 |
| Xu hướng của giai đoạn tới không còn là sản xuất đơn thuần mà là tạo ra những sản phẩm có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh minh họa |
Khởi nghiệp xanh không còn là cuộc đua phải làm ra sản phẩm mới bằng mọi giá, mà yếu tố cốt lõi ngày càng được cộng đồng khởi nghiệp đặt lên hàng đầu là làm thế nào để biến những giá trị bản địa thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Đây là nhận định của các đơn vị đã và đang tham gia kiến tạo hệ sinh thái doanh nông khởi nghiệp trong kỷ nguyên phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và số.
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao Vũ Kim Hạnh cho biết, liên quan đến sản xuất xanh thì hiệp hội có hoạt động tiêu biểu là cuộc thi Khởi nghiệp Xanh được tổ chức thường niên hơn một thập kỷ qua. Đến nay, cuộc thi không đơn thuần là một sân chơi tìm kiếm ý tưởng, mà đã hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp với sự tham gia của những doanh nghiệp dẫn đầu, chuyên gia, nhà đầu tư, tổ chức phát triển và cộng đồng địa phương.
Theo bà Hạnh, điều đáng chú ý trong những năm gần đây ở cộng đồng doanh nông khởi nghiệp là sự trưởng thành của hàng loạt dự án xuất phát từ tài nguyên bản địa tại thị trường nội địa lẫn xuất khẩu. Nếu giai đoạn đầu, nhiều dự án chủ yếu tập trung vào khai thác nguyên liệu địa phương, thì hiện nay cộng đồng doanh nông khởi nghiệp đã bắt đầu nhìn rộng hơn, xem tài nguyên bản địa không chỉ là nguyên liệu mà còn là tri thức địa phương, kỹ năng lao động, văn hóa vùng miền và câu chuyện cộng đồng.
Từ thực tế theo dõi hàng trăm dự án khởi nghiệp của cộng đồng doanh nông trẻ trong hơn một thập niên, một số chuyên gia khác nhấn mạnh, xu hướng của giai đoạn tới không còn là sản xuất đơn thuần mà là tạo ra những sản phẩm có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Để hướng đến mục tiêu này, cộng đồng doanh nông khởi nghiệp cho thấy sự chuyển mình, đồng thời vừa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc... vừa đảm bảo phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và số.
Bà Nguyễn Thị Xuân Yến, chuyên gia phát triển bền vững của Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) đánh giá đã và đang có nhiều thay đổi đáng chú ý tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp khởi nghiệp, nhất là doanh nông khởi nghiệp. Cụ thể, những yếu tố liên quan đến sức khỏe, truy xuất nguồn gốc, tính bền vững, bao bì thân thiện môi trường và trách nhiệm xã hội đang ngày càng trở thành tiêu chí lựa chọn của người tiêu dùng.
Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp nhỏ trong tiếp thị, nghiên cứu thị trường và phát triển sản phẩm, nhưng doanh nghiệp cần tiếp cận AI như một công cụ hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn tư duy và năng lực sáng tạo của con người. Tuy vậy, dự án khởi nghiệp sử dụng AI một cách có trách nhiệm, minh bạch và gắn với chiến lược phát triển dài hạn mới có thể tạo ra những nội dung phản ánh đúng giá trị thật của doanh nghiệp và sản phẩm.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Hữu Đức, Giám đốc Đào tạo Quỹ Hỗ trợ Khởi nghiệp cũng cho hay, AI có thể hỗ trợ rất nhiều nhưng không thể thay thế khả năng suy nghĩ của người khởi nghiệp, nên nếu quá phụ thuộc vào các ý tưởng được tạo sẵn, doanh nghiệp rất dễ đánh mất bản sắc và nguồn gốc sáng tạo riêng. Người trẻ cần đặt khát vọng quốc gia vào trung tâm của hành trình khởi nghiệp.
Chính vì vậy, tư duy kinh tế tuần hoàn và sản xuất tuần hoàn cần được đưa vào ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm, bởi bao bì vừa là công cụ đóng gói, vừa là một phần của vòng đời sản phẩm và chiến lược phát triển bền vững. Ngoài ra, phát triển bền vững không chỉ là câu chuyện công nghệ hay vật liệu tái chế, mà đó là sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng và cách doanh nghiệp nhìn nhận về tài nguyên.
Trong khi đó, bà Trần Lan Anh, chuyên gia tư vấn chiến lược về mua bán và sáp nhập (M&A) cho rằng, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp đang đối mặt với bài toán tăng trưởng trên thị trường quốc tế là bán được hàng nhưng không tăng trưởng được quy mô. Hay không ít doanh nghiệp đã giải quyết được bài toán thị trường, lại mắc kẹt ở bài toán tăng trưởng do chưa xác định đúng điểm nghẽn trong mô hình kinh doanh.
Bà Anh phân tích thêm, mỗi doanh nghiệp đều tồn tại một “nút thắt” quyết định khả năng bứt phá như có doanh nghiệp cần thay đổi chiến lược giá, nhưng cũng có doanh nghiệp cần tái định vị thương hiệu, thay đổi cách tiếp cận khách hàng hoặc tái cấu trúc kênh phân phối. Tuy vậy, điều quan trọng nhất là doanh nghiệp phải tìm đúng và xác định được điểm nghẽn tăng trưởng mới có thể tạo ra những bước nhảy vọt.
Điển hình, sức ép từ thị trường và xu hướng tiêu dùng mới đang buộc nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp phải tìm kiếm những động lực phát triển bền vững hơn. Với bối cảnh này, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, cũng như khai thác lợi thế từ nguồn lực bản địa đang nổi lên như những hướng đi giàu tiềm năng.
Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu đa dạng và giàu bản sắc, nếu được đầu tư về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển theo hướng xanh, đây có thể trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. Còn đối với cộng đồng khởi nghiệp, có điều kiện thuận lợi để đáp ứng những xu hướng tiêu dùng như nhu cầu ngày càng cao đối với sản phẩm hỗ trợ sức khỏe, cá nhân hóa trải nghiệm tiêu dùng và sự quan tâm ngày càng lớn đến giá trị bản địa.
Khởi nghiệp sản xuất xanh đang ngày càng khẳng định được vị thế trong kiến tạo hệ sinh thái doanh nông Việt, chuẩn bị sẵn sàng năng lực bước vào những thị trường lớn hơn, nơi các tiêu chuẩn như ESG (môi trường, xã hội và quản trị) đã là “tấm vé thông hành” bắt buộc. Đồng thời, cũng là nơi doanh nghiệp nhỏ và vừa tìm ra điểm nghẽn tăng trưởng và thay đổi để bước sang một giai đoạn phát triển mới: Đầu tư nghiêm túc vào chất lượng, tuân thủ và phát triển bền vững được ghi nhận đúng giá trị./.
