 |
| Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Ảnh: Quỳnh Chi |
Phóng viên: APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác về chuyển đổi xanh trong khu vực. Xin ông cho biết những kết quả nổi bật của ngành nông nghiệp và môi trường trong phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp thời gian qua? Việt Nam sẽ tập trung vào những giải pháp nào để hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, phát thải ngày càng cao của thị trường quốc tế?
Vụ trưởng Nguyễn Đỗ Anh Tuấn: Những năm qua, Việt Nam từng bước chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn là điều kiện nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Một ví dụ tiêu biểu là Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, hướng tới thay đổi phương thức canh tác, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa. Trong lâm nghiệp, ngành thúc đẩy quản lý rừng bền vững, phát triển dịch vụ hệ sinh thái rừng; trong thủy sản, chú trọng khai thác có trách nhiệm, nuôi trồng bền vững và bảo vệ hệ sinh thái biển.
Tại APEC 2027, Việt Nam dự kiến phối hợp với Ban Thư ký APEC tổ chức Đối thoại Chính sách APEC về Đổi mới sáng tạo trong ngành lúa gạo; Hội thảo về tăng cường hợp tác công – tư để thúc đẩy phát triển nông nghiệp tái sinh bên lề SOM 1 qua đó cùng chia sẻ các bài học kinh nghiệp và thực tiễn trong phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, hướng dẫn kỹ thuật; thúc đẩy ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực đo lường, báo cáo, kiểm chứng phát thải. Đồng thời, Bộ chú trọng đào tạo, liên kết chuỗi giá trị, cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ tiếp cận công nghệ, tài chính, nhất là đối với các hộ sản xuất nhỏ.
Phóng viên: Trước những thách thức từ biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động thị trường, Việt Nam dự kiến thúc đẩy những sáng kiến nào tại APEC 2027 nhằm xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững, an toàn và có khả năng chống chịu cao? Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ triển khai những giải pháp gì để chuyển các sáng kiến này thành chương trình hợp tác cụ thể, góp phần bảo đảm an ninh lương thực khu vực và mang lại lợi ích thiết thực cho các nền kinh tế thành viên?
Vụ trưởng Nguyễn Đỗ Anh Tuấn: An ninh lương thực hiện nay không chỉ là bảo đảm đủ sản lượng mà còn phải cung ứng thực phẩm an toàn, dinh dưỡng, có chi phí hợp lý và duy trì ổn định trước các cú sốc về khí hậu, thiên tai, thị trường và chuỗi cung ứng. Với kinh nghiệm phát triển nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực, Việt Nam mong muốn đóng góp những giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện đa dạng của các nền kinh tế APEC.
Tại APEC 2027, Việt Nam dự kiến thúc đẩy hợp tác về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong hệ thống nông nghiệp, thực phẩm; phát triển sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải; giảm tổn thất, lãng phí thực phẩm; nâng cao năng lực quản lý rủi ro, cảnh báo sớm và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng; đồng thời mở rộng hợp tác công - tư và nâng cao năng lực cho người sản xuất quy mô nhỏ. Các định hướng này kế thừa Lộ trình An ninh lương thực APEC hướng tới năm 2030 và phù hợp với Tuyên bố chung Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC lần thứ 11 tại Hàng Châu (Trung Quốc) tháng 8/2026.
Một trọng tâm Việt Nam đang thúc đẩy là đinh hướng sáng kiến xây dựng một Lộ trình của APEC về hệ thống nông nghiệp, thực phẩm đổi mới sáng tạo và có khả năng chống chịu vì thịnh vượng chung của khu vực (Innovative and Resilient Agri-Food Systems for Shared Prosperity) để chuyển các sáng kiến thành hoạt động cụ thể, có kết quả đo lường được và có thể nhân rộng. Định hướng này kế thừa Lộ trình An ninh lương thực APEC hướng tới năm 2030, đồng thời chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và gián đoạn chuỗi cung ứng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững.
Tại Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC lần thứ 12 năm 2027, Việt Nam phấn đấu thúc đẩy hai kết quả gồm Tuyên bố chung của Hội nghị và một lộ trình hoặc văn kiện sáng kiến về hệ thống nông nghiệp, thực phẩm đổi mới sáng tạo, có khả năng chống chịu. Đây là những kết quả dự kiến, phụ thuộc vào quá trình tham vấn và đồng thuận của các nền kinh tế thành viên.
Để hiện thực hóa các định hướng trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thúc đẩy kết nối giữa các cơ chế hợp tác chuyên ngành, tăng cường nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ, đào tạo chuyên gia và hợp tác công – tư; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực cho người sản xuất, phát triển sản xuất bền vững và giảm tổn thất, lãng phí thực phẩm. Theo kế hoạch, Tuần lễ An ninh lương thực APEC dự kiến diễn ra từ ngày 14 đến 20/8/2027 và Hội nghị Bộ trưởng An ninh lương thực APEC lần thứ 12 dự kiến tổ chức ngày 20/8/2027.
Chúng tôi kỳ vọng APEC 2027 sẽ tạo nền tảng cho các chương trình hợp tác lâu dài, giúp các nền kinh tế nâng cao năng suất, khả năng chống chịu và tính bền vững của hệ thống lương thực, thực phẩm, qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, hợp tác xã, người nông dân và người tiêu dùng.
Phóng viên: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng để hiện đại hóa nông nghiệp. Tại APEC 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng thúc đẩy những lĩnh vực hợp tác nào với các nền kinh tế thành viên, nhất là về công nghệ sinh học, nông nghiệp chính xác và chuyển giao công nghệ, nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và tính bền vững của nông nghiệp Việt Nam?
Vụ trưởng Nguyễn Đỗ Anh Tuấn: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sử dụng tài nguyên và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Tại APEC 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong muốn thúc đẩy hợp tác theo hướng lấy nhu cầu thực tiễn của người sản xuất và doanh nghiệp làm trung tâm.
Trọng tâm hợp tác là công nghệ sinh học nông nghiệp, nhất là nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu cao; đồng thời trao đổi kinh nghiệm về quản lý, đánh giá an toàn sinh học. Bên cạnh đó, Việt Nam mong muốn thúc đẩy nông nghiệp chính xác, nông nghiệp thông minh thông qua ứng dụng cảm biến, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong quản lý tưới tiêu, phân bón, sâu bệnh và các nguồn lực đầu vào.
Bộ cũng hướng tới tăng cường nghiên cứu chung, đào tạo chuyên gia, chia sẻ dữ liệu và chuyển giao kỹ thuật, gắn với xây dựng các mô hình trình diễn có khả năng nhân rộng. Một yêu cầu quan trọng là công nghệ phải có tính khả thi, chi phí phù hợp và dễ tiếp cận đối với hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và người nông dân.
Các nội dung này dự kiến được trao đổi trong khuôn khổ Nhóm công tác về Hợp tác kỹ thuật nông nghiệp (ATCWG), Đối thoại chính sách cấp cao về Công nghệ sinh học nông nghiệp (HLPDAB) và các hội thảo chuyên đề tại SOM3. Chúng tôi kỳ vọng hợp tác APEC sẽ không dừng ở trao đổi chính sách mà từng bước tạo ra các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ thiết thực.
Phóng viên: APEC 2027 mở ra cơ hội quảng bá nông sản Việt Nam và kết nối với các đối tác trong khu vực. Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến triển khai những hoạt động nào để xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tháo gỡ rào cản kỹ thuật, qua đó mở rộng thị trường xuất khẩu?
Vụ trưởng Nguyễn Đỗ Anh Tuấn: APEC 2027 là cơ hội để giới thiệu với các đối tác quốc tế hình ảnh nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển đổi theo hướng xanh, hiện đại, có trách nhiệm và ngày càng tham gia sâu vào các chuỗi giá trị khu vực. Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định quảng bá sản phẩm cần gắn với nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Trong phạm vi các hoạt động chuyên ngành APEC 2027, Bộ dự kiến phối hợp với các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp nghiên cứu lồng ghép giới thiệu thành tựu, mô hình sản xuất xanh, nông sản chất lượng cao, sản phẩm đặc trưng và sản phẩm OCOP tại những hoạt động phù hợp với chương trình được phê duyệt. Đồng thời, thông qua các phiên đối thoại chính sách và đối thoại công - tư, Bộ mong muốn tăng cường kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, nhà khoa học và đối tác quốc tế.
Một trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã nâng cao năng lực quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, môi trường và các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền và đối tác liên quan trao đổi thông tin, tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật trên cơ sở khoa học, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế.
Trong khuôn khổ APEC 2027, các đối thoại về đổi mới sáng tạo trong ngành lúa gạo, nông nghiệp tái sinh và chuỗi cung ứng gỗ, cao su cũng được kỳ vọng tạo thêm cơ hội kết nối, thúc đẩy hợp tác và phát triển chuỗi cung ứng bền vững. Mục tiêu lâu dài không chỉ là quảng bá sản phẩm mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu nông sản Việt Nam.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Vụ trưởng!
