 |
| Kinh tế số-động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam. Ảnh minh họa: TTXVN |
Với tỷ trọng kinh tế số trong GRDP năm 2025 dẫn đầu toàn quốc, Bắc Ninh đang tập trung phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao, nhất là AI, bán dẫn và dữ liệu lớn, tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới.
Chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mới nhất của Việt Nam từ ngày 20/9/2026 nhưng từ lâu Bắc Ninh đã được biết đến là thủ phủ công nghiệp công nghệ cao của cả nước, với tỷ trọng kinh tế số trong GRDP năm 2025 đạt 46,3%.
Với dấu mốc lịch sử đặc biệt này, càng giúp Bắc Ninh khẳng định thêm vị thế của một trung tâm phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu của cả nước trong thời gian tới.
Trong bối cảnh địa phương chuyển dịch từ “nhận thức” sang “hành động đột phá” và tinh gọn bộ máy hành chính, nguồn nhân lực chuyển đổi số toàn diện — từ khu vực công, cộng đồng dân cư đến lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) đang vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của mô hình tăng trưởng mới của thành phố Bắc Ninh – thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 của Việt Nam.
Năm 2025 - 2026 ghi nhận những bước tiến nhảy vọt của Bắc Ninh trong bức tranh số hóa quốc gia; trong đó, kinh tế số phát triển vượt trội với tỷ trọng kinh tế số chiếm 46,3% GRDP.
Nằm ở cửa ngõ phía bắc của thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong vùng Thủ đô và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, có tốc độ tăng trưởng và quy mô kinh tế nhiều năm liền thuộc tốp đầu cả nước. Bắc Ninh còn là thủ phủ công nghiệp phía Bắc, đến nay đã thu hút hơn 3.600 dự án FDI, nhiều dự án công nghệ cao, với tổng vốn đầu tư đăng ký trên 50,4 tỷ USD (đứng thứ 2 cả nước) và có hơn 1.035 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện tử, công nghệ thông tin.
Về chính quyền số và hành chính phục vụ, Bắc Ninh cũng dẫn đầu cả nước về Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp; 100% thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được cung cấp trực tuyến toàn trình; tỷ lệ hồ sơ cấp kết quả điện tử tái sử dụng đạt trên 93%.
Kết quả nổi bật về xã hội số là Bắc Ninh đã kích hoạt 100% tài khoản định danh điện tử cho đối tượng đủ điều kiện, hoàn thành phủ xanh tiêu chí chuyển đổi số giai đoạn 1 và 2 tại 100% xã, phường.
Những thành tựu này tạo ra áp lực rất lớn về mặt nhân sự, về chính sách thu hút nhân tài trong lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ số của Bắc Ninh thời gian tới như: Giải pháp để có đủ lực lượng lao động vừa thành thạo kỹ năng số cơ bản để vận hành chính quyền số 2 cấp, vừa có nguồn nhân lực trình độ cao (nghiên cứu và phát triển-R&D; thiết kế chip; AI, dữ liệu lớn) cung ứng cho các tập đoàn toàn cầu.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh Nguyễn Gia Phong chia sẻ, nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành hạ tầng số tập trung và xử lý công việc hoàn toàn trên môi trường mạng, Bắc Ninh đã triển khai chiến lược đào tạo cuốn chiếu rộng khắp.
Theo đó, năm 2026, Bắc Ninh đã tổ chức hàng chục lớp bồi dưỡng kỹ năng số, chính quyền số, ứng dụng AI cho cán bộ, công chức, viên chức cấp tỉnh và cấp xã. Hơn 4.000 lượt cán bộ đã được tập huấn kỹ năng số và ứng dụng AI trong xử lý công việc.
100% cán bộ cấp xã ở Bắc Ninh được trang bị thiết bị đạt chuẩn và cấp chữ ký số cá nhân để xử lý hồ sơ dạng toàn trình. Bắc Ninh cũng đã phân bổ hàng trăm tỷ đồng ngân sách nâng cấp trang thiết bị công nghệ thông tin cho các Trung tâm phục vụ hành chính công xã, phường.
Ngoài ra, việc đưa vào vận hành mô hình "AI-First" (Trợ lý ảo hỗ trợ công chức tra cứu văn bản pháp luật) với tỷ lệ phản hồi dưới 10 giây đạt 99%, giúp giải phóng sức lao động thủ công và giúp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nâng cao rõ rệt hiệu quả xử lý, điều hành công việc.
Hiện Bắc Ninh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ lắp ráp đơn thuần sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, thử nghiệm, đóng gói linh kiện điện tử và bán dẫn. Để hình thành hệ sinh thái đào tạo - R&D, Bắc Ninh đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển công nghiệp bán dẫn; đẩy nhanh tiến độ đầu tư Khu đào tạo nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ I, II (Khu đô thị đại học) và xúc tiến thành lập Viện nghiên cứu khoa học, công nghệ cao cấp vùng Thủ đô.
Thúc đẩy mô hình liên kết "3 nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp), Bắc Ninh đã ký kết hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu và các trường đại học lớn; hỗ trợ kết nối trực tiếp giữa các trường dạy nghề trên địa bàn với các doanh nghiệp FDI. Đáng chú ý, địa phương đã đẩy mạnh phối hợp với các doanh nghiệp triển khai đào tạo kỹ năng chuẩn quốc tế cho ngành công nghiệp bán dẫn, AI và dữ liệu lớn.
Bắc Ninh cũng đã triển khai Kế hoạch phát triển công dân số toàn diện giai đoạn 2026–2030, hướng tới mục tiêu mỗi người dân có danh tính số, phương tiện số và kỹ năng số. Thêm nữa, Bắc Ninh mở rộng phong trào “Bình dân học vụ số”, huy động các Tổ Công nghệ số cộng đồng và lực lượng thanh niên tình nguyện, mô hình “Đảng viên số đi trước”... để hướng dẫn hàng trăm nghìn lượt người dân cài đặt chữ ký số công cộng, khai thác ứng dụng VNeID, Sổ sức khỏe điện tử...
Mặc dù vậy, theo đánh giá của ngành chức năng địa phương, quá trình phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số của Bắc Ninh còn một số rào cản, điểm nghẽn. Đó là, địa phương còn thiếu hụt đội ngũ chuyên gia sâu về quản trị dữ liệu, phân tích giao diện lập trình mở (API), AI và an ninh mạng. Đội ngũ chuyên trách công nghệ thông tin tại một số cơ quan đơn vị còn mỏng hoặc phải kiêm nhiệm.
Một khó khăn nữa là về rào cản kỹ thuật và dữ liệu từ Trung ương do tình trạng thiếu API kết nối từ một số Cơ sở dữ liệu Quốc gia, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của một số Bộ/ngành chuyên ngành còn gặp lỗi kỹ thuật buộc cán bộ địa phương phải thao tác song song trên nhiều nền tảng, gia tăng áp lực lên nhân sự thực thi.
Mức độ sẵn sàng công nghệ cũng không đồng đều do việc áp dụng công nghệ số và quản trị dữ liệu ở khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), các hộ kinh doanh truyền thống còn hạn chế, đòi hỏi thời gian tập huấn kéo dài.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn, trong hành trình xây dựng và phát triển của một thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh không chỉ cần một lực lượng lao động đông đảo mà quan trọng hơn là một đội ngũ nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ.Để đạt mục tiêu đó, Bắc Ninh cần có mối liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Cùng với việc đầu tư cơ sở vật chất, Bắc Ninh cần chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và môi trường thực hành. Đặc biệt, Bắc Ninh cần tạo điều kiện để người trẻ được tiếp cận những công nghệ mới và có cơ hội phát triển nghề nghiệp ngay tại quê hương.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, duy trì vị thế dẫn đầu và hiện thực hóa các bài toán lớn về công nghệ chiến lược (Bản sao số Digital Twin, AI giám sát môi trường, Bản đồ số năng lượng...), phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao đáp ứng yêu cầu mô hình tăng trưởng mới, từ nay đến năm 2030 Bắc Ninh tập trung triển khai hiệu quả nhiều nhóm giải pháp.
Theo đó, Bắc Ninh sẽ hoàn thiện thể chế và chính sách thu hút nhân tài đột phá như ban hành Nghị quyết của HĐND tỉnh về chính sách thu hút, đãi ngộ nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ số, bán dẫn và AI; triển khai hiệu quả Nghị quyết số 113/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, đào tạo nhân lực phục vụ công nghiệp bán dẫn, AI giai đoạn 2025–2030.
Đáng chú ý, Bắc Ninh sẽ tăng cường đào tạo STEM/STEAM (STEM là phương pháp giáo dục tích hợp dựa trên 4 lĩnh vực nền tảng: Khoa học, công nghệ, Kỹ thuật, Toán học; STEAM là một phiên bản mở rộng đầy sáng tạo của STEM trong đó thêm yếu tố nghệ thuật, tập trung vào tích hợp nhiều môn học có tính logic áp dụng vào cuộc sống thực tế) trong toàn bộ các cấp học phổ thông theo Đề án đã được phê duyệt. Cùng đó, Bắc Ninh đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng Khu đô thị đại học và thành lập Viện nghiên cứu khoa học và công nghệ cao cấp vùng Thủ đô để thu hút các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong và ngoài nước.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn cho biết thêm, thời gian tới Bắc Ninh cỏn đặt hàng trực tiếp các bài toán lớn của địa phương cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ lớn cùng giải quyết; khuyến khích các doanh nghiệp FDI thành lập trung tâm R&D, phòng lab dùng chung trên địa bàn.
Ngoài ra, Bắc Ninh đẩy mạnh ứng dụng Trợ lý ảo AI, tự động hóa quy trình nghiệp vụ nhằm giảm tải khối lượng công việc hành chính thủ công cho cán bộ, công chức, viên chức. Tiếp tục chuẩn hóa 100% cán bộ công chức theo khung năng lực số quốc gia...
Phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số không đơn thuần là việc mở rộng các lớp tập huấn kỹ năng, mà là cuộc cách mạng về tư duy quản trị và năng lực sáng tạo.
Với tinh thần “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, việc chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực số toàn diện — từ công chức, người dân đến lực lượng kỹ sư công nghệ cao — sẽ là nền tảng vững chắc giúp Bắc Ninh bứt phá, tiếp tục giữ vững vị trí tốp đầu cả nước về kinh tế số và đạt được mục tiêu trở thành hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng; phát triển công nghiệp công nghệ cao, trọng tâm là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu./.
