 |
| Áp lực môi trường ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng sống của đô thị Hà Nội. Ảnh: Quốc Khánh - TTXVN |
* Phát triển theo hướng xanh, sạch hơn
Ô nhiễm không khí nhiều năm qua luôn là thách thức lớn đối với Hà Nội. Trong khi đó, khu vực Vành đai 1 là nơi tập trung mật độ dân cư cao, lượng phương tiện giao thông lớn cùng nhiều hoạt động thương mại, dịch vụ. Nếu không có giải pháp căn cơ, áp lực môi trường sẽ ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng sống của đô thị. Chính vì vậy, việc xây dựng vùng phát thải thấp không đơn thuần là câu chuyện cấm hay hạn chế xe cơ giới. Điều cốt lõi là thay đổi mô hình phát triển giao thông đô thị theo hướng xanh hơn, sạch và hiện đại hơn.
Điểm đáng chú ý là Hà Nội không áp dụng ngay những quy định quá nghiêm ngặt mà triển khai theo lộ trình. Trong giai đoạn đầu, các cơ quan chức năng đã tập trung hoàn thiện hệ thống biển báo, camera giám sát, tổ chức phân luồng giao thông, đồng thời rà soát các điểm trung chuyển hàng hóa, bãi đỗ xe và mạng lưới trạm sạc cho phương tiện điện. Song song với đó, thành phố tiếp tục mở rộng mạng lưới xe buýt điện, nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng, tăng khả năng kết nối giữa các loại hình giao thông nhằm tạo điều kiện thuận lợi để người dân giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Thảo cho biết, từ ngày 1/7/2026 đến hết 30/6/2027, người dân sử dụng xe buýt có trợ giá sẽ được miễn phí tiền vé đối với phần cự ly di chuyển trong khu vực Vành đai 1. Trung tâm cũng đã rà soát toàn bộ mạng lưới xe buýt, xác định 45 tuyến đi qua khu vực Vành đai 1 và đưa hệ thống vé điện tử liên thông vào vận hành.
Bên cạnh đó, Hà Nội bố trí 220 điểm trông giữ phương tiện, phát triển 44 trạm xe đạp công cộng với hàng trăm phương tiện và nghiên cứu xây dựng các bãi đỗ trung chuyển (Park and Ride) để kết nối với xe buýt, đường sắt đô thị. Thành phố cũng từng bước hoàn thiện hệ thống camera giám sát, nhận diện phương tiện, mở rộng mạng lưới trạm sạc và điểm đổi pin phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Theo Giáo sư, Tiến sỹ Hoàng Xuân Cơ (Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam), Hà Nội đã chuẩn bị đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Hệ thống giao thông công cộng từng bước được đầu tư, mạng lưới xe buýt được nâng cao chất lượng, xe đạp công cộng cũng đã được đưa vào khai thác. Tất cả những điều đó cho thấy thành phố đã có sự chuẩn bị cần thiết. Đến thời điểm này, từ Trung ương đến thành phố đều có sự đồng thuận trong triển khai. Vì vậy, việc thực hiện vùng phát thải thấp vào lúc này là rất hợp lý và sẽ mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Cũng theo các chuyên gia, việc Hà Nội triển khai Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 đã có cách tiếp cận phù hợp. Bởi một chính sách môi trường chỉ có thể thành công khi người dân có đủ điều kiện để thay đổi thói quen đi lại. Thực tế tại nhiều thành phố lớn trên thế giới cho thấy, vùng phát thải thấp chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng hệ thống giao thông công cộng thuận tiện, hạ tầng đồng bộ và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện. Hà Nội đang đi theo hướng đó thay vì chỉ áp dụng các biện pháp hạn chế mang tính mệnh lệnh.
* Đồng bộ giải pháp
 |
| Doanh nghiệp cùng với địa phương phát triển hạ tầng trạm sạc và đổi pin xe điện ở Hà Nội. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN |
Ghi nhận thực tế cho thấy, thách thức lớn nhất Hà Nội chính thức triển khai Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 không nằm ở công nghệ hay hạ tầng mà chính là sự đồng thuận của xã hội. Thường xuyên phải di chuyển trong khu vực Vành đai 1, anh Dương Công Thọ (phường Đông Ngạc, Hà Nội) cho biết: Khi triển khai Đề án đã hạn chế phương tiện tác động đến thói quen đi lại của người dân nhưng đa số đều bày tỏ sự đồng thuận, bởi đây là giải pháp cần thiết nhằm cải thiện chất lượng không khí, giảm ùn tắc giao thông và xây dựng một Thủ đô xanh, văn minh, hiện đại.
Không ít người dân sinh sống trong khu vực Vành đai 1 cũng cho rằng, việc thành phố chưa áp dụng các biện pháp cấm đồng loạt mà thực hiện theo lộ trình cụ thể đã tạo điều kiện cho người dân có thời gian thích nghi, từng bước thay đổi thói quen di chuyển. Hiện một số người dân đang dần từ bỏ thói quen dùng xe xăng cá nhân, chuyển sang sử dụng xe buýt điện, xe đạp công cộng và phương tiện giao thông công cộng để thích ứng với chính sách mới. Bên cạnh sự đồng thuận, nhiều ý kiến cũng cho rằng, thành phố nên tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho hệ thống giao thông công cộng, các bãi đỗ xe trung chuyển và hạ tầng sạc cho xe điện, tạo điều kiện thuận lợi để người dân thay đổi phương thức di chuyển.
Nhận thức rõ điều này, thành phố đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ trong việc tuyên truyền, cung cấp đầy đủ thông tin về lộ trình triển khai, quyền lợi và trách nhiệm của người dân. Đồng thời, các sở, ngành liên quan nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường, khuyến khích sử dụng xe điện, xe buýt và các phương thức giao thông xanh. Việc phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị trong kiểm soát khí thải, tổ chức giao thông, đầu tư hạ tầng, ứng dụng chuyển đổi số và giám sát thực hiện cũng giúp hạn chế tình trạng chồng chéo, nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường, UBND thành phố Hà Nội đã giao Sở Xây dựng tổ chức triển khai các nhiệm vụ thuộc lĩnh vực giao thông vận tải; rà soát, đề xuất phương án tổ chức giao thông, phát triển vận tải hành khách, hạ tầng điểm dừng, điểm đỗ, trạm sạc và các điều kiện hạ tầng phục vụ phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Công khai, thông tin để cá nhân, tổ chức được biết và thực hiện. Thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng; Chính sách phát triển vận tải; hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm;...
Cùng với đó, Công an thành phố xây dựng, tổ chức thực hiện phương án bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn giao thông trong khu vực triển khai vùng phát thải thấp; tổ chức phân luồng, điều tiết giao thông, kiểm tra, kiểm soát và xử lý các hành vi vi phạm theo thẩm quyền; khai thác, kết nối hệ thống camera giám sát và các cơ sở dữ liệu phục vụ việc nhận diện, giám sát phương tiện, bảo đảm việc triển khai các biện pháp hạn chế phương tiện theo đúng đối tượng, phạm vi và lộ trình của Đề án. Sở Công Thương hướng dẫn lắp đặt trạm sạc, tủ đổi pin tại các cây xăng theo mô hình trạm tiếp nhiên liệu đa mục tiêu, bảo đảm phù hợp các quy chuẩn, tiêu chuẩn.
Ngoài ra, UBND thành phố Hà Nội cũng yêu cầu UBND các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Tây Hồ, Hai Bà Trưng tổ chức rà soát, đề xuất các vị trí (lòng đường, vỉa hè, khu đất trống) trên địa bàn thuộc thẩm quyền quản lý theo phân cấp đủ điều kiện để tổ chức trông giữ phương tiện, điểm đỗ xe phục vụ trung chuyển hành khách kết nối với phương tiện vận tải công cộng đảm bảo thuận tiện cho hoạt động trung chuyển cho người dân vào khu vực Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1.
Để thực sự đi vào đời sống, hiện Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 vẫn còn gặp nhiều khó khăn như: hạ tầng cần tiếp tục hoàn thiện, nhận thức của một bộ phận người dân cần thêm thời gian để thay đổi... Nhưng với sự chỉ đạo quyết liệt của thành phố, sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành cùng sự đồng hành của người dân... Đề án vùng phát thải thấp hoàn toàn có cơ sở để đạt được mục tiêu đề ra, hướng tới mục tiêu phát triển Thủ đô xanh, văn minh, hiện đại và bền vững./.
