 |
| Người lao động làm thủ tục nhận bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An giảm 35% so với cùng kỳ năm 2025. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
Luật Việc làm (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản trị thị trường lao động tại Việt Nam. Giờ đây, chính sách bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là “phao cứu sinh” tài chính tạm thời mà còn trở thành bệ phóng giúp người lao động tái hòa nhập thị trường bền vững thông qua mở rộng đối tượng thụ hưởng và linh hoạt hóa các chế độ đào tạo nghề.
Điểm tựa an sinh
Tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An, không khí làm việc những ngày này luôn khẩn trương. Dù không phải cao điểm đầu tuần, hàng chục lao động vẫn xếp hàng chờ làm thủ tục, phần lớn là lao động nữ trở về từ các khu công nghiệp phía Nam hoặc các tỉnh lân cận sau khi doanh nghiệp tinh giản bộ máy để tiết kiệm chi phí vận hành.
Chị Trần Huyền Thương (gần 50 tuổi), một công nhân Nhà máy sản xuất gạch trên địa bàn tỉnh Nghệ An có hơn 30 năm đóng bảo hiểm, vừa nhận quyết định hưởng trợ cấp sau 2 tuần nộp hồ sơ. Với mức hưởng hơn 4 triệu đồng/tháng trong tối đa 12 tháng, chị Thương chia sẻ: “Dù số tiền không quá lớn nhưng giúp tôi yên tâm nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe và đỡ phần nào gánh nặng cho con cái trong lúc chờ tìm công việc nhẹ nhàng hơn phù hợp với độ tuổi”.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Hà (32 tuổi), quyết định rời Bắc Ninh về quê sau 10 năm bám trụ xứ người để tiện chăm sóc con nhỏ. Đối với chị, khoản trợ cấp thất nghiệp là giải pháp tình thế quan trọng để trang trải sinh hoạt phí và là cơ hội để tham gia các khóa đào tạo nghề, tìm kiếm công việc mới ngay tại quê nhà.
Số liệu từ Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An cho thấy tín hiệu đáng mừng, từ tháng 1/2026 đến nay, số người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp đạt 2.006 người, giảm 35% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, có tới 1.856 người được tư vấn việc làm và học nghề, trong đó nhiều người đã sớm tìm được công việc mới.
Bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An nhận định, số lao động hưởng trợ cấp giảm cho thấy thị trường việc làm trong nước vẫn giữ được sự ổn định dù kinh tế thế giới biến động. Các doanh nghiệp đang nỗ lực duy trì chế độ để giữ chân người lao động. Tuy nhiên, dự báo năm 2026 vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi chính sách bảo hiểm thất nghiệp phải thực sự linh hoạt để làm điểm tựa an sinh.
"Từ 1/1/2026, khi Luật Việc làm (sửa đổi) chính thức có hiệu lực, chính sách bảo hiểm thất nghiệp sẽ tập trung vào giải pháp phòng ngừa thất nghiệp và linh hoạt các chế độ hưởng, tác động trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu người", bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa chia sẻ.
Những "điểm chạm" mới trong chính sách năm 2026
 |
| Cán bộ Trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An tư vấn học nghề cho người lao động. |
| Ảnh: Bích Huệ - TTXVN |
Luật Việc làm sửa đổi 2026 mang đến 4 thay đổi cốt lõi nhằm tối ưu hóa quyền lợi cho người lao động. Theo đó, bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc được mở rộng cho người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên (thay vì 3 tháng như trước), giúp bảo vệ cả nhóm lao động ngắn hạn và linh hoạt.
Rút ngắn thời gian chờ đợi như thời gian chờ hưởng trợ cấp tính từ ngày làm việc thứ 11 kể từ khi nộp hồ sơ (giảm 5 ngày so với Luật năm 2013), giúp người dân giải quyết nhanh chóng khó khăn tài chính trước mắt. Đồng thời hỗ trợ học nghề thiết thực hơn; để thu hút người lao động chuyển đổi nghề nghiệp, ngoài miễn 100% học phí, Nhà nước bổ sung hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/người/ngày thực học.
Ngoài ra, từ năm 2026, cả nước sẽ áp dụng thống nhất một mức hưởng tối đa. Cụ thể, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố được áp dụng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp, thay vì phân biệt giữa khu vực Nhà nước và doanh nghiệp như Luật Việc làm năm 2023.
Các thay đổi trên không chỉ hỗ trợ kịp thời về tài chính mà còn tạo điều kiện để người lao động nâng cao kỹ năng, sớm quay trở lại thị trường lao động. Qua đó, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hướng tới một thị trường lao động phát triển bền vững.
Ghi nhận thực tế ở Nghệ An cho thấy, nhu cầu học nghề đang có sự chuyển dịch rõ rệt. Theo anh Đậu Văn Ngọc, nhân viên Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An, tư duy của người lao động đã thay đổi. Không còn bó hẹp trong các nghề truyền thống, xu hướng mở hiện nay cho các lao động nữ chuyển sang các nghề đòi hỏi kỹ năng mềm và dịch vụ cao như pha chế chuyên nghiệp, vật lý trị liệu, hoặc học ngoại ngữ (tiếng Trung, tiếng Nhật) để ứng tuyển vào các vị trí quản lý chuyền, hành chính tại các khu công nghiệp lớn. Còn với lao động nam, bên cạnh nghề lái xe truyền thống, nhiều người đã bắt đầu quan tâm đến vận hành máy móc công nghệ cao hoặc các nghề kỹ thuật số.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ tiếp nhận hồ sơ đến đào tạo nghề không chỉ hỗ trợ tài chính kịp thời mà còn nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là chìa khóa để xây dựng một thị trường lao động bền vững, nơi bảo hiểm thất nghiệp thực sự trở thành công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả cho mọi người lao động.
Sự linh hoạt của Luật Việc làm sửa đổi 2026 đóng vai trò là "chìa khóa" góp phần vào sự ổn định kinh tế vĩ mô. Khi chính sách tốt, doanh nghiệp có thêm động lực phối hợp với Nhà nước để duy trì chế độ, tránh tình trạng "chảy máu" lao động sang các thị trường tự do thiếu bền vững. Việc đẩy mạnh học nghề gắn với nhu cầu thực tế của các khu công nghiệp giúp lao động thất nghiệp trở thành lao động "có tay nghề cao", góp phần tăng năng suất lao động.
Bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, để tận dụng tối đa những "hướng mở" này, người lao động cần chủ động cập nhật thông tin, liên hệ sớm với các trung tâm dịch vụ việc làm để được kết nối với các doanh nghiệp đang thiếu hụt nhân sự, tìm cho mình công việc mới phù hợp. Luật Việc làm sửa đổi 2026 là sự cam kết đồng hành của Nhà nước đối với người lao động. Bằng cách mở rộng đối tượng, linh hoạt hóa trợ cấp và đặc biệt là ưu tiên đào tạo nghề, chính sách này đang biến rủi ro thất nghiệp thành cơ hội để người lao động tự nâng cấp bản thân, xây dựng một tương lai nghề nghiệp vững chãi và thích ứng tốt hơn với những biến động của kinh tế toàn cầu./.
