Năm 2019, bị hấp dẫn bởi những lời dụ dỗ, lôi kéo và những hình ảnh trên mạng xã hội Facebook về cuộc sống “thảnh thơi, thoải mái” của cộng đồng người Ê đê ở Thái Lan cùng viễn cảnh được đi sang một nước thứ ba, Y Siêu (SN 1997) đã quyết định đưa 2 con nhỏ và người vợ đang mang thai bé thứ ba rời quê hương Sông Hinh, Phú Yên (nay là tỉnh Đắk Lắk) để tới “miền đất hứa” Thái Lan. Gom góp được hơn 40 triệu đồng, Y Siêu đưa cho nhóm môi giới để cả gia đình được dẫn trốn chui lủi theo đường bộ qua Campuchia sang Thái Lan, rồi được đưa tiếp đến huyện Bang Yai, tỉnh Nonthaburi, nơi được giới thiệu có cộng đồng người Ê đê đang sống.
Tuy vậy, sang đến Thái Lan rồi, Y Siêu mới thấy thực tế không hề mang “màu hồng” như trên mạng, những lời dụ dỗ ly hương để "đổi đời” chỉ là lừa phỉnh. Gia đình Y Siêu cũng sớm thấm thía nỗi khổ của cuộc sống không giấy tờ và nhập cư bất hợp pháp. Không quen biết ai, không công ăn việc làm, ngày qua ngày sống trong nỗi thấp thỏm bị chính quyền sở tại vây bắt vì cư trú bất hợp pháp, rồi lo tốn tiền phạt. Cuộc sống bấp bênh, tù túng trong căn phòng trọ chật chội với 5 miệng ăn. Y Siêu tâm sự sau 5 tháng ở Thái Lan, cậu cũng xin được việc bốc vác nhưng cả tháng có khi chỉ có 7, 8 ngày được gọi đi làm. Những ngày không có việc, không có thu nhập, Y Siêu phải tới nhà chùa xin cơm về cho vợ và 3 con. Dù kiếm được thẻ tị nạn, năm ngoái, vợ Y Siêu vẫn bị cảnh sát Thái Lan bắt giữ vì tội cư trú bất hợp pháp và phải chịu cảnh bị giam vài tháng trong Trung tâm giam giữ nhập cư (IDC), trước khi được bảo lãnh để tại ngoại nhưng phải trình diện nhà chức trách hằng tháng.
 |
| Hara Y Siêu trong phòng trọ ở Thái Lan, kể lại hành trình di cư với ảo tưởng đổi đời 7 năm trước. |
| Ảnh: Phạm Hải - P/v TTXVN tại Thái Lan |
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Bangkok, Mục sư Pornchai Kamosin, người đã có nhiều năm hỗ trợ pháp lý cho những người dân tộc thiểu số Việt Nam bị bắt giam tại Thái Lan, cho biết chính quyền Thái Lan đang tăng cường truy quét, bắt giữ người nước ngoài cư trú bất hợp pháp và lao động trái phép, và việc bảo lãnh hết sức khó khăn.
Từng tiếp xúc với những người dân tộc thiểu số Việt Nam bị giam giữ tại IDC, Mục sư Pornchai cho biết có nhiều trường hợp là bị lôi kéo, lừa dụ sang đây. “Tôi được biết mỗi người sang đây phải chi trả cho người dẫn đường 5, 6 nghìn Baht gì đó, ngoài ra còn chi phí chi tiêu dọc đường nữa”, ông chia sẻ. “Những người dụ dỗ sẽ lừa người dân tộc thiểu số rằng sang đây sẽ sung sướng hơn, có việc làm, có tiền tiêu, rồi được đi nước thứ ba. Nhưng thực tế không phải như vậy. Tốn tiền để sang được đây rồi nhưng sang không có việc làm, không có tiền tiêu, không hề sung sướng gì. Tiền thuê nhà cũng không có mà trả, rồi lấy tiền đâu để nuôi vợ, nuôi con. Đến đây rồi không có tiền, không có việc làm, không biết sẽ sống ra sao ở đây”.
Mục sư Pornchai chân thành khuyên những người Việt Nam có ý định sang Thái Lan, nhất là những người theo đạo, rằng Chúa luôn răn dạy chúng ta phải tuân thủ luật pháp của đất nước nơi mình sinh sống, người Việt Nam phải tuân thủ luật pháp Việt Nam. Nếu theo đạo, kính Chúa, bà con nên ở lại Việt Nam thay vì nghe theo lời dụ dỗ, lừa phỉnh, kéo nhau đến ở đây cư trú bất hợp pháp. Ông cũng cho biết Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) hiện nay hầu như không cấp thẻ tị nạn nữa. Nhiều người đến đây lưu trú 3, 4 năm rồi cũng không được cấp thẻ tị nạn, đến lúc bị bắt cũng không thể bảo lãnh ra được.
Thời gian gần đây, Thái Lan ngày càng thắt chặt kiểm soát biên giới và chặn bắt các vụ nhập cảnh trái phép, trong bối cảnh các mạng lưới lừa đảo xuyên biên giới ráo riết tìm cách đưa người nhập cảnh trái phép vào Thái Lan qua các đường mòn tự nhiên, nhất là khi nhiều nước ở khu vực tăng cường các cuộc truy quét và truy tố nhằm vào các băng nhóm lừa đảo trực tuyến. Chính quyền Thái Lan cũng đẩy mạnh chiến dịch trấn áp lao động nhập cư bất hợp pháp, bắt giữ và trục xuất người nước ngoài cư trú bất hợp pháp.
Nhờ công tác tuyên truyền vận động của cơ quan chức năng thông qua các hình thức như liên lạc qua mạng xã hội, vận động thân nhân, người có uy tín, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc…, nhiều người dân tộc thiểu số Việt Nam ở Thái Lan như Y Siêu đã nhận thức được mình vì nhẹ dạ, cả tin, bị kẻ xấu lừa đảo, kích động, dụ dỗ rời bỏ quê hương. Việc nghe theo lời dụ dỗ, lừa phỉnh trốn đi nước ngoài là hành vi sai trái, đi ngược lại lợi ích của bản thân, gia đình và cộng đồng.
Sau 7 năm sống chui lủi, bấp bênh nơi xứ người, Y Siêu giờ đây chỉ có mong muốn duy nhất là được về Việt Nam, nhất là sau khi biết được những người có nguyện vọng hồi hương đều được cơ quan chức năng Việt Nam tích cực hỗ trợ các thủ tục giấy tờ để có thể trở về hợp pháp.
Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, Y Siêu khoe bố mẹ và anh em nơi quê nhà đã lo giúp cho gia đình 5 người của cậu một khoản chi phí để mua vé máy bay về nước. Các cơ quan chức năng Việt Nam cũng hỗ trợ mọi mặt để những người như cậu được về với quê hương, đất nước, về với gia đình. “Mình cũng muốn nói cho mọi người biết là nếu ai muốn qua đây thì hãy nghĩ lại. Bản thân mình sống ở đây 7 năm mình cảm thấy rất là cực khổ rồi”, Y Siêu bộc bạch. “Mình cảm thấy là không nên qua đây và thực sự qua đây là mình đã hối hận rồi. Vẫn là quê hương mình là tốt đẹp nhất. Mình cứ sống và làm ăn, phát triển ở quê hương mình là điều tốt nhất”./.
