 |
| Khách hàng đổ xăng E10 tại cửa hàng xăng dầu PVOIL tại Hà Nội. Ảnh: A.N/Bnews/vnanet.vn |
*Xăng sinh học đã được sử dụng an toàn tại nhiều nước
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết tại Mỹ, xăng E10 đã trở thành nhiên liệu phổ biến, sử dụng rộng rãi cho hầu hết các phương tiện chạy xăng. Bên cạnh đó, nước này còn phát triển các loại nhiên liệu có tỷ lệ Ethanol cao hơn như E15, E20, thậm chí E85 dành cho các phương tiện sử dụng nhiên liệu linh hoạt (flex-fuel). Thành công của Mỹ đến từ việc xây dựng chính sách hỗ trợ đồng bộ, từ trợ giá, ưu đãi thuế đến quy định bắt buộc pha trộn nhiên liệu sinh học.
Brazil là một điển hình khi phát triển mạnh nhiên liệu ethanol từ mía đường. Quốc gia này không chỉ sử dụng rộng rãi xăng pha ethanol mà còn phổ biến xe chạy hoàn toàn bằng Ethanol hoặc nhiên liệu linh hoạt. Điểm đáng chú ý là Brazil đã gắn phát triển nhiên liệu sinh học với ngành nông nghiệp, tạo ra chuỗi giá trị khép kín và bền vững.
Trong khu vực, Thái Lan là một mô hình đáng tham khảo khi triển khai xăng E10 từ sớm, sau đó nâng dần lên E20. Chính phủ Thái Lan đã có chính sách khuyến khích rõ ràng về giá, đồng thời phát triển hệ thống phân phối rộng khắp, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và sử dụng.
Tại Ấn Độ, chính quyền đã nâng tỷ lệ pha trộn ethanol vào xăng từ mức 12% hồi năm 2023 lên thành 20% từ năm ngoái. Tại nhiều nước châu Âu như Đức, Pháp, Phần Lan, Anh, xăng sinh học E10 là nhiên liệu tiêu chuẩn tại các trụ bơm phục vụ phương tiện giao thông.
Tại Việt Nam, từ tháng 8/2025, Tập đoàn Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL)-đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã thí điểm kinh doanh xăng E10. Đến hôm nay 20/5, xăng sinh học E10RON95 đã “phủ sóng” toàn bộ hệ thống cửa hàng xăng dầu Petrolimex và PVOIL trên toàn quốc.
Theo Petrolimex và PVOIL- hai doanh nghiệp chiếm thị phần xăng dầu lớn nhất cả nước, kể từ khi bán thí điểm xăng E10 đến nay không ghi nhận các phản ánh tiêu cực nào từ phía khách hàng về xăng E10.
*Giảm phát thải và không ảnh hưởng động cơ
Là chuyên gia có nhiều năm nghiên cứu về nhiên liệu sinh học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành (Đại học Bách khoa Hà Nội) khẳng định xăng E10 không làm thay đổi đặc tính vận hành của động cơ xăng hiện đại, đồng thời giúp quá trình cháy sạch hơn, giảm đáng kể khí thải độc hại và góp phần hướng tới mục tiêu giao thông xanh.
Về quá trình cháy, Ethanol là hợp chất có chứa oxy nên khi pha vào xăng sẽ giúp nhiên liệu cháy sạch và triệt để hơn. Nhờ đó, các khí thải độc hại như CO và HC giảm rõ rệt. Trong điều kiện giao thông đô thị tại Việt Nam - nơi phương tiện thường xuyên di chuyển trong trạng thái dừng - chạy, lợi thế này càng phát huy hiệu quả.
Đối với hiệu suất vận hành, xăng E10 vẫn đảm bảo công suất và mức tiêu hao nhiên liệu tương đương xăng khoáng nếu sử dụng đúng loại có chỉ số octan (RON) phù hợp. Ethanol có khả năng chống kích nổ tốt, góp phần duy trì sự ổn định của động cơ. Trên thực tế, người dùng hầu như không cảm nhận rõ sự khác biệt về khả năng vận hành khi chuyển từ xăng truyền thống sang E10.
Về độ bền động cơ, xăng E10 tương thích với phần lớn phương tiện hiện nay, đặc biệt là các dòng xe sản xuất trong khoảng hơn 20 năm trở lại đây. Nếu sử dụng đúng và bảo dưỡng định kỳ, nhiên liệu này không gây hư hại, thậm chí còn giúp động cơ sạch hơn nhờ giảm cặn bám trong buồng đốt, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến cho biết.
Cùng quan điểm này, Tiến sĩ Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), cho biết xăng dầu là “máu” của nền kinh tế nên không một quốc gia nào lại bơm "máu độc" vào nền kinh tế. Để đưa ra chương trình nhiên liệu sinh học này, ngay từ năm 2014, Bộ Công Thương đã khảo sát và đánh giá về tình hình sử dụng xăng sinh học trên thế giới và Việt Nam. Trong quá trình phân phối, chưa nhận được phản hồi tiêu cực từ khách hàng. Kinh nghiệm từ quốc tế đã chứng minh, Mỹ, Brazil, Châu Âu, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines đã dùng E10 từ nhiều năm trước nhưng chưa ghi nhận những ảnh hưởng tiêu cực đáng kể nào đến phương tiện và vì vậy các nước này đang khuyến khích sử dụng xăng pha cồn Ethanol với tỷ lệ cao hơn.
Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng làm việc với nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước để đánh giá các tác động của xăng sinh học đến hiệu suất, tuổi thọ của các động cơ. Thực chất, từ khi thử nghiệm bán xăng E10 tại Việt Nam, các lãnh đạo tại Bộ Công Thương, PVOIL, Petrolimex là những người tiên phong, gương mẫu sử dụng xăng E10 và thực tế khi sử dụng cho thấy tác động của xăng E10 đến động cơ cũng không thay đổi nhiều so với xăng khoáng thông thường.
Đặc biệt, xăng sinh học E10 mang lại hiệu quả rõ rệt trong giảm phát thải khí độc hại và góp phần cắt giảm phát thải nhờ những đặc tính riêng của Ethanol. Cụ thể, ethanol là nhiên liệu có sẵn oxy trong cấu trúc phân tử nên khi pha vào xăng sẽ giúp quá trình cháy diễn ra hoàn toàn hơn. Nhờ đó, lượng khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết (HC) - hai tác nhân gây ô nhiễm không khí đô thị được giảm đáng kể so với xăng khoáng truyền thống. Bên cạnh đó, Ethanol được sản xuất từ nguyên liệu sinh học như sắn, ngô, mía… những loại cây trồng có khả năng hấp thụ CO₂ trong quá trình sinh trưởng. Khi Ethanol được đốt cháy, lượng CO₂ phát thải ra về cơ bản tương đương với lượng CO₂ mà cây đã hấp thụ trước đó. Nhờ đó, xét trên vòng đời nhiên liệu, E10 giúp giảm “phát thải ròng” so với xăng khoáng - vốn là nhiên liệu hóa thạch giải phóng thêm CO₂ tích tụ lâu dài trong lòng đất, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến cho biết.
 |
| Cửa hàng xăng dầu Trần Phú, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Quảng Ngãi bán xăng E10 cho người dân. |
*Dùng xăng E10 đúng cách
Theo khuyến nghị của các hãng xe lớn như Toyota, Honda hay Ford, hầu hết ô tô sản xuất từ năm 2011 trở lại đây có thể sử dụng xăng E10 an toàn nhờ hệ thống phun xăng điện tử hiện đại có khả năng điều chỉnh tối ưu nhiên liệu. Honda Việt Nam cho biết khách hàng có thể yên tâm sử dụng xăng sinh học E10 cho các dòng xe do hãng phân phối chính thức. Theo khuyến cáo của nhà sản xuất, các mẫu xe máy và ô tô Honda sử dụng nhiên liệu có chỉ số octan từ 91 trở lên, đồng thời đối với xe máy, hàm lượng ethanol không vượt quá 10%. Trong khi đó, xe ô tô của hãng Subaru sản xuất tại Thái Lan trong phần hướng dẫn sử dụng đều ghi rõ có thể sử dụng xăng E5 và E10. Tại Việt Nam hầu hết xe ô tô sản xuất từ 2011 đến nay, đều ghi trong sách hướng dẫn: “phù hợp sử dụng xăng E5 và E10”.
Tuy nhiên, theo RAC Foundation một tổ chức tư vấn và từ thiện tập trung vào lĩnh vực giao thông vận tải, đặc biệt là giao thông đường bộ Anh Quốc, các xe sản xuất trước năm 2000, hoặc không được trang bị hệ thống phun xăng điện tử, có thể gặp nguy cơ hỏng hóc do Ethanol có tính ăn mòn cao với gioăng cao su, ống dẫn xăng hoặc các chi tiết kim loại. Ethanol cũng có thể làm bong tróc cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng, dẫn đến tắc kim phun hoặc bơm xăng.
Vì vậy, người dùng cần chủ động kiểm tra ký hiệu tương thích xăng E10 trong sách hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, khi xe để lâu không sử dụng, xăng E10 tồn trong bình chứa dễ bị tách lớp, hấp thụ nước và có thể gây khó khởi động. Vì vậy, chủ phương tiện cần nổ máy trong vài phút mỗi tuần nếu không chạy xe để hạn chế tình trạng phân tách của xăng E10.
Đặc biệt, việc lựa chọn xăng E10 đảm bảo chất lượng, kết hợp với việc duy trì chế độ kiểm tra, bảo hành định kỳ theo khuyến nghị của nhà sản xuất động cơ cũng sẽ giúp động cơ hoạt động an toàn, ổn định, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hữu Tuyến khuyến nghị.
Trên thị trường, bên cạnh xăng E10RON95-III, Petrolimex vừa bổ sung thêm xăng E10RON95-V- loại xăng sinh học cao cấp chứa 10% Ethanol và đạt chuẩn khí thải Euro 5./.
