 |
| Giá nhà cho thuê tại “thủ phủ công nghiệp” miền Bắc tăng lên nhanh chóng. Ảnh minh họa. |
* Gánh nặng từ áp lực sở hữu nhà
Nhiều năm qua, thị trường bất động sản Việt Nam vận hành dưới một áp lực vô hình nhưng nặng nề là tâm lý phải sở hữu bằng được một ngôi nhà. Khát khao “an cư lạc nghiệp” ăn sâu vào tiềm thức khiến dòng vốn xã hội và nhu cầu của người dân bị dồn nén hoàn toàn vào mục tiêu mua đứt bán đoạn.
Hệ quả là một cuộc “rượt đuổi” không cân sức giữa thu nhập thực tế và giá nhà đất. Khi các căn hộ cao cấp rơi vào trạng thái trầm lắng, thì hàng triệu người lao động, công nhân viên chức lại vất vả tìm kiếm một chốn nương thân vừa vặn với túi tiền.
Anh Trần Văn Nam, nhân viên kỹ thuật tại TP. Hồ Chí Minh cho rằng việc buộc phải mua nhà mới được xem là "an cư" đang tạo áp lực rất lớn đối với người trẻ hiện nay.
"Thu nhập của vợ chồng tôi khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng nhưng nhìn giá nhà hiện nay gần như không thể mua nổi. Nếu có căn hộ thuê dài hạn giá hợp lý, ổn định 10-20 năm thì đó đã là giải pháp rất tốt", anh Nam chia sẻ.
Suy nghĩ của anh Nam cũng là thực tế của hàng triệu lao động đang sinh sống tại các đô thị lớn. Khi giá bất động sản liên tục leo thang, giấc mơ sở hữu nhà ngày càng trở nên xa vời. Trong khi đó, nhu cầu thực tế của nhiều người không nhất thiết là phải sở hữu một căn hộ, mà là có được nơi ở ổn định, chi phí hợp lý và môi trường sống đủ điều kiện để làm việc, nuôi dạy con cái.
Những thay đổi trong định hướng chính sách thời gian gần đây cho thấy cách tiếp cận mới đang dần hình thành. Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu giúp người dân mua nhà, nhiều địa phương và cơ quan quản lý đang hướng tới việc phát triển cân bằng giữa nhà ở để bán và nhà ở cho thuê.
Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm giải quyết bài toán nhà ở trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và giá nhà vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động.
Trong nhiều năm, sở hữu nhà được xem là đích đến của quá trình lập nghiệp. Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy mô hình này không còn phù hợp với tất cả mọi người.
Tại các thành phố lớn, giá căn hộ liên tục tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập. Với nhiều gia đình trẻ, việc tích lũy đủ tiền mua nhà đòi hỏi hàng chục năm tiết kiệm hoặc phải gánh khoản vay lớn trong thời gian dài. Điều đó tạo áp lực tài chính đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống.
Trong khi đó, thị trường lao động hiện đại đòi hỏi tính linh hoạt ngày càng cao. Người lao động thường xuyên thay đổi nơi làm việc, địa điểm sinh sống để tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp tốt hơn. Việc sở hữu nhà không còn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự ổn định như trước đây.
Định hướng mới của Chính phủ cũng chỉ rõ, phát triển nhà ở xã hội theo hướng đa dạng hóa mô hình sở hữu, trong đó tăng tỷ trọng nhà ở cho thuê. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng căn hộ mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sống, khả năng tiếp cận hạ tầng và tính bền vững của quá trình phát triển đô thị.
Quan điểm này cho thấy sự thay đổi đáng kể trong tư duy quản lý. Thay vì đồng nhất khái niệm an cư với quyền sở hữu nhà ở, chính sách đang hướng đến việc bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nơi ở phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu thực tế của mình.
Theo TS. Đặng Việt Dũng - Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, phát triển nhà ở cho thuê là hướng đi phù hợp với quy luật phát triển của thị trường nhà ở cũng như yêu cầu nâng cao chất lượng sống đô thị.
Trước hết, mô hình này giúp mở rộng khả năng bao phủ của chính sách nhà ở. Với cùng một nguồn lực về đất đai và ngân sách, quỹ nhà ở cho thuê có thể phục vụ nhiều lượt người hơn so với mô hình bán đứt nhà ở xã hội. Các căn hộ sau khi người thuê chuyển đi vẫn tiếp tục được sử dụng để hỗ trợ những đối tượng khác, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Bên cạnh đó, nhà ở cho thuê đặc biệt phù hợp với những nhóm dân cư có thu nhập chưa ổn định hoặc chưa tích lũy đủ tài chính. Đây là nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu dân số đô thị hiện nay, bao gồm công nhân, lao động trẻ, người nhập cư, sinh viên và lao động thời vụ.
Mô hình này cũng tạo điều kiện để người lao động dễ dàng dịch chuyển theo nhu cầu việc làm mà không bị ràng buộc bởi tài sản cố định. Điều này phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế hiện đại, nơi sự linh hoạt ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với thị trường lao động.
Không chỉ mang lại lợi ích cho người thuê, nhà ở cho thuê còn góp phần điều tiết thị trường bất động sản. Khi nhu cầu nhà ở không bị dồn hoàn toàn vào mục tiêu sở hữu, áp lực mua nhà sẽ giảm bớt, từ đó hạn chế đầu cơ và kỳ vọng tăng giá quá mức.
Theo các chuyên gia, việc phát triển nhà ở cho thuê còn giúp chuyển một phần nhu cầu từ "tài sản" sang "dịch vụ". Đây là yếu tố quan trọng giúp thị trường bất động sản vận hành lành mạnh hơn, bám sát nhu cầu thực thay vì bị chi phối bởi tâm lý tích trữ tài sản.
Ở góc độ quản lý đô thị, các dự án nhà ở cho thuê được đầu tư bài bản sẽ thay thế dần mô hình nhà trọ tự phát vốn tồn tại nhiều bất cập về hạ tầng, an toàn và chất lượng sống. Khi được quy hoạch đồng bộ với giao thông công cộng, trường học, cơ sở y tế và các dịch vụ thiết yếu, những khu nhà ở này sẽ góp phần hình thành môi trường sống văn minh, ổn định và bền vững hơn.
* Cần cơ chế đủ mạnh để mở rộng cánh cửa an cư
 |
| Phối cảnh dự án các tòa nhà ở xã hội do Tổng công ty HUD làm chủ đầu tư tại Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, Mê Linh, Hà Nội. Ảnh: Thu Hằng/Bnews/vannet.vn |
Định hướng phát triển nhà ở cho thuê không chỉ dừng lại ở chủ trương của Trung ương mà đã nhanh chóng được nhiều địa phương cụ thể hóa bằng các chương trình hành động.
Chỉ hai ngày sau cuộc làm việc triển khai Thông báo số 64-TB/VPTW kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về nhà ở xã hội và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới, UBND Thành phố Hà Nội đã tổ chức cuộc họp triển khai các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Động thái này cho thấy quyết tâm đưa các định hướng mới về nhà ở đi vào thực tiễn, thay vì dừng lại ở các mục tiêu mang tính chiến lược.
Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, thành phố sẽ triển khai nghiêm túc chủ trương phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê dành cho người thu nhập thấp và công nhân lao động. Hà Nội sẽ chuyển mạnh từ mô hình phát triển nhà ở để bán sang phát triển cân bằng giữa nhà ở bán, nhà ở thuê và thuê mua; ưu tiên phát triển quỹ nhà ở cho thuê giá phù hợp dành cho công nhân, lao động trẻ và lao động ngoại tỉnh.
Thông điệp này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong tư duy phát triển nhà ở. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là gia tăng tỷ lệ sở hữu nhà ở thì nay trọng tâm đang chuyển sang mở rộng cơ hội tiếp cận chỗ ở cho nhiều nhóm dân cư khác nhau. Trong bối cảnh dân số cơ học tiếp tục gia tăng và giá nhà vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người lao động, đây được xem là hướng đi phù hợp với thực tiễn phát triển đô thị.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Hà Nội đang xây dựng các cơ chế hỗ trợ đầu tư nhà ở cho thuê. Sở Xây dựng thành phố đã bổ sung các chính sách hỗ trợ phát triển nhà ở cho thuê vào dự thảo nghị quyết của HĐND thành phố theo quy định của Luật Thủ đô 2026, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo đảm khởi công các dự án thí điểm trong thời gian tới.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn, cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, đa dạng hóa mô hình đầu tư và hình thành các quỹ nhà ở quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình và thấp, công nhân, sinh viên và lao động đô thị.
Hệ thống pháp luật hiện hành cần tiếp tục được điều chỉnh theo hướng phân loại rõ các loại hình nhà ở, đồng thời xây dựng cơ chế vận hành đầy đủ cho nhà ở cho thuê - lĩnh vực vẫn còn thiếu khung pháp lý rõ ràng, khiến việc thu hút nguồn lực đầu tư gặp nhiều khó khăn – ông Tuấn đề xuất.
Không chỉ Hà Nội hay Đà Nẵng, nhiều địa phương khác cũng đang đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê. Tại Đồng Nai, chính quyền địa phương đã thống nhất chủ trương quy hoạch nhà ở xã hội gần các khu công nghiệp tập trung đông công nhân như Amata và Nhơn Trạch.
Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh dự kiến tăng mạnh tỷ trọng nhà ở xã hội cho thuê và nhà lưu trú công nhân trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời rà soát quỹ đất công để tạo nguồn lực phát triển các dự án phục vụ nhu cầu thuê.
Tuy nhiên, để chủ trương này thực sự tạo ra chuyển biến trên thị trường, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, tín dụng và thủ tục hành chính. Nhà nước cần chủ động hơn trong việc chuẩn bị quỹ đất sạch, đầu tư hạ tầng kết nối và thiết kế các cơ chế ưu đãi đủ hấp dẫn để khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển quỹ nhà ở cho thuê.
Quan trọng hơn, nhà ở cho thuê cần được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, gắn với hệ thống giao thông công cộng, trường học, cơ sở y tế và các dịch vụ thiết yếu. Một căn hộ có giá thuê hợp lý nhưng thiếu hạ tầng và tiện ích sẽ khó đáp ứng mục tiêu nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Khi giá nhà ngày càng vượt xa thu nhập của đại bộ phận người lao động, phát triển nhà ở cho thuê không đơn thuần là giải pháp bổ sung cho thị trường bất động sản. Đây đang trở thành một chính sách an sinh quan trọng, mở rộng cơ hội an cư cho hàng triệu người dân.
Nếu những rào cản về pháp lý, đất đai và nguồn vốn được tháo gỡ đồng bộ, nhà ở cho thuê hoàn toàn có thể trở thành cánh cửa rộng mở để hiện thực hóa mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở phù hợp, ổn định và bền vững./.
