 |
| Điểm thu nhận mẫu ADN tại Công an phường Trường Vinh. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
Hơn nửa thế kỷ sau những cuộc chiến, hành trình tìm kiếm và đưa các liệt sĩ trở về vẫn được tiếp nối bằng những hy vọng lặng thầm. Tại các điểm thu nhận mẫu ADN ở Nghệ An, mỗi giọt máu của thân nhân liệt sĩ không chỉ là dữ liệu khoa học, mà còn là sợi dây kết nối ký ức, tình thân và niềm mong mỏi đoàn tụ của những gia đình đã chờ đợi suốt nhiều năm.
* Niềm hy vọng gửi vào giọt máu
 |
| Điểm thu nhận mẫu ADN tại Công an phường Trường Vinh. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
Từ sáng sớm, bà Trần Thị Ngụ (74 tuổi, trú xóm Phong Thuận, phường Trường Vinh) đã có mặt tại Hội trường Công an phường để thực hiện lấy mẫu xét nghiệm ADN. Với bà, đây không đơn thuần là một thủ tục chuyên môn, mà là tia hy vọng sau gần sáu thập kỷ gia đình miệt mài tìm kiếm người anh cả - liệt sĩ Trần Đình Kiên, hy sinh năm 1966 khi mới tròn 18 tuổi.
Dẫu thời gian đã lùi xa gần 60 năm, trong ký ức của người em gái, anh Kiên vẫn là chàng thanh niên khôi ngô, nước da trắng trẻo, nụ cười lúc nào cũng hiền hậu. Là anh cả trong gia đình, anh luôn yêu thương, nhường nhịn các em. Mỗi lần có quà bánh hay món ngon, anh đều nhường phần cho các em trước, còn mình nhận phần sau cùng. Với bà Ngụ, người anh trai ấy mãi mãi dừng lại ở tuổi mười tám - độ tuổi đẹp nhất của đời người.
"Đã nhiều lần tôi cố hình dung khuôn mặt người anh nếu còn sống hôm nay sẽ ra sao. Nhưng trong ký ức, anh Kiên vẫn mãi là chàng trai tuổi mười tám với nụ cười hiền và ánh mắt đầy yêu thương dành cho các em”, bà Ngụ xúc động chia sẻ.
Gia đình bà có bốn anh em thì có ba người anh lên đường nhập ngũ. Ngoài liệt sĩ Trần Đình Kiên, hai người anh còn lại đều trở về với thương tật của chiến tranh. Không nguôi nỗi day dứt về người anh cả chưa biết nơi yên nghỉ, nhiều năm qua, cả gia đình đã dốc sức tìm kiếm. Hai người anh, dù mang trên mình vết thương chiến tranh, vẫn cùng người thân lặn lội sang tận Campuchia - nơi anh Kiên từng chiến đấu với hy vọng tìm được phần mộ của em mình. Thế nhưng, sau bao chuyến đi, tất cả vẫn chỉ là nỗi tiếc nuối khi tung tích của liệt sĩ vẫn bặt vô âm tín.
Ngồi lặng lẽ chờ đến lượt lấy mẫu ADN, đôi mắt người phụ nữ tuổi ngoài thất thập ánh lên niềm mong mỏi xen lẫn xúc động. Bà kể, gia đình đã đi tìm ở nhiều nơi nhưng đều không có kết quả. "Gia đình mong ngóng lắm. Trước khi mất, bố mẹ cũng luôn dặn dò các con phải cố gắng tìm bằng được mộ của anh", bà Ngụ nghẹn ngào chia sẻ.
Lời căn dặn ấy trở thành tâm nguyện thiêng liêng được các thế hệ trong gia đình gìn giữ suốt nhiều năm. Vì vậy, khi chương trình thu nhận mẫu ADN được triển khai, bà và người thân lập tức đăng ký tham gia với niềm tin rằng khoa học sẽ mở ra cơ hội mới để xác định danh tính liệt sĩ, giúp khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài gần sáu thập kỷ.
* Chờ ngày anh trở về
 |
| Đối với những thân nhân gia đình liệt sĩ ở xã Diễn Châu, mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là dữ liệu phục vụ công tác giám định mà còn là sự gửi gắm của niềm hy vọng, của tình thân và khát vọng đoàn tụ sau bao năm chia cắt. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
"Giờ gia đình chỉ còn mỗi tôi. Tôi cũng hết sức rồi, chỉ mong Nhà nước giúp tìm được hài cốt anh để đưa anh về quê...", vừa dứt lời, bà Nguyễn Thị Thanh (sinh năm 1964, xã Diễn Châu, Nghệ An) nghẹn ngào bật khóc.
Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày anh trai hy sinh trên chiến trường Campuchia, người em gái ấy vẫn chưa thể thực hiện tâm nguyện lớn nhất của cha mẹ là đưa anh của mình - liệt sĩ Nguyễn Thanh Bình trở về quê hương.
Tại điểm thu nhận mẫu ADN dành cho thân nhân liệt sĩ, bà Thanh ôm chặt tập hồ sơ đã ngả màu theo năm tháng. Bên trong chỉ có giấy báo tử, vài thông tin ít ỏi về người anh cùng những ký ức chưa bao giờ nguôi ngoai. Với bà, mẫu ADN vừa được lấy không đơn thuần là dữ liệu giám định, mà là niềm hy vọng cuối cùng sau hành trình tìm kiếm kéo dài hàng chục năm.
Năm 1970, khi mới 17 tuổi, Nguyễn Thanh Bình tình nguyện nhập ngũ. Trong suốt những năm chiến tranh, gia đình chỉ biết ngóng tin qua những lá thư. Đến năm 1976, một đồng đội trở về báo tin anh đã anh dũng hy sinh ngày 28/2/1974 trên đất Campuchia. Tin dữ đến muộn khiến nỗi đau của gia đình thêm quặn thắt.
"Năm 2001, trước lúc mất, bố nắm tay các con dặn bằng mọi giá phải tìm và đưa anh Bình về quê. Đó là lời hứa mà cả gia đình mang theo suốt bao năm", bà Thanh xúc động kể.
Thế nhưng thời gian không chờ đợi ai. Các anh chị em lần lượt qua đời, rồi đến mẹ bà cũng nhắm mắt năm 2021 mà vẫn chưa kịp nhìn thấy con trai trở về. Giờ đây, bà Thanh là người duy nhất tiếp tục hành trình ấy.
Từ năm 2011 đến nay, bà đã 5 lần sang Campuchia, mang theo tấm sơ đồ chôn cất do đồng đội lưu giữ. Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ K90 cùng chính quyền và người dân địa phương nhiều lần hỗ trợ xác minh, tìm kiếm tại huyện Leuk Daek, tỉnh Kandal. Nhưng sau gần nửa thế kỷ, địa hình đã đổi thay, mọi dấu vết gần như biến mất.
"Người dân nói vẫn còn nhiều liệt sĩ Việt Nam chưa được quy tập nên tôi chưa bao giờ từ bỏ hy vọng. Nhưng giờ tôi già rồi, sức yếu, không còn điều kiện để sang Campuchia thêm lần nào nữa...", bà Thanh nghẹn ngào.
Giờ đây, tất cả niềm tin của người em gái được gửi gắm vào ngân hàng ADN thân nhân liệt sĩ. "Tôi chỉ mong một ngày nào đó, nhờ kết quả giám định ADN, anh tôi sẽ được trở về với gia đình. Chỉ cần hoàn thành tâm nguyện của bố mẹ, tôi mãn nguyện rồi...", bà nói trong nước mắt.
Đối với những thân nhân như bà Trần Thị Ngụ, bà Nguyễn Thị Thanh và hàng ngàn gia đình khác, mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là dữ liệu phục vụ công tác giám định, mà còn là sự gửi gắm của niềm hy vọng, của tình thân và khát vọng đoàn tụ sau bao năm chia cắt. Họ tin rằng, bằng sự phát triển của khoa học cùng những nỗ lực của các cơ quan chức năng, ngày những người con đã hy sinh được trở về trong vòng tay gia đình sẽ không còn quá xa.
Sau 7 ngày triển khai chiến dịch thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ tại 7 điểm cố định trên địa bàn tỉnh, Công an tỉnh Nghệ An đã thu nhận được 17.831 mẫu sinh phẩm, phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính hơn 22.000 liệt sĩ.
 |
| Việc thu nhận mẫu sinh phẩm tại xã Diễn Châu được thực hiện theo đúng quy định, ưu tiên lấy mẫu ADN theo dòng họ ngoại nhằm bảo đảm độ chính xác trong đối sánh. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
Trung tá Chu Chí Quốc - Đội trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Nghệ An cho biết: "Mặc dù số lượng mẫu thu nhận thấp hơn kế hoạch, song cơ bản đã đáp ứng yêu cầu của đợt cao điểm. Trên thực tế, một mẫu sinh phẩm của thân nhân có thể được sử dụng để đối sánh cho từ hai đến ba liệt sĩ trong cùng một gia đình".
"Bên cạnh đó, một số trường hợp chưa thể lấy mẫu do liệt sĩ không còn thân nhân thuộc diện ưu tiên; nhiều thân nhân sinh sống xa quê chưa kịp trở về hoặc tuổi cao, sức khỏe yếu, không thể đến các điểm thu nhận tập trung. Thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục xây dựng kế hoạch lấy mẫu bổ sung đối với các trường hợp này", Trung tá Chu Chí Quốc chia sẻ thêm.
Việc thu nhận mẫu sinh phẩm được thực hiện theo đúng quy định, ưu tiên lấy mẫu ADN theo dòng họ ngoại nhằm bảo đảm độ chính xác trong đối sánh. Đối tượng được lấy mẫu lần lượt gồm: Mẹ đẻ liệt sĩ; bà ngoại ruột; anh, chị, em cùng mẹ; bác, cậu, dì là anh, chị, em ruột của mẹ; con của chị, em gái mẹ đẻ liệt sĩ; con của chị, em gái liệt sĩ.
Sau đợt cao điểm này, Nghệ An sẽ tiếp tục rà soát, thống kê danh sách liệt sĩ chưa xác định được danh tính và các trường hợp thân nhân đủ điều kiện lấy mẫu đối sánh. Đồng thời, các sở, ngành, địa phương sẽ tiếp tục kiểm tra, cập nhật hiện trạng hài cốt liệt sĩ đang được quy tập hoặc chưa quy tập về nghĩa trang, tham mưu phương án tổ chức quy tập phù hợp.
Sở Nội vụ sẽ phối hợp với Công an tỉnh và các cơ quan liên quan tiếp nhận kết quả đối sánh ADN, đối chiếu với hồ sơ, tài liệu hiện có để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, kịp thời thông báo cho thân nhân và gia đình khi có kết quả./.
