Sự kiện phê chuẩn Công ước Hà Nội ngày 8/4/2026 là minh chứng rõ nét cho chính sách nhất quán và xuyên suốt của Việt Nam trong việc thiết lập, tham gia các khuôn khổ pháp lý quốc gia và quốc tế chặt chẽ, thống nhất nhằm ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm an ninh mạng, xâm phạm quyền con người, tạo lập và phát triển một không gian mạng an toàn, lành mạnh và bền vững. Đây cũng là bước đi tiếp nối trong lộ trình cụ thể hóa quan điểm "an ninh mạng song hành với quyền con người", kết hợp chặt chẽ giữa việc bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự xã hội với việc bảo vệ các quyền cơ bản của con người trên không gian mạng. Trước đó, Việt Nam đã xây dựng, ban hành hệ thống các văn bản pháp luật, điển hình như Luật An ninh mạng năm 2018; Luật Giao dịch điện tử năm 2023; Luật Viễn thông năm 2023; Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 vừa có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, hay mới nhất là Luật An ninh mạng năm 2025, sẽ có hiệu lực từ 1/7 năm nay, cùng Nghị định số 147/2024/NĐ-CP về “Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng”; Nghị định số 53/2022/NĐ-CP về “Quy định chi tiết một số điều Luật An ninh mạng"...
 |
| Quang cảnh Phiên thảo luận toàn thể thứ hai trong khuôn khổ Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về Chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội). |
| Ảnh tư liệu: Phương Hoa/TTXVN |
Đặc biệt, Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia khẳng định bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an toàn thông tin của tổ chức và cá nhân là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trên nền tảng đó, các chính sách cụ thể về bảo vệ dữ liệu cá nhân, định danh số và quản lý nền tảng số được triển khai đồng bộ, hướng tới xây dựng một môi trường số an toàn, đáng tin cậy. Đây cũng chính là điều kiện nền tảng để phòng, chống tội phạm mạng và bảo vệ quyền con người trên không gian số.
 |
| Trung tâm đổi mới sáng tạo Công nghiệp 4.0 (IIC) thuộc Trường Quốc tế Miền Đông (Eastern International University) - nơi đào tạo nhân lực chất lượng cao. |
| Ảnh: Dương Chí Tưởng/TTXVN |
Thực tế cho thấy, việc bảo đảm an ninh, an toàn và quyền con người trên không gian mạng đã và đang được các nước siết chặt, nhất là trong bối cảnh môi trường mạng đầy rẫy những rủi ro đe dọa quyền con người, như quyền riêng tư bị xâm phạm, đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến, bắt nạt trực tuyến, thông tin sai lệch, xấu độc... Một làn sóng siết chặt trách nhiệm của các nền tảng công nghệ đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, với điểm chung là chuyển từ cách tiếp cận “trung lập nền tảng” sang “trách nhiệm nền tảng”.
Đặc biệt, các nước ngày càng chú trọng tới các quy định hướng tớinhóm đối tượng dễ bị tổn thương là trẻ em. Mỹ áp dụng Luật Bảo vệ quyền riêng tư trực tuyến của trẻ em (COPPA) và Luật An toàn cho trẻ em trên không gian mạng (KOSA). Tại châu Âu, cách tiếp cận thậm chí còn toàn diện và mang tính hệ thống hơn. Đạo luật Dịch vụ số (DSA) của Liên minh châu Âu (EU) không chỉ yêu cầu các nền tảng kiểm soát nội dung, mà còn đặt ra nghĩa vụ thiết kế sản phẩm theo hướng “an toàn ngay từ đầu”, hạn chế các cơ chế gây nghiện và quảng cáo nhắm mục tiêu vào trẻ vị thành niên. Tháng 2 vừa qua, EU đã triển khai kế hoạch hành động bảo vệ thế hệ trẻ, chống bắt nạt qua mạng.
 |
| Ảnh minh họa: TTXVN |
Australia đã trở thành nước đầu tiên trên thế giới ban hành lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ cuối năm ngoái. Điểm khác biệt là luật không nhắm vào trẻ em hay gia đình, mà đánh trực tiếp vào các nền tảng công nghệ, buộc họ phải triển khai các biện pháp xác minh độ tuổi và chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm. Từ ngày 28/3, Indonesia thực thi lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, đồng thời đã gửi giấy triệu tập tới Google và Meta do không tuân thủ quy định. Áo dự kiến đưa ra dự luật cấm trẻ em dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội trong mùa Hè năm nay. Tây Ban Nha và Đan Mạch cũng xem xét đặt ra độ tuổi tối thiểu đối với người dùng mạng xã hội.Mới nhất là Hy Lạp công bố cấm trẻ em dưới 15 tuổi truy cập mạng xã hội kể từ ngày 1/1/2027.
Tại Việt Nam, Nghị định số 147 năm 2024 đưa ra các quy định liên quan đến trẻ em dưới 16 tuổi khi sử dụng mạng xã hội. Theo đó, trẻ em chỉ được phép sử dụng tài khoản mạng xã hội nếu có sự đăng ký và giám sát của cha mẹ hoặc người giám hộ. Ngày 23/3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”, đánh dấu bước chuyển từ tư duy ứng phó sang phòng ngừa chủ động. Đặc biêt, Luật An ninh mạng năm 2025 đã mở rộng phạm vi bảo vệ trẻ em, với điều 16 về phòng chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng.
Tuy nhiên, bất chấp xu thế chung và nỗ lực rõ ràng này, những tổ chức thiếu thiện chí như Freedom House, Phóng viên không biên giới (RSF) hay các nhóm phản động, khủng bố như Việt Tân thường xuyên đưa ra báo cáo, bài viết xuyên tạc, bóp méo sự thật về vấn đề quản lý không gian mạng ở Việt Nam. Các sự kiện như Lễ mở ký Công ước Hà Nội tháng 10/2025, hay Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng ngày 10/12/2025 đều trở thành "cái cớ" để các thế lực thù địch, chống phá rêu rao những luận điệu rằng Việt Nam “siết chặt tự do ngôn luận”, “hạn chế tự do Internet” hay “vi phạm quyền riêng tư”. Những lập luận này không chỉ phiến diện mà còn bỏ qua một thực tế cơ bản: không thể có quyền tự do trong một môi trường hỗn loạn và thiếu an toàn. Tội phạm mạng ngày nay không chỉ đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến mà còn lợi dụng mạng xã hội để tuyên truyền cực đoan, phát tán tin giả, kích động bạo lực, bắt nạn trực tuyến, đe dọa quyền và lợi ích của người dùng. Vì vậy, bảo đảm an ninh mạng là bảo vệ quyền tự do chân chính của người dân – quyền được sống, làm việc, trao đổi thông tin trong môi trường an toàn và có trách nhiệm. Các biện pháp bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ người dùng không nhằm hạn chế quyền tự do, mà nhằm tạo ra một môi trường đủ an toàn để các quyền đó có thể được thực thi một cách đầy đủ và bền vững.
Xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh, có trách nhiệm chính là bảo vệ các quyền cơ bản của con người trong kỷ nguyên số. Đây không chỉ là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, cấp bách, mà còn là thước đo bản lĩnh và trách nhiệm của mỗi quốc gia./.
