Thủ” với các hoạt động như: khám mắt, tư vấn sức khỏe, giới thiệu việc làm, cắt tóc miễn phí, “Bữa cơm Công đoàn”, “Phiên chợ 0 đồng”, gian hàng bình ổn giá, “Cà phê sáng cùng người lao động”, “Góc cà phê đối thoại”….
 |
| Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Lộc tặng quà cho công nhân, người lao động có hoàn cảnh khó khăn. |
| Ảnh: Thanh Vũ-TTXVN. |
Công đoàn thành phố đang chuyển mạnh từ hỗ trợ ngắn hạn sang các chương trình chăm lo có chiều sâu hơn, tập trung vào nhà ở, chăm sóc sức khỏe, phúc lợi tiêu dùng và nâng chất lượng đời sống tinh thần cho công nhân. Nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu thay đổi cách chăm lo công nhân. Thay vì hỗ trợ theo phong trào, nhiều nơi triển khai chính sách dài hạn như trợ giá bữa ăn, hỗ trợ thuê nhà, giữ trẻ, xe đưa đón hoặc mua hàng thiết yếu với giá ưu đãi.
Theo các chuyên gia lao động, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, doanh nghiệp muốn giữ chân người lao động không thể chỉ dựa vào tiền lương mà cần xây dựng môi trường làm việc và hệ thống phúc lợi đủ hấp dẫn. Từ những suất cơm ca, phiên chợ giảm giá đến các chương trình khám sức khỏe, hỗ trợ nhà ở hay phúc lợi số hóa, cách chăm lo công nhân tại Thành phố đang từng bước thay đổi theo hướng thực chất hơn, giúp họ sống ổn định, tái tạo sức lao động, yên tâm gắn bó lâu dài với đô thị lớn nhất cả nước./.
