 |
| Hệ thống điện mặt trời mái nhà - một giải pháp ESG trong vận hành, được giám sát và đánh giá hiệu quả thông qua dữ liệu năng lượng. Ảnh: Bnews/vnanet.vn |
Bắc Ninh có nhiều dư địa phát triển điện mặt trời mái nhà nhờ hệ thống nhà xưởng, cơ sở sản xuất quy mô lớn và nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng. Không chỉ góp phần chủ động nguồn năng lượng, giảm chi phí sản xuất, giải pháp này còn tạo động lực để doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và chung tay bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
* Chủ động nguồn năng lượng
Với gần 40 khu công nghiệp, tổng diện tích hơn 10.000 ha mái nhà xưởng cùng mạng lưới doanh nghiệp sản xuất đa dạng, Bắc Ninh có tiềm năng lớn để phát triển điện mặt trời mái nhà. Bên cạnh các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh ngoài khu công nghiệp cũng có điều kiện tận dụng diện tích mái nhà để đầu tư hệ thống năng lượng tái tạo.
Theo Giám đốc Sở Công Thương thành phố Bắc Ninh Nguyễn Minh Hiếu, tính đến tháng 9/2026, tổng công suất điện mặt trời mái nhà đăng ký phát triển trên địa bàn thành phố đạt khoảng 335 MW. Trong đó, 2.268 nguồn điện đã hoàn thành lắp đặt, đưa vào vận hành với tổng công suất gần 299 MW, đạt 89,2% tổng công suất đăng ký. Đáng chú ý, có 1.190 nguồn điện theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất gần 264 MW.
Thực hiện chủ trương khuyến khích doanh nghiệp đầu tư điện mặt trời mái nhà, Sở Công Thương đã phối hợp với Ban Quản lý các khu công nghiệp, UBND các xã, phường và các đơn vị điện lực triển khai, hướng dẫn, đôn đốc doanh nghiệp đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Qua 2 đợt, có 417 doanh nghiệp được định hướng, khuyến khích đầu tư với tổng công suất tối thiểu 811,5 MW; trong đó đợt 1 thực hiện đến hết năm 2026, đợt 2 thực hiện đến hết năm 2027. Đây là dư địa quan trọng để tiếp tục mở rộng nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện lưới, nhất là trong bối cảnh sản xuất công nghiệp tăng trưởng nhanh, nhu cầu năng lượng ngày càng lớn.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà và bước đầu ghi nhận hiệu quả rõ rệt. Công ty TNHH Solar miền Bắc, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cung cấp, lắp đặt hệ thống điện mặt trời, cho biết chi phí đầu tư hiện nay khoảng hơn 11 tỷ đồng/MW đối với hệ thống điện mặt trời hòa lưới kết hợp bộ lưu trữ năng lượng (BESS). Với công suất này, mỗi năm hệ thống có thể cung cấp hơn 1 triệu kWh điện, tương đương giá trị gần 3 tỷ đồng tiền điện thương phẩm. Thời gian dự kiến thu hồi vốn khoảng 5-6 năm.
Ông Lưu Minh Đức, Tổng giám đốc Công ty TNHH Solar miền Bắc cho biết, công nghệ pin mặt trời ngày càng được cải tiến, giúp nâng cao hiệu suất hấp thụ ánh sáng, tăng tuổi thọ thiết bị. Cùng với đó, các hệ thống inverter, bộ lưu trữ và thiết bị bảo vệ được thiết kế đồng bộ, có chế độ bảo hành và bảo hiểm, góp phần nâng cao độ an toàn trong quá trình vận hành. Không chỉ các doanh nghiệp chuyên cung cấp giải pháp năng lượng, nhiều cơ sở sản xuất cũng đã trực tiếp đầu tư hệ thống điện mặt trời để phục vụ hoạt động của nhà máy.
Tại Công ty TNHH kinh doanh và phát triển Thảo Lâm TL, phường Tân An, thành phố Bắc Ninh đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời công suất khoảng 3 MW được lắp đặt từ tháng 3/2024, phục vụ hai nhà máy. Ông Đặng Thanh Duyên, Giám đốc Công ty TNHH kinh doanh và phát triển Thảo Lâm TL cho biết trước khi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà, chi phí điện mỗi tháng của hai nhà máy có thời điểm lên tới 1,6-1,7 tỷ đồng. Sau khi đưa hệ thống điện mặt trời vào sử dụng, mức chi phí bình quân giảm khoảng 1/4. Có những tháng sản lượng điện tạo ra đạt hiệu quả cao, góp phần giảm đáng kể chi phí đầu vào trong bối cảnh giá nguyên liệu và các yếu tố sản xuất đều có xu hướng tăng.
Tuy nhiên, theo doanh nghiệp, hiệu quả khai thác điện mặt trời phụ thuộc khá lớn vào đặc điểm sản xuất và thời gian vận hành của từng nhà máy. Những tháng có nhiều nắng, sản lượng điện cao, trong khi vào các tháng đầu năm, hiệu suất giảm. Đặc biệt, vào giờ nghỉ trưa, khi công nhân tạm dừng sản xuất, lượng điện tạo ra có thời điểm vượt nhu cầu sử dụng tại chỗ. Do đó, doanh nghiệp mong muốn có hướng dẫn cụ thể hơn về cơ chế xử lý lượng điện dư thừa, đồng thời có thêm chính sách hỗ trợ vốn để tiếp tục mở rộng đầu tư.
* Mở rộng mô hình đầu tư
Mặc dù tiềm năng lớn, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại doanh nghiệp vẫn gặp không ít khó khăn. Theo lãnh đạo Sở Công thương, việc triển khai thực tế còn phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng điện, hiệu quả tài chính và kế hoạch sản xuất, kinh doanh của từng doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp đã triển khai, bên cạnh việc hưởng ứng chủ trương của thành phố, việc đầu tư điện mặt trời mái nhà còn gắn với nhu cầu giảm chi phí điện năng, sử dụng năng lượng tái tạo và đáp ứng yêu cầu của đối tác, khách hàng về sử dụng năng lượng xanh, giảm phát thải trong hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng. Trong khi đó, một bộ phận doanh nghiệp chưa phát sinh yêu cầu cụ thể từ đối tác, khách hàng hoặc chưa đưa việc lắp đặt vào kế hoạch đầu tư trong giai đoạn này. Đối với những doanh nghiệp đã có nhu cầu, quá trình triển khai còn gặp khó khăn liên quan đến hiện trạng, kết cấu mái nhà xưởng, nguồn vốn, phương án thuê mái, hợp tác với bên thứ ba.
Từ thực tế triển khai, các doanh nghiệp cũng kiến nghị thành phố tiếp tục đơn giản hóa, hướng dẫn cụ thể các thủ tục liên quan đến đăng ký, lắp đặt và vận hành hệ thống điện mặt trời mái nhà; nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tín dụng, quỹ hỗ trợ đầu tư để doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận nguồn vốn.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh cho rằng mặc dù cơ bản đáp ứng được nguồn cung điện phục vụ sản xuất, kinh doanh, thành phố vẫn cần sự chung tay, trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp trong phát triển các nguồn năng lượng tại chỗ. Thực tế cho thấy, dù nhu cầu sử dụng điện tăng cao, chất lượng cung cấp điện năm nay được cải thiện so với những năm trước, trong đó có đóng góp tích cực từ việc doanh nghiệp quan tâm đầu tư điện mặt trời mái nhà.
Lãnh đạo thành phố mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm vì cộng đồng, tích cực triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Thành phố cam kết đồng hành bằng những chính sách và hành động cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đầu tư. Sở Công Thương được giao thường xuyên bám sát, hướng dẫn, hỗ trợ và đôn đốc tiến độ triển khai, phấn đấu năm 2026 đạt công suất 1 GW, tiến tới hoàn thành mục tiêu Chính phủ giao vào năm 2028.
Phát triển điện mặt trời mái nhà không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho doanh nghiệp thông qua tiết giảm chi phí năng lượng, mà còn là bước đi thiết thực trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải và nâng cao chất lượng tăng trưởng. Khi chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức đầu tư cùng vào cuộc, nguồn năng lượng sạch từ những mái nhà xưởng sẽ ngày càng được khai thác hiệu quả, góp phần xây dựng nền công nghiệp Bắc Ninh phát triển hiện đại, bền vững./.
