 |
| Thu hoạch càphê ở tỉnh Đắk Lắk. |
| (Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN) |
Vùng Tây Nguyên của Việt Nam với thế mạnh về robusta cùng văn hóa càphê đặc sắc trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách quốc tế muốn tìm kiếm những trải nghiệm mới, ngoài Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh.
Với văn hóa càphê đặc sắc, vùng nguyên liệu robusta hàng đầu thế giới cùng bản sắc địa phương riêng biệt, Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam) vừa được tạp chí National Geographic (Mỹ) bình chọn ở vị trí thứ 4 trong danh sách 15 điểm đến ẩm thực tuyệt vời nhất thế giới năm 2026.
Theo National Geographic, ẩm thực đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy du khách khám phá những vùng đất mới.
Tại Việt Nam, càphê đã vượt khỏi những ảnh hưởng từ thời Pháp thuộc để trở thành một phần văn hóa riêng. Hình ảnh người dân kiên nhẫn chờ từng giọt càphê nhỏ qua phin từ lâu đã trở thành nét đặc trưng khó trộn lẫn.
Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất càphê lớn thứ hai thế giới sau Brazil và Buôn Ma Thuột được xem là thủ phủ của ngành càphê trong nước. Đắk Lắk cung cấp hơn 40% lượng càphê xuất khẩu của Việt Nam tới hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời là vùng sản xuất robusta lớn nhất thế giới.
Tại Buôn Ma Thuột, mỗi tách càphê không đơn thuần là một thức uống mà còn chứa đựng câu chuyện về đất đỏ bazan, khí hậu cao nguyên, bàn tay người trồng càphê và nhịp sống khoáng đạt của vùng đất đại ngàn.
Càphê hiện diện trong từng buổi sáng đậm vị, trong những câu chuyện của người nông dân trên nương rẫy, các xưởng rang thủ công và cả những bảo tàng chuyên biệt. Chính hệ sinh thái này giúp du khách cảm nhận trọn vẹn hơi thở của Tây Nguyên.
Ngoài thưởng thức càphê, du khách đến Buôn Ma Thuột còn có cơ hội khám phá nhiều trải nghiệm gắn liền với loại nông sản làm nên danh tiếng của vùng đất này.
Bảo tàng thế giới càphê là một trong những điểm dừng chân nổi bật. Khu tổ hợp rộng khoảng 20.000m2 gồm quán càphê, nhà hàng và các công trình mô phỏng kiến trúc truyền thống Tây Nguyên, nơi du khách có thể thưởng thức nhiều dòng càphê đặc sản.
National Geographic dẫn lời bà Helen Le, tác giả nhiều cuốn sách về ẩm thực Việt Nam, đánh giá robusta Buôn Ma Thuột thuộc nhóm ngon nhất thế giới. Theo bà, loại càphê này nổi bật với vị đậm, màu nước hổ phách, hàm lượng caffeine cao, độ chua thấp, hương thơm mạnh mẽ cùng hậu vị ngọt kéo dài.
Những đánh giá tích cực này là nền tảng quan trọng để khẳng định chất lượng của điểm đến. Đáng chú ý, chỉ dẫn địa lý càphê Buôn Ma Thuột đã được bảo hộ tại hơn 30 quốc gia, tạo lợi thế lớn trong việc xây dựng thương hiệu bền vững.
Bên cạnh những di sản đã được khẳng định như Không gian văn hóa Cồng chiêng, nghệ thuật Bài Chòi, Sử thi…, tỉnh Đắk Lắk còn sở hữu văn hóa càphê - một di sản sống đang phát triển mạnh mẽ và trở thành nguồn lực mềm quan trọng, tạo động lực cho phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội.
“Buôn Ma Thuột - trái tim của ngành càphê Việt Nam” từ lâu đã ghi dấu trên bản đồ càphê thế giới. Hạt càphê Robusta Đắk Lắk không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là biểu tượng của một nền văn hóa đặc sắc; kết tinh của tri thức, kinh nghiệm và sáng tạo mà cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên đã bồi đắp, gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ.
Tháng 3/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận “Tri thức trồng và chế biến càphê Đắk Lắk là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép tỉnh Đắk Lắk lập Hồ sơ khoa học Di sản văn hóa phi vật thể “Tri thức trồng và chế biến càphê Đắk Lắk” ghi danh vào Danh sách của UNESCO.
Đây là dấu mốc quan trọng thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Chính phủ đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa càphê Việt Nam, trong đó Đắk Lắk giữ vai trò trung tâm.
Các tri thức này không chỉ được trao truyền qua nhiều thế hệ như những hiểu biết và kỹ năng gắn với phong tục, đạo đức, ứng xử xã hội, mà còn được kết tinh trong những câu chuyện về hành trình trồng và chế biến càphê - nơi giao thoa giữa truyền thống và văn hóa toàn cầu.
Qua đó, hình thành ký ức và bản sắc chung cho cộng đồng, góp phần truyền đạt giá trị, chuẩn mực văn hóa, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững, tạo sinh kế và bảo đảm an sinh xã hội.
Các thực hành tri thức về càphê không chỉ gói gọn trong quy trình canh tác hay chế biến, mà còn hàm chứa những giá trị cốt lõi kết nối cộng đồng, tăng cường đối thoại, củng cố cấu trúc xã hội và nuôi dưỡng tinh thần gắn kết giữa các thế hệ, vùng miền.
Vì thế, càphê không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp hay một thức uống phổ biến, mà còn là biểu tượng văn hóa, kết tinh của lao động, sáng tạo và tâm hồn con người Đắk Lắk.
Đây cũng là cơ hội lớn để tôn vinh tri thức bản địa, gia tăng giá trị thương hiệu càphê Việt Nam và khẳng định đóng góp của Tây Nguyên trong bản đồ di sản văn hóa thế giới./.
